I SPP/Go 66/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2019 r. sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 66/19 w sprawie ze skargi M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 19/19 referendarz sądowy tut. Sądu odmówił przyznania prawa pomocy M.A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podniósł, że wpis sądowy w niniejszej sprawie jest jednym z wielu wpisów sądowych w jego sprawach toczących się obecnie przed WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Jego rachunki bankowe oraz wierzytelności zostały zabezpieczone przez organy egzekucyjne. Ponadto organy podatkowe przedłużyły terminy zwrotów podatku VAT. Skarżący oświadczył również, że mieszka sam, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani wierzytelności. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi dochód w wysokości 4.500zł netto miesięcznie. Wśród stałych zobowiązań i wydatków wnioskodawca wskazał: kredyty 20.480 zł, leasingi 13.795,43 zł oraz 5.559,41 euro, umowy dzierżawy 3.744 zł, energia elektryczna 450 zł, wynajem mieszkania 600 zł, ubezpieczenia pojazdów 3.850 zł, wynagrodzenia 16.918,81 zł, składki ZUS 7.422 zł, PIT-R 921 zł, koszty rozmów telefonicznych 2.160 zł, inne 25.000 zł. Łącznie: 95.341,24 zł oraz 5.559,41 euro. Do wniosku dołączono zarządzenie zabezpieczenia następujących składników majątkowych wnioskodawcy: 8 ciągników siodłowych, 4 naczep, samochodu osobowego oraz samochodu dostawczego. Ponadto, ze złożonych w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 37/19 dokumentów wynika, że wnioskodawca nie jest żonaty. Nadesłane deklaracje podatkowe PIT-36L wskazują, że w 2017 r. prowadzona przez niego działalność zanotowała 21.478.701,38 zł przychodu przy 21.406.724,83 zł kosztów jego uzyskania. Z kolei zgodnie z porównawczym rachunkiem zysków i strat za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. przychody tej działalność ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wyniosły 29.982.730,41 zł, przy kosztach działalności operacyjne w wysokości 30.135.195,82 zł. Z kolei w styczniu oraz lutym 2019 r. wspomniane przychody wyniosły odpowiednio 2.137.236,29 zł i 1.871.662,60 zł, natomiast koszty 2.159.517,66 zł oraz 1.907.199,49 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 z grudzień 2018 r., styczeń i luty 2019 r. wnioskodawca dokonał dostawy towarów i usług w łącznej kwocie odpowiednio 2.112.202 zł, 2.084.236 zł oraz 1.871.803 zł. Z kolei nabył towary i usługi o wartościach odpowiednio 2.538.279 zł, 1.683.342 zł oraz 1.881.617 zł. Analiza wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy wskazuje na wielomilionowe obroty z prowadzonej działalności gospodarczej. Suma obciążeń rachunków bankowych prowadzonych w złotówkach (z wyłączeniem kwot przelewanych na własne rachunki) tylko w lutym 2019 r. wyniosła 2.443.887,61 zł. Z kolei uznania (z wyłączeniem kwot przelewanych z własnych rachunków) 2.452.166,31 zł. Suma środków finansowych zgromadzonych na wszystkich rachunkach bankowych wnioskodawcy na dzień [...] lutego 2019 r. wynosi 195.607,83 zł i 253,38 euro. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy wskazano m.in., że zestawienie kwoty wszystkich niezbędnych na chwilę obecną kosztów sądowych z sumą środków dostępnych na rachunkach bankowych wnioskodawcy (195.607,83 zł, 253,38 euro) prowadzi do wniosku, że poniesienie kosztów sądowych nie uszczupli jego majątku. Referendarz uznał też, że trudno przyjąć, że osoba przeznaczająca średnio 2.000.000 zł miesięcznie na zakup towarów i usług nie jest w stanie uiścić wpisów sądowych i opłat kancelaryjnych w łącznej wysokości 4.800 zł. Nadto z rachunków bankowych wnioskodawcy wynika, że dysponuje on środkami finansowymi, dzięki którym na bieżąco reguluje należności cywilnoprawne, np. dokonuje zapłat za faktury, płaci odsetki kredytów i raty leasingowe, które nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy stało się prawomocne z dniem 14 maja 2019 r. w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 14 maja 2019 r. a skarżący uiścił należny wpis sądowy od skargi. Wyrokiem z 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 577/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą. W dniu 16 maja 2019 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, składając powtórnie tej samej treści oświadczenie. Z kolei w dniu 24 maja 2019 r. M.A. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku. Postanowieniem z 29 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 66/19 referendarz sądowy, orzekając w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), odmówił zmiany postanowienia z 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 19/19. Stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący nadesłał formularz identycznej treści jak w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 19/19, co oznacza, że okoliczności sprawy nie zmieniły się. