I SPP/Go 3/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprzeciwu L.S. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 3/21 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. L.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazaną w sentencji postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w wysokości 1.500 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że nie ma środków do życia, gdyż emerytura w kwocie 757 zł nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem mieszkania o pow. 54 m², w którym mieszka. Nie ma oszczędności, wierzytelności, ani wartościowych ruchomości. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: - dokumentów potwierdzających wysokość emerytury (przekaz pocztowy lub bankowy bądź aktualna decyzja ustalająca wysokość świadczenia), - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy skarżący korzysta z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa, osób trzecich, jeśli tak to należy wykazać ich formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków, - oświadczenia o kosztach utrzymania, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 lutego 2021 r. (z.p.o. k. 19 akt prawa pomocy). Postanowieniem z 12 lutego 2021 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący, mimo skutecznego doręczenia jego pełnomocnikowi w dniu 25 stycznia 2021 r. wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozostawił ww. wezwanie bez odpowiedzi. Tym samym analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych okazała się niemożliwa. W dniu 15 lutego 2021 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, stanowiące wykonanie zobowiązania referendarza sądowego, wraz z którym przedłożył potwierdzenie wypłaty skarżącemu emerytury w miesiącu październiku 2020 r. w wysokości 749,77 zł, potwierdzenie płatności za energię elektryczną z [...] stycznia 2021 r. w kwocie 126,23 zł, zawiadomienie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o wysokości opłat za mieszkanie z dnia [...] stycznia 2021 r. w wysokości 492,23 zł wraz z dowodem jego zapłaty za luty 2021 r. oraz dowodem zapłaty marzec 2021 r. w wysokości 500 zł, rozliczenie zużycia gazu i wody za okres [...] lipca 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. oraz fakturę z [...] stycznia 2021 r. za leki na kwotę 264,44 zł. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że skarżący nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy finansowej, czy rzeczowej ze strony państwa, czy osób trzecich. Na powyższe postanowienie pismem z [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. –dalej: jako p.p.s.a.) poprzez wskazanie, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na upływ terminu zakreślonego w wezwaniu z dniem [...] lutego 2021 r., podczas gdy wezwanie do przedłożenia wymaganych dokumentów przez skarżącego zostało sporządzone dnia [...] lutego 2021 r., doręczone zostało na adres pełnomocnika skarżącego dnia 8 lutego 2021 r., a żądane dokumenty zostały przedłożone dnia 15 lutego 2021 r. z zachowaniem przepisanego terminu. Wskazał również na naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał braku możliwości poniesienia w całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na brak wykonania zobowiązania sądu przez pełnomocnika skarżącego i brak przedłożenia dokumentów wskazujących na niemożność poniesienia tych kosztów oraz wymaganych oświadczeń, podczas gdy pismo wraz z wymaganymi dokumentami i oświadczeniami zostało złożone w przepisanym terminie. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całości, albowiem skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: a. wezwania do usunięcia braków formalnych z dnia 1 lutego 2021 r., b. elektronicznego potwierdzenia doręczenia korespondencji z Sądu, c. zaadresowanej koperty wraz z numerem nadawczym, d. pisma stanowiącego wykonanie zobowiązania sądu z dnia 15 lutego 2021 r. na okoliczność doręczenia przedmiotowego wezwania dnia 8 lutego 2021 r., złożenia pisma usuwającego braki formalne dnia 15 lutego 2021 r., braku uchybienia terminu wskazanego w wezwaniu, wykonaniu zobowiązania sądu w przedmiocie przedłożenia dokumentów i złożenia oświadczeń. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano na wezwanie, które zostało doręczone dnia 25 stycznia 2021 r. do pełnomocnika skarżącego. Przyznał, że takie wezwanie w sprawie zostało doręczone, jednakże treść tego wezwania dotyczyła jednak zupełnie innej kwestii - przedłożenia urzędowego formularza PPF stanowiącego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zobowiązanie z niego wynikające zostało również spełnione w przepisanym terminie pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. (złożonym tego samego dnia w siedzibie Sądu). Na marginesie pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy w całości w trybie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a nie w zakresie częściowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw był bezzasadny. Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 260 § 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw, Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący wykazał przesłanki zwolnienia go od wpisu od skargi. Mylne było jednak jego stwierdzenie zawarte w sprzeciwie, że skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy w całości w trybie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z treści wniosku z [...] stycznia 2021 r. (k. 13 akt prawa pomocy) wynika bowiem, że żądał wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych, a wniosek nie obejmował żądania ustanowienia pełnomocnika. Wniosek o pełnomocnika z urzędu nie mógłby być zresztą uwzględniony, ponieważ z art. 246 § 3 p.p.s.a, wynika, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Skarżący tymczasem w postępowaniu przed WSA w Gorzowie Wlkp. jest reprezentowany przez adw. W.K.. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli takim jakiego żądał skarżący, następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odniesieniu do wniosku skarżącego Sąd przychyla się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, że referendarz sądowy przedwcześnie, bo przed upływem terminu do wykonania wezwania do udokumentowania deklarowanej sytuacji majątkowej, wydał zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący tymczasem w zakreślonym terminie sądowym złożył niezbędne dokumenty, które potwierdzały jego deklarowane dochody i wydatki. Dochody te istotnie uznać należy za uniemożliwiające pokrycie z nich wydatków innych niż służące koniecznemu utrzymaniu. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się postanowienie organu, którym odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A zatem skarżącego obarcza obowiązek uiszczenia ustalonego tą decyzją zobowiązania podatkowego. Łącznie potwierdza to, że skarżący nie ma środków na pokrycie wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł o zmianie postanowienia referendarza sądowego oraz częściowym uwzględnieniu wniosku skarżącego poprzez zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Ponieważ wpis jest jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania, brak było podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w szerszym zakresie.