I SPP/Go 36/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2020 r. sprzeciwu M.A. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 36/20 wydanego w sprawie ze skargi M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. Skarżący M.A., reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył 27 kwietnia 2020 r. do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF), w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten wypełniony został jedynie w części, w rubrykach od 1 do 5. Nie został też podpisany przez wnioskodawcę. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 36/20, wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez nadesłanie podpisanego (w rubryce 15) i wypełnionego (rubryki od 6 do 14) formularza PPF. Wezwanie to wraz z kopią złożonego wniosku PPF doręczono pełnomocnikowi skarżącego 11 maja 2020 r. (z.p.o. k. 9). W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF ze względu na stan epidemii i zawieszenie biegu terminów procesowych w sprawach sądowoadministracyjnych. Zarządzeniem z dnia 21 maja 2020 r. referendarz sądowy odrzucił ww. wniosek jako niedopuszczalny. Wskazał też, że ww. termin uległ zawieszeniu z mocy prawa i rozpoczyna bieg od dnia 24 maja 2020 r. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2020 r. referendarz sądowy, na podstawie art. 257 w zw. z art. 252 § 2 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie podpisanego i wypełnionego urzędowego formularza PPF, doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 11 maja 2020 r., a zatem w okresie obowiązywania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. Wyjaśnił, że myśl art. 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zauważył, że ten stan uległ zmianie w związku z wejściem w życie art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Mając na uwadze tę regulację stwierdził, że termin do uzupełnienia w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpoczął bieg 24 maja 2020 r. i upływał 1 czerwca 2020 r. W ww. terminie prawidłowo wypełniony i podpisany formularz PPF nie został jednak złożony. Od powyższego zarządzenia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 257 P.p.s.a. w związku z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ww. ustawy poprzez przedwczesne pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Podkreślił, że skarżącemu nie doręczono skutecznie wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie jest bowiem czynnością, która nie mogła być dokonana w okresie stanu epidemii. Bieg terminu nie rozpoczął biegu w związku z zarządzeniem referendarza sądowego z 7 maja 2020 r. Jeżeli natomiast nie rozpoczął biegu i nie upłynął bezskutecznie termin do uzupełnienia braku formalnego PPF, to wydanie skarżonego zarządzenia było co najmniej przedwczesne. Podniósł również, że skarżącemu, po 25 maja 2020 r., nie doręczono ponownego wezwania do uzupełnienia formularza PPF pomimo, że w przypadku czynności wymagających osobistego działania M.A., a taką czynnością jest złożenie oświadczenia majątkowego w formularzu PPF, konieczne jest dokonywanie doręczeń bezpośrednio skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy, składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru - w przypadku osób fizycznych jest to formularz PPF. W myśl art. 257 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której nie przedłożono – pomimo wezwania – prawidłowo wypełnionego i podpisanego formularza PPF. We wniesionym sprzeciwie, pełnomocnik skarżącego kwestionuje skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy twierdząc, że jest to czynność, która nie mogła być dokonana w okresie stanu epidemii. Sąd tego poglądu nie podziela. Przypomnieć należy, że ww. stan epidemii został wprowadzony w dniu 20 marca 2020 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 491). Zgodnie zaś z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z powyższego wynika zatem, że art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 dotyczy biegu terminów procesowych i sądowych, nie zaś kwestii skuteczności doręczeń pism sądowych. Innymi słowy to, że z woli ustawodawcy bieg terminów procesowych i sądowych został wstrzymany tj. nie rozpoczął się/uległ zawieszeniu, w okresie obowiązywania stanu epidemii, nie oznacza braku skutecznego doręczenia przesyłki sądowej. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, jakoby wezwanie było czynnością, która nie mogła być skutecznie dokonana w okresie stanu epidemii. Doręczenie przesyłki w okresie stanu epidemii, a ściślej rzecz ujmując obowiązywania art. 15 zzs cyt. ustawy skutkuje natomiast tym, że dzień doręczenia nie otwiera biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Tym samym, za trafną uznał Sąd konstatację referendarza sądowego, co do skuteczności doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie podpisanego i wypełnionego urzędowego formularza PPF, pełnomocnikowi skarżącego w dniu 11 maja 2020 r. Bo choć zasadą przyjętą w powołanych wyżej przepisach jest, że w okresie istnienia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia bądź zawieszenie biegu terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jednak powyższe nie uniemożliwia podejmowania przez sąd/referendarza sądowego czynności, w tym wydawania stosownych zarządzeń, celem nadania sprawie dalszego biegu. Stan ten zawiesza bądź odpowiednio wstrzymuje bowiem jedynie termin na wykonanie obowiązku nałożonego przez Sąd na stronę postępowania sądowoadministracyjnego (vide: postanowienie NSA z 13.07.2020 r., sygn. akt II FZ 288/20; postanowienie NSA z 16.06.2020 r., sygn. akt I FZ 122/10, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik skarżącego twierdząc, że bieg terminu do uzupełnienia formularza PPF nie rozpoczął biegu w związku z zarządzeniem referendarza sądowego z 7 maja 2020 r. o tyle ma rację, że w momencie jego doręczenia, istotnie termin do realizacji wezwania nie rozpoczął biegu. Wynika to jednak z tego, że obowiązujący wówczas art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, na to nie pozwalał. Nie oznacza to natomiast braku skutecznego doręczenia wezwania, o czym już wyżej wspomniano. W konsekwencji to, że po uchyleniu przepisu art. 15zzs ust. 1 pkt 1 z dniem 16 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.), terminy których bieg się nie rozpoczął, zaczęły biec od dnia 24 maja 2020 r., tj. po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy, co miało miejsce 16 maja 2020 r. (art. 68 ust. 6 tej ustawy), nie oznacza, że istniała konieczność ponowienia wezwania, skoro w dniu 13 maja 2020 r. nastąpiło skuteczne doręczenie wezwania do rąk pełnomocnika strony. Za ponownym doręczeniem wezwania, tym razem bezpośrednio do rąk M.A., przemawia zdaniem pełnomocnika skarżącego również to, że złożenie oświadczenia majątkowego w formularzu PPF, wymaga osobistego działania skarżącego. Odnosząc się do tego, Sąd dostrzega oczywiście rozbieżności jakie istnieją co do tego, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy strona zobowiązana jest podpisać osobiście, czy też dopuszczalny jest podpis pełnomocnika. Niemniej jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, w której pod wnioskiem o przyznanie prawa pomocy brak jakiegokolwiek podpisu, postępowanie referendarza sądowego należy uznać za właściwe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący udzielił pełnomocnictwa doradcy podatkowemu R.J. do reprezentowania go w postępowaniu przed niniejszym Sądem. W formularzu PPF w rubryce 2.2. jako adres do korespondencji podano: doradca podatkowy R.J., Biura [...], ul. [...]. W związku z tym, w pełni zasadnym było wystosowanie wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy do rąk pełnomocnika. Przyjęcie, że skarżący powinien złożyć osobiście podpis pod wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie zmienia tego, że to w sytuacji, gdy ustanowił w sprawie pełnomocnika, korespondencja winna być kierowana do rąk tego ostatniego. Zresztą sam pełnomocnik nie kwestionował wcześniej takiego procedowania, a jego wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wręcz świadczy o tym, że był świadom tego, że to na nim spoczywa obowiązek dostarczenia prawidłowo wypełnionego wniosku, niekoniecznie przez siebie podpisanego, bo przecież z treści wezwania z dnia 7 maja 2020 r. nie wynika, by został do tego zobowiązany. W związku z powyższym referendarz sądowy zasadnie przyjął, że termin do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w myśl art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, rozpoczął bieg 24 maja 2020 r. i upływał 1 czerwca 2020 r. W ww. terminie prawidłowo wypełniony i podpisany formularz PPF nie został złożony. Nie został dołączony również do wniesionego sprzeciwu. W też względu, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowi jak w sentencji.