I SPP/Go 76/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżącą spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 1.000 zł (tysiąc złotych). 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 29/23, w wyniku rozpoznania sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zmienił postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, i zwolnił E sp. z o.o. sp. k. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. W dniu 11 maja 2023 r. skarżąca uiściła kwotę 1.000 zł tytułem wpisu od skargi. Wyrokiem z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Go 39/23 tut. Sąd oddalił w całości skargę wniesioną przez spółkę. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła skargę kasacyjną. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że od [...] lutego 2014 r. spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i istnieje jedynie dla postępowań sądowoadministracyjnych. Z uwagi na zawieszenie prowadzenia działalności, spółka nie zwołała zgromadzenia wspólników, a co za tym idzie, nie podjęła uchwały w przedmiocie rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania finansowego. W ostatnim czasie nie składała deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT-8), podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Spółka nie ma żadnego majątku, żadnych środków, nie posiada rachunków bankowych. W okresie ostatnich trzech miesięcy nie były też tworzone raporty kasowe. Nie istnieje również możliwość przedstawienia zestawienia kosztów jej bieżącego funkcjonowania, gdyż spółka nie prowadzi żadnej działalności (nie wynajmuje biur, nie korzysta z usług księgowych ani innych zewnętrznych usług, nie ma żadnych kontrahentów). Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 0,00 zł, środków trwałych 0,00 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Co więcej, z treści przepisu art. 246 ww. ustawy wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając wniosek skarżącej spółki należy zauważyć, że jak wynika z jej oświadczeń i dokumentów złożonych w niniejszej sprawie, a także w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 29/23, od 12 lutego 2014 r. spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Nie ma jakiegokolwiek majątku, środków trwałych, środków pieniężnych, nie posiada rachunków bankowych. Nie składała żadnych deklaracji podatkowych i sprawozdań finansowych, w związku z tym nie było możliwe przedstawienia ich w niniejszym postępowaniu. I choć powyższego referendarz nie kwestionuje, to należy podnieść, że spółka nie może powoływać się wyłącznie na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011r. sygn. akt I OZ 191/11, 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14, postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). W ocenie referendarza, niewątpliwie taką formą pozyskania środków mogłoby stanowić dofinansowanie spółki przez jej wspólnika. Jak wynika z danych zamieszczonych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (pod adresem https://ekrs.ms.gov.pl/) wspólnikiem, a zarazem komplementariuszem skarżącej spółki jest E sp. z o.o., która - w przeciwieństwie do skarżącej - nie zawiesiła swojej działalności. Zatem skarżąca w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do ww. spółki o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty te zostaną pokryte z budżetu państwa. Skarżąca nie wskazała jednak, by zwracała się do wspólnika o udzielenie pomocy w celu uiszczenia wpisu sądowego. Zauważyć nadto należy, że sama skarżąca, choć zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, to jednak nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą. Ani z akt sprawy, ani z danych rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika by skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Nie kwestionując uprawnienia osoby prawnej do swobodnego kształtowania swojej polityki finansowej w granicach obowiązującego prawa, w tym