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw zarzucając mu naruszenie art. 165 w zw. z art. 167, art. 167a § 1 oraz 258 § 2 P.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie zmiany postanowienia. Podniósł, że jego sytuacja majątkową uległa zmianie, o czym świadczy zajęcie rachunku bankowego oraz zabezpieczenie dokonane na majątku decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2019 r. na łączną kwotę 2.309.032 zł. W dniu 28 czerwca 2019 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych (karta 65 akt o sygn. I SA/Go 577/18). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawę (w tym postanowień w przedmiocie prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. Przy czym, w orzecznictwie podkreśla się, że przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 746/14, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje zatem sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 P.p.s.a. nie będzie możliwe. Skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 29 maja 2019 r. podniósł, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie o czym świadczy zajęcie rachunku bankowego oraz zabezpieczenie dokonane na majątku decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2019 r. na kwotę 2.309.032 zł. Odnosząc się do powyższego, zauważyć należy, że referendarz sądowy orzekając w dniu 29 maja 2019 r. o odmowie zmiany postanowienia z 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 19/19, nie miał wiedzy o wskazanej powyżej decyzji, skoro została wydana [...] maja 2019 r. Przedmiotem rozpoznania przez referendarza był zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy o tożsamej treści jak w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 19/19, bowiem skarżący nie przedstawił w nim nowych okoliczności sprawy. Nowa okoliczność, w postaci pojawienia się w obrocie prawnym decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatnika przyszłych zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r. została wskazana dopiero w sprzeciwie. W ocenie Sądu, nie jest to jednak okoliczność, która mogłaby doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen. Zauważyć należy, już w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, inicjującym postępowanie o sygn. akt I SPP/Go 19/19, podnoszona była przez stronę kwestia – choć za inne okresy – zabezpieczenia na majątku podatnika przyszłych zobowiązań. Istniały wówczas w obrocie prawnym zarządzenia zabezpieczenia z grudnia 2018 r. dotyczące należności w podatku VAT za okres od października do grudnia 2015 r. oraz od stycznia do czerwca 2016 r. Mimo to, skarżący w styczniu i lutym 2019 r. bez przeszkód nabywał towary i usługi o wartościach odpowiednio: 1.683.342 zł, 1.881.617 zł, dokonując zarazem dostawy towarów i usług w łącznej kwocie odpowiednio: 2.084.236 zł oraz 1.871.803 zł. Skarżący przedkładając decyzję (pierwszą stronę) o zabezpieczeniu z [...] maja 2019 r. jedynie lakonicznie stwierdził, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie. Nie oznacza to jednak, w ocenie Sądu, że skarżący nie funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie dokonuje transakcji. Sam też fakt wydania decyzji o zabezpieczaniu należności pieniężnej nie oznacza automatycznie, że strona nie posiada jakichkolwiek zdolności płatniczych. Odnosząc się z kolei do zajęcia rachunku bankowego skarżacego należy wskazać, że już w prawomocnym postanowieniu z 4 kwietnia 2019 r. stwierdzono, że art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala w okresie zabezpieczenia dokonywać za zgodą organu egzekucyjnego wypłat z zajętego rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Takimi wydatkami - co podkreślono – są koszty postępowań sądowych. Zatem fakt zajęcia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do określonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Najistotniejszą natomiast w sprawie okolicznością faktyczną, którą Sąd zobowiązany jest dostrzec z urzędu, jest uiszczenie w dniu 28 czerwca 2019 r. przez skarżącego – a więc tuż po złożeniu sprzeciwu - należnego w sprawie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Z potwierdzenia przelewu wynika, że kwota została przelana z rachunku skarżącego. Podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej stanowił jedyną opłatę sądową. Uiszczenie jej w jednoznaczny sposób, przeczy twierdzeniu zawartemu w sprzeciwie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w żadnej części. To też powoduje, że brak jest podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy a w konsekwencji także postanowienia, do którego wniesiono sprzeciw. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 165 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.