I SPP/Go 40/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprzeciwu C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 40/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2019 roku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. C sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 14.807 zł, ww. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, że nie ma pieniędzy na pokrycie kosztów postępowania, a na skutek działania Prokuratury Okręgowej została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdziła, że cała jej dokumentacja została zabezpieczona, zaś jej prezes jej zarządu był tymczasowo aresztowany w okresie od lipca 2019 r. do kwietnia 2022 r. Po uchyleniu aresztu Spółka w dalszym ciągu nie funkcjonuje. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 80.000,00 zł. Skarżąca nie posiada środków trwałych. Spółka wykazała "zerowe" saldo na rachunku bankowym w [...]. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej, pismem z dnia [...] maja 2023 r., Spółka oświadczyła, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów, ponieważ całość dokumentacji skarżącej Spółki została zatrzymana przez organy ścigania i do dnia dzisiejszego nie została zwrócona. Powtórzył, że z uwagi na działania prokuratury żadna działalność gospodarcza nie jest i nie była prowadzona przez Spółkę w latach 2021-2022, zatem nie osiąga ona żadnych przychodów i nie ponosi żadnych kosztów, ani nie sporządza raportów kasowych. Brak jest również jakichkolwiek operacji na rachunkach bankowych, jak i nawet dostępu do nich, gdyż zostały one zajęte przez organy ścigania. W chwili obecnej Skarżąca zleciła przygotowanie deklaracji zerowych za lata 2021-2022 oraz sprawozdań za przedmiotowe lata. Postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, W motywach wskazał, że Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie analizy i rzetelnej oceny sytuacji finansowej i materialnej oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Spółka nie przedłożyła żadnego bilansu czy rachunku zysków i strat za lata 2021-2022, a pełnomocnik skarżącej poprzestał jedynie na oświadczeniu, że w chwili obecnej Spółka zleciła "przygotowanie deklaracji zerowych za lata 2021-2022 oraz sprawozdań za przedmiotowe lata". W ocenie referendarza sądowego fakt zabezpieczenia dokumentacji Spółki przez organy ścigania, nie jest wystarczającą okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Spółka nie wykazała, by podjęła jakiekolwiek starania w celu uzyskania kopii czy odpisów dokumentów znajdujących się rękach prokuratury. Z kolei z akt administracyjnych wynika, że dokumenty Spółki zabezpieczone przez prokuraturę dotyczyły lat 2016-2019. Spółka nie przedłożyła również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, nawet jeżeli ich aktualne saldo wynosi "0,00 zł". Nie sporządziła też zestawienia kosztów bieżącego funkcjonowania Spółki i nie wskazała źródeł finansowania wydatków związanych chociażby z obsługą prawną czy księgową Spółki. W ocenie referendarza sądowego trudno stwierdzić, jaki wpływ na sytuację finansową skarżącej ma obowiązek poniesienia pełnych kosztów zainicjowanego postępowania. Ponadto Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, zaś z akt sprawy nie wynika, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Referendarz sądowy podkreślił również, że Spółka ma możliwość pozyskania środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. W tej mierze powinna zwrócić się do jedynego wspólnika o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty te zostaną pokryte z budżetu państwa. Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie, w którym podkreśliła, że nie posiada obecnie żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyła, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów, albowiem całość dokumentacji skarżącej została zatrzymana przez organy ścigania i do dnia dzisiejszego nie została zwrócona. Ponadto pozyskanie kopii tych dokumentów wiązałoby się z dużymi kosztami, zaś sytuacja skarżącej uniemożliwia poniesienie takich kosztów. Spółka podkreśliła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w lipcu 2019 r., kiedy Prezes Zarządu został tymczasowo aresztowany, a on sam nie ma możliwości dokapitalizowania Spółki, ponieważ jego sytuacja finansowa jest krytyczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Po myśli art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (czyli takim, o jakie wnioskuje skarżąca), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości. 14.807 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając argumenty zaprezentowane przez Spółkę, Sąd nie znalazł podstaw, by zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Brak dokumentacji, uniemożliwił Sądowi odniesienie się do sytuacji finansowej i majątkowej Spółki. Nie zmienia tej oceny argument o ty, że pozyskanie przedmiotowej dokumentacji wiązałoby się z dużymi kosztami, na które jej nie stać. Jak wynika z akt postępowania podatkowego sprawy dokumentacja zabezpieczona przez prokuratora dotyczy lat 2016-2019, zaś referendarz sądowy wezwał Spółkę do przedłożenia dokumentacji, która umożliwiłaby ocenę jej aktualnych możliwości płatniczych, tj. zarówno tej dotyczącej ostatnich trzech miesięcy, czy za lata 2021-2022 (czyli dokumentów, które nie są w posiadaniu organów ścigania). Podkreślić należy, że np. kopie deklaracji podatkowych, czy wyciągi z rachunków bankowych, skarżąca bez problemu mogła uzyskać w odpowiednich organach i placówkach bankowych. Dziwi również twierdzenie, jakoby nie była w stanie uzyskać zestawienia kosztów bieżącego funkcjonowania Spółki ze wskazaniem źródeł ich finansowania, dotyczących m.in. kosztów czynszu, ogrzewania, energii, czy obsługi prawnej, skoro dane te wynikają chociażby z umów, czy wystawianych na bieżąco rachunków i faktur. Pomimo deklaracji pełnomocnika skarżącej, że w chwili obecnej Spółka zleciła "przygotowanie deklaracji zerowych za lata 2021-2022 oraz sprawozdań za przedmiotowe lata", wraz ze złożonym sprzeciwem skarżąca również nie okazała takowych dokumentów. W ocenie Sądu brak materiałów, które Spółka była zobligowania złożyć, uniemożliwia zweryfikowanie jej twierdzenia, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W analizowanej sprawie skarżąca twierdzi również, że w lipcu 2019 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem, jak słusznie ocenił referendarz sądowy, Spółka nie została postawiona w stan likwidacji, upadłości ani nie toczy się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Oznacza to, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i z jakichś względów jej się to opłaca. Nie kwestionując uprawnienia osoby prawnej do swobodnego kształtowania swojej polityki finansowej w granicach obowiązującego prawa, nie do zaakceptowania jest jednak próba przerzucania kosztów prowadzonej działalności – a do takich zaliczyć należy koszty postępowań sądowych – na Skarb Państwa (por. postanowienie WSA w Warszawie z 4 września 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 5/14). Podkreślić trzeba, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14). Udzielenie skarżącej prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego jednak Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.