I SPP/Go 52/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2019 r. sprzeciwu skarżącego od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 52/19 w sprawie ze skargi M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. M.A. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2016 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący wniósł o zwolnienie do kosztów sądowych. Jednakże w złożonym 11 kwietnia 2019 r. urzędowym formularzu PPF pozostawił niewypełnione rubryki. Wobec powyższego, zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z 15 kwietnia 2019 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku poprzez nadesłanie podpisanego formularza PPF zawierającego wypełnione rubryki od nr 5 do 11, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a."). Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 19 i 29 kwietnia 2019 r., została zwrócona do tutejszego Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie" (k. 11 Prawo pomocy – załącznik do akt). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 13 maja 2019 r. wezwanie z 16 kwietnia 2019 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano za doręczone skarżącemu z dniem 6 maja 2019 r. w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2019 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wskazując treść art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a. referendarz wyjaśnił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nadesłany przez osobę fizyczną na urzędowym formularzu, w którym pozostawiono niewypełnione rubryki dotyczące stanu majątkowego rodzinnego i dochodów posiada braki formalne. Zaznaczył, że skarżący pomimo wezwania nie uzupełnił braków formalnych wniosku w zakreślonym terminie. Od powyższego zarządzenia skarżący wniósł sprzeciw zarzucając mu naruszenie art. 257 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 2 pkt 6 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącego referendarz bezzasadnie i przedwcześnie pozostawił jego wniosek bez rozpoznania, ponieważ skarżący nie został prawidłowo wezwany do uzupełnienia formularza PPF. Skarżący stwierdził, że nie została mu doręczona przesyłka polecona zawierająca wezwanie do zapłaty wpisu sądowego – list był nieprawidłowo awizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Konsekwencją wynikającą z art. 260 P.p.s.a. jest to, że orzeczenie sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2019 r. sygn. akt I SPP/Gd 113/19; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, następuje ono gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 art. 246 § 1 P.p.s.a.). Jak już wyjaśnił referendarz sądowy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Wniosek taki składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika zatem, że koniecznym warunkiem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie go na urzędowym formularzu, który został poprawnie uzupełniony. Prawidłowe wypełnienie wniosku jest bowiem niezbędne do jego merytorycznej oceny. Tym samym referendarz sądowy zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie podpisanego formularza PPF zawierającego wypełnione rubryki od nr 5 do 11,w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że nie został prawidłowo wezwany do uzupełnienia formularza PPF. Jednakże, w ocenie Sądu, analiza akt niniejszej sprawy pozwala stwierdzić, że zarzut ten jest chybiony. Z akt wynika bowiem, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy została skierowana na wskazany przez skarżącego adres. Po dwukrotnym awizowaniu w dniach 19 i 29 kwietnia 2019 r., została zwrócona do tutejszego Sądu w dniu 7 maja 2019 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Na przesyłce tej zawarto informację, że pozostawiono ją w placówce pocztowej o czym w dniu 19 kwietnia 2019 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Na przesyłce widnieją wszystkie stosowne pieczęci oraz podpisy pracownika Urzędu Pocztowego. W sprawie spełnione zostały zatem warunki by sporne wezwanie uznać za doręczone w tzw. trybie zastępczym przewidzianym w art. 73 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (art. 73 § 1 P.p.s.a.). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.) W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.) W omawianym przepisie ustawodawca przyjął tzw. fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że w przypadku wypełnienia wszystkich zawartych w tym przepisie wymogów - pomimo niepodjęcia pisma przez adresata – doręczenie przyjmuje się za skuteczne z upływem ostatniego (czternastego) dnia złożenia pisma w placówce pocztowej. Zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi, określane mianem fikcji prawnej doręczenia. Bez względu bowiem na to, czy pismo rzeczywiście w ten sposób doszło do rąk adresata, przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o jego doręczeniu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 313/17). Z tego też względu Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 13 maja 2019 r. wezwanie z 16 kwietnia 2019 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano za doręczone skarżącemu, w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a z dniem 6 maja 2019 r. W konsekwencji siedmiodniowy termin do uzupełnienia wskazanych braków formalnych wniosku upłynął skarżącemu z dniem 13 maja 2019 r. Skarżący natomiast braków tych nie uzupełnił. Wyjaśnić należy, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane widniejące na przesyłce są niezgodne z rzeczywistością. Podważyć takie domniemanie może przeprowadzona skutecznie reklamacja doręczenia przesyłki w urzędzie pocztowym albo uprawdopodobnienie w inny sposób okoliczności, które mogły mieć wpływ na doręczenie przesyłki (por. postanowienie WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 61/19). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał by zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które pozwoliły by stwierdzić, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogła zostać uznana za doręczoną w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. Nie poinformował, czy przeprowadził reklamację spornej przesyłki ani też, że taka procedura w ogóle została przez niego wszczęta. Natomiast subiektywne przeświadczenie skarżącego, że nie został prawidłowo wezwany do uzupełnienia formularza PPF nie świadczy o wadliwości zaskarżonego zarządzenia. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, referendarz sądowy, obowiązany był pozostawić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Zauważyć również należy, że skarżący nie nadesłał wypełnionego formularza PPF nawet składając sprzeciw od zarządzenia referendarza. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje także podniesiony w sprzeciwie argument skarżącego, że nie została mu doręczona przesyłka polecona zawierająca wezwanie do zapłaty wpisu sądowego – list był nieprawidłowo awizowany. Wyjaśnić bowiem należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy a nie kwestia uiszczenia przez niego wpisu sądowego. Nadto okoliczność ta również nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 27 akt sądowych I SA/Go 153/19) wynika bowiem, że skarżący odebrał ją osobiście w dniu 13 marca 2019 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji