I SPP/Go 51/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 1 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 51/19 w sprawie ze skargi L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r. W dniu 2 maja 2018 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 października 2018 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia powołanego postanowienia odmowa uwzględnienia wniosku uzasadniona była tym, że skarżąca Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stały, znaczny dochód. Zysk z samej sprzedaży w pierwszej połowie 2018 r. wyniósł średnio 3.284,94 zł miesięcznie. Zysk z całej działalności operacyjnej 11.845,32 zł miesięcznie. Spółka ponosi znaczne koszty z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych. Oznacza to, że środki te również mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Od przedsiębiorcy należy oczekiwać, że potrafi przewidywać konsekwencje wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Skarżąca spółka jest właścicielem gruntów o wartości 7.021.735,00, posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.743.887,04 oraz inwestycje krótkoterminowe o wartości 22.609,52 zł. Oznacza to, że dysponuje znacznym majątkiem, który może spieniężyć lub bezpośrednio wykorzystać do poniesienia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki, postanowieniem z dnia 6 listopada 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 października 2018 r. Po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. oraz uzasadnieniu złożonego wniosku Spółka podniosła m.in., względem spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze, konta bankowe są zajęte przez urząd skarbowy oraz kancelarie komornicze. Spółka utraciła płynność finansową. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała takie same, jak w pierwszym wniosku, informacje o wysokości kapitału zakładowego (410.000,00 zł), wartości środków trwałych (7.036.746,39 zł) oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (219.815,13). Wykazała też "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...] oraz zadłużenie w wysokości -223.958,33 (w poprzednio złożonym wniosku -246.633,41 zł) na koncie w [...]. Podobnie, jak w poprzednim wniosku oświadczyła, że należący do niej majątek nieruchomy jest obciążony hipoteką, a rachunki bankowe są zajęte. Podała, że miesięczny dochód Spółki wynosi około 30.000,00 – 50.000,00 zł, a miesięczne koszty jej działalności wynoszą od 6.000,00 do 12.000,00 zł. Stan środków w kasie na koniec czerwca wyniósł 48,38 zł, ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Skarżąca złożyła ponadto do akt sprawy kopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności, deklaracji podatkowych oraz sprawozdania finansowego. Zgodnie z deklaracją VAT-7K za drugi kwartał 2019 r. Spółka dokonała dostaw towarów oraz świadczyła usługi w wysokości 86.043 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 22.930 zł. Według rachunku zysku i strat Spółka w 2018 r. odnotowała zysk z działalności operacyjnej w wysokości 206.297,08 zł. Postanowieniem z 13 sierpnia 2019 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że w Krajowym Rejestrze Sądowym brak jest informacji o prowadzeniu wobec Spółki postępowania upadłościowego, układowego lub restrukturyzacyjnego. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zysk. Powołując się na treść umowy spółki, znaną z innych postępowań, referendarz sądowy stwierdził, ze uchwała wspólników może zobowiązać wspólników do dopłat w granicach do dziesięciokrotności wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich. Skarżąca jednak nie skorzystała z tej możliwości, by uzyskać sumę potrzebną do sfinansowania kosztów sądowych. Jednocześnie podkreślił, że z uwagi na okres prowadzonego postępowania przed tutejszym Sądem (od 12 marca 2018 r.), Spółka była w stanie zgromadzić środku na prowadzenie bieżącej działalności, w tym na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie, a nic nie wskazuje na to, by Spółka stała się niewypłacalna i aby toczyło się w stosunku do niej postępowanie upadłościowe. W sprzeciwie złożonym na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że złożyła szereg dokumentów potwierdzających fakt znajdowania się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Rachunki bankowe są zadłużone, bądź zajęte przez komorników. Nieruchomości należące do skarżącej są obciążone hipoteką, zaś zyski, które spółka osiąga, zajmowane są przez komorników, którzy prowadzą wobec niej liczne egzekucje. Ponadto wskazała, że niedopuszczalne jest powoływanie się w uzasadnieniu postanowienia na "wiedzę zaczerpniętą z innych postępowań". Wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 września 2019 r. skarżąca przesłała umowę Spółki z [...] stycznia 2017 r. (tekst jednolity). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z regulacją art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Sąd w całości podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zysk. Wobec skarżącej nie jest prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe lub restrukturyzacyjne. Ponadto skarżąca dysponuje nieruchomościami o wartości 7.021.735,00 zł. Posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.945.331,15 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy. Nie ulega wątpliwości, że mógłby on posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania. Istotnym jest, zgodnie z treścią przedłożonej przez skarżącą w niniejszym postępowaniu umowy spółki, że uchwała Zgromadzenia Wspólników może zobowiązać wspólników do dopłat w granicach do dziesięciokrotnej wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich. Spółka ma dwóch wspólników. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że to na skarżącej spoczywa ciężar udowodnienia, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Bierność skarżącej w poszukiwanie majątku, by ponieść koszty postępowania, uniemożliwia Sądowi pozytywne rozpatrzenie sprzeciwu skarżącej. W orzecznictwie wskazuje się, iż obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na uwagę zasługuje fakt, iż skarżąca zainicjowała postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2013 roku przed tut. Sądem wnosząc skargę 12 marca 2018 r. Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinna więc przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Go 682/18). Ponadto należy podkreślić, że Skarżąca do momentu wydania niniejszego postanowienia miała wystarczająco dużo czasu, by zgromadzić kwotę potrzebną do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.