I SPP/Go 70/20

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Hurtowni [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2016 r. p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżącą spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 300 (trzysta) złotych. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca Spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 740/19. Jednocześnie w skardze kasacyjnej, a następnie także na formularzu PPPr, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Analogiczny wniosek spółka złożyła również w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 71/20. W uzasadnieniu podniosła, że od 1 stycznia 2019 r. Spółka nie prowadzi działalności, nie ma żadnego majątku. Posiada liczne zobowiązania wobec urzędu miasta, urzędu skarbowego oraz dostawców. Wspólnicy spółki w nadesłanych wnioskach PPF podtrzymali, że spółka nie posiada żadnego majątku, a środki trwałe firmy zostały zlicytowane celem zaspokojenia zobowiązań wobec byłych pracowników, dostawców i banków. Hale magazynowe zostały obciążone hipoteką. Własne dochody ze stosunku pracy wspólnicy określili na kwotę 4.530 zł (1.930 zł - wynagrodzenie R.B., 2.600 zł - wynagrodzenie R.B.), z kolei stałe wydatki i zobowiązania na łączną kwotę 2.800 zł - 3.800 zł (300-500 zł opłata za media w nieruchomości przy ul. [...], 2.500-3.300 zł koszty związane z miejscem zamieszkania, dojazdy do pracy, zakup żywności, leków, porady lekarskie, telefon) oraz kara grzywny - rata miesięczna w kwocie 333 zł. Z nadesłanych, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów, zaświadczeń wynika, że R.B. uzyskuje dochód brutto w kwocie 3.650 zł, a R.B. netto 1.920 zł. Wynagrodzenie jest wolne od obciążeń i zajęć sądowych. Jednocześnie małżonkowie B. oświadczyli, że nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych. Koszty utrzymania pokrywają z wynagrodzenia za pracę i są to: telefon i internet do 200 zł na dwie osoby, zakup żywności 1.000 zł - 1.500 zł, leki i wizyty lekarskie do 500 zł na jedną osobę, dojazdy do pracy ok. 150 zł na jedną osobę, opłaty związane z miejscem zamieszkania 800 zł - 1.200 zł, kara grzywny sygn. akt [...] rozłożona na raty - 330 zł miesięczna rata. Wyciąg z rachunku bankowego R.B. potwierdził brak zgromadzonych środków finansowych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca spółka, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§3). Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednak konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). Co więcej, przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej, oprócz sytuacji majątkowej spółki, należy wziąć pod uwagę także sytuację majątkową jej wspólników. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505, ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W tym miejscu zauważyć należy, że sytuacja finansowa i majątkowa spółki, jak i jej wspólników były już przedmiotem oceny w postępowaniach prowadzonych przed tutejszym sądem, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 140/19, I SPP/Go 139/19, I SPP/Go 88/19, I SA/Go 80/19, I SPP/Go 10/19 czy I SPP/Go 3/19. Zgodnie z dokumentami znajdującymi się w ww. aktach spraw, spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nie zatrudnia pracowników. Powyższe ustalenia pozostają aktualne w niniejszej sprawie bowiem ww. okoliczności nie uległy zmianie. Dokonując z kolei oceny możliwości finansowych wspólników spółki jawnej podnieść trzeba, że obecnie oboje małżonkowie pracują. Uzyskują łączny dochód w wysokości co najmniej 4.500 zł miesięcznie, bowiem jak wynika z przedłożonego Potwierdzenia warunków zatrudnienia R.B., oprócz stałego wynagrodzenia (w kwocie 3.650 zł brutto) otrzymuje ona premię przyznawaną zgodnie z Regulaminem. Małżonkowie nie przedłożyli jednak żadnych dowodów wykazujących faktycznie otrzymywane przez R.B. wynagrodzenie. Wynagrodzenia te wolne są od obciążeń i zajęć sądowych. Nie mają nikogo na utrzymaniu. W formularzach PPF małżonkowie określili stałe wydatki i zobowiązania na łączną kwotę 2.800 zł - 3.800 zł, z kolei w oświadczeniu nadesłanym do Sądu w dniu 11 września 2020 r. na kwotę 3.300-4.200 zł. Oświadczyli przy tym, że oprócz wydatków na opłaty (800-1.200 zł w zależności od pory roku), wyżywienie (1.000-1.500 zł), dojazdy do pracy (2x150 zł), telefon (200 zł) i spłatę rat z tytułu grzywny (330 zł) przeznaczają do 1.000 zł miesięcznie na leki i wizyty lekarskie. Wątpliwości referendarza budzi nie tylko wysokość wydatków na leczenie, ale także, czy są to rzeczywiście ponoszone przez małżonków B. wydatki, bowiem nie załączyli żadnej dokumentacji w tym zakresie, nie wyjaśnili nawet, z jakiego powodu przeznaczają tak znaczną cześć dochodu rodziny na leczenie. Również z wniosku nie wynika, by którekolwiek z małżonków cierpiało na przewlekłą chorobę wymagającą ponoszenia comiesięcznych wydatków we wskazanej kwocie. W tej sytuacji stwierdzić należało, że wspólnicy nie wykazali, że nie są w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego zainicjowanego przez skarżącą Spółkę. Mając jednak na względzie, że wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie ustalono na kwotę 1.000 zł, przy czym łączna wysokość wpisów sądowych w sprawach I SA/Go 740/19 i I SA/Go 741/19 wynosi 1.774 zł, za zasadne uznać należało przyznanie skarżącej Spółce prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jedynej w chwili obecnej opłaty niezbędnej dla dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w części przekraczającej kwotę 300 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.