I SPP/Go 5/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 5/22 wydanego w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za grudzień 2013 r. oraz za miesiące od stycznia 2014 r. do sierpnia 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.753 zł, M.A., reprezentowany przez doradcę podatkowego, na formularzu PPF, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że bezpodstawne jego aresztowanie oraz ataki ze strony urzędów skarbowych i celnych w bardzo dużym stopniu ograniczyły funkcjonowanie jego działalności gospodarczej. Za styczeń 2022 r. strata z działalności wyniosła -13.230 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest kawalerem. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności. Do stałych, miesięcznych wydatków i zobowiązań zaliczył: raty leasingu 7.500 zł, czynsze i dzierżawy 3.000 zł oraz telefony 1.500 zł. W wykonaniu zarządzenia z dnia 23 marca 2022 r., wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), wezwano skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: 1. dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego: -zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za 2021 rok, -odpisu rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 rok, -zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące, jak również odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością, -zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za ostatnie trzy miesiące - w przypadku wykonywania pracy w areszcie śledczym, -w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumentów potwierdzających ich kwotę (np. odpisy umów, dowody przelewów, oświadczenia itp.), 2. wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego za ostatnie trzy miesiące, 3. oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele oraz o źródłach ich finansowania, 4. oświadczenia o źródłach finansowania wydatków wymienionych w rubryce 11 formularza PPF. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o przedłużenie, o co najmniej 14 dni, zakreślonego terminu do przedłożenia ww. dokumentów. Jednocześnie w tym samym dniu nadesłał: zeznanie podatkowe skarżącego PIT-36L za 2021 r., zestawienie sald i obrotów firmy M. za 2021 r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...]. oraz zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Zarządzeniem z 26 kwietnia 2022 r. referendarz sądowy tut. Sądu przedłużył do dnia 6 maja 2022 r. termin do udzielenia odpowiedzi na wezwanie z 25 marca 2022 r. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że dochowanie ww. terminu nie jest możliwe, ponieważ zarządzenie przedłużające do dnia 6 maja 2022 r. termin do nadesłania dokumentów, zostało doręczone pełnomocnikowi 16 maja 2022 r. Następnie w dniu 27 maja 2022 r. nadesłał umowę o pracę zawartą z W.A. w dniu [...].04.2022 r., kopię umowy Leasingu Operacyjnego nr [...] z [...].11.2018 r. wraz z trzema fakturami zapłaty rat za marzec, kwiecień i maj 2022r. i dowodami wpłat, kopię umowy z [...].09.2010r. dzierżawy lokalu poł. w [...] wraz z trzema fakturami za czynsz dzierżawny za luty, marzec i kwiecień 2022r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 300 zł, kopię umowy z [...].04.2016r. dzierżawy bazy paliw wraz z fakturami za wynajem za luty, marzec i kwiecień 2022 r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 3.444 zł, JPK V7M za okres od lutego do kwietnia 2022 r., wyciąg z rachunku bankowego firmy M. prowadzonego w [...] za okres od [...].02.2022r. do [...].04.2022r. oraz wydruk zajęć egzekucyjnych. Postanowieniem z 1 czerwca 2022 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności wskazał, że pomimo przedłużenia terminu i upływu łącznie 47 dni od dnia doręczenia pełnomocnikowi wezwania z dnia 25 marca 2022 r., nie wykonał w pełnym zakresie ww. wezwania skierowanego do niego na podstawie art. 255 p.p.s.a. Nie nadesłał bowiem wszystkich dokumentów księgowych i rachunkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, uniemożliwiając tym samym pełną analizę oraz rzetelną ocenę sytuacji finansowej skarżącego, a także jego zdolności płatniczych. W ocenie referendarza bez wpływu pozostaje podniesiona przez pełnomocnika w piśmie z dnia [...] maja 2022 r. okoliczność niedochowania terminu do dostarczenia żądanych wezwaniem z dnia 25 marca 2022 r. dokumentów, z uwagi na doręczenie pełnomocnikowi zarządzenia przedłużającego ww. termin, już po jego upływie. Kolejno referendarz zaznaczył, że mimo trudności na jakie się powołuje skarżący - w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą, co mimo kłopotów finansowych, z jakichś względów mu się opłaca. Również okoliczność poniesionej straty z działalności gospodarczej nie może stanowić przesłanki skutkującej uwzględnieniem wniosku strony. Z nadesłanej deklaracji podatkowej PIT-36L wynika, że w 2021 r. prowadzona przez niego działalność zanotowała: przychód 294.795,65 zł, koszty uzyskania przychodu 458.245,04 zł i strata -163.449,39 zł. Co więcej, o ile skarżący na potwierdzenie ww. wartości za 2021 rok przedłożył roczne zeznanie podatkowe (PIT-36L), o tyle jego oświadczenie o stracie odnotowanej w 2022 roku pozostało całkowicie gołosłowne. Nie ujawnił również informacji o wysokości osiągniętego przychodu w okresie ostatnich miesięcy. Z przedłożonych JPK V7M za ostatnie trzy miesiące, w ramach ww. działalności gospodarczej wynika, że skarżący w miesiącach luty, marzec i kwiecień 2022 r. nabywał towary i usługi, co w ocenie referendarza prowadzi do wniosku, że skarżący posiadał środki na ten cel. Nadto z przedłożonych dowodów wpłat gotówkowych i dowodów wypłat (KW) wynika, że dysponuje on środkami finansowymi, dzięki którym na bieżąco reguluje należności cywilnoprawne, np. dokonuje zapłaty za czynsz i raty leasingowe, które nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Co więcej, nie są to wszystkie wydatki skarżącego; chociażby w formularzu PPF ujawnił jeszcze opłaty za telefony w kwocie 1.500 zł miesięcznie, nie wskazując źródeł finansowania ww. wydatków. Końcowo referendarz sądowy stwierdził, że skarżący posiada zasoby finansowe, które pozwalają na kontynuowanie działalności, przechowywane poza systemem bankowym. Analiza wyciągów rachunku firmowego prowadzonego w [...] za okres luty-kwiecień 2022 r. wykazuje jedynie obciążanie rachunku prowizjami, opłatami bankowymi i odsetkami. W sprzeciwie wniesionym na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy skarżącemu jest przedwczesna i bezpodstawna, ponieważ: 1. w związku z zarządzeniem z dnia 26.04.2022r., sygn. akt I SPP/Go 5/22 przedłużającym do 06.05.2022r. termin do udzielenia informacji, złożenia oświadczeń i dostarczenia dokumentów źródłowych w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie było możliwe dochowanie tego terminu, ponieważ zarządzenie zostało doręczone w dniu 16.05.2022 r. 2. Skarżący w piśmie pełnomocnika z dnia [...].05.2022 r. wyjaśnił, iż zarządzenie z dnia 26.04.2022r. zostało doręczone po upływie wyznaczonego terminu. 3. Skarżącemu nie zostało doręczone inne zarządzenie wyznaczające nowy termin do dostarczenia ww. dokumentacji. 4. Skarżący wykazał, że nie posiada środków na zapłatę kosztów sądowych i przedłożył będące w jego posiadaniu dokumenty. Podkreślił, że skarżący niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji: przez długi okres czasu był aresztowany i nie miał możliwości zarobkowania. Skarżący posiada wysokie zaległości z tytułu podatku akcyzowego, opłaty paliwowej, podatku od towarów i usług. Względem Skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne w administracji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie licznych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego, w trakcie którego zostały zastosowane przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego środki egzekucyjne m.in. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Wbrew ocenie referendarza sądowego skarżący przedłożył dokumenty wystarczające do przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W aktach niniejszej sprawy znajdują się przedłożone przez Skarżącego dokumenty, tj. zeznanie podatkowe PIT-36 L za 2021 r., zestawienie sald i obrotów firmy M. za 2021 r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] [...] oraz zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Skarżący, mimo braku zarządzenia wyznaczającego nowy termin do przedłożenia dokumentów i wyjaśnień, w dniu 27.05.2022 r. dodatkowo nadesłał umowę o pracę zawartą z W.A. w dniu [...].04.2022r., kopię umowy leasingu operacyjnego nr [...] z [...].11.2018r. wraz z trzema fakturami zapłaty rat za marzec, kwiecień i maj 2022r. i dowodami wpłat, kopię umowy z [...].09.2010r. dzierżawy lokalu poł. w [...] wraz z trzema fakturami za czynsz dzierżawny za luty, marzec i kwiecień 2022r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 300 zł, kopię umowy z [...].04.2022r. dzierżawy bazy paliw wraz z fakturami za wynajem za luty, marzec i kwiecień 2022r. i dowodami zapłaty (KW) - każdy na kwotę 3.444 zł, JPK V7M za okres od lutego do kwietnia 2022r., wyciąg z rachunku bankowego firmy M. prowadzonego w [...] za okres do [...].02.2022r. do [...].04.2022r. oraz wydruk zajęć egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym, o co wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem tylko wyjaśnienie wszystkich wątpliwości dotyczących stanu erialnego skarżącego, umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie, sytuacja, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności co do sytuacji erialnej skarżącego, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Powyższe musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący podniósł, że dochowanie terminu do nadesłania dodatkowych dokumentów, który został wydłużony zarządzeniem referendarza sądowego z 26 kwietnia 2022 r. nie było możliwe z uwagi na doręczenie tego zarządzenia już po upływie wyznaczonego terminu do udzielenia informacji. Istotnie tak było, lecz nie zmienia to faktu, iż skarżący wszystkich żądanych dokumentów nie przedłożył również po upływie tego terminu, w tym również wraz ze sprzeciwem, czym uniemożliwił rzetelne i pełne ustalenia jego sytuacji erialnej. Z tych spośród żądanych dokumentów, które skarżący złożył wynikało natomiast, że niezmiennie czynił wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Potwierdza to treść złożonych wydruków deklaracji na podatek od towarów i usług, gdzie skarżący wykazywał nabycie towarów i usług o wartościach brutto: w lutym 2022 r.: 17.298 zł, w marcu 2022 r.: 51.068 zł, a w kwietniu 2022 r.: 14.766 zł. Z dokumentów wynika, że skarżący finansuje m. in. raty leasingowe za samochód osobowy o wartości 6.486,17 zł netto. Uprawnia to wniosek, iż skarżący, pomimo prowadzenia z jego majątku egzekucji administracyjnej oraz deklarowanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, posiada źródła finansowania wydatków niewykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Czyni to niewiarygodnym jego oświadczenie o niemożności ponoszenia kosztów sądowych. W świetle powyższego Sąd nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z 1 czerwca 2022 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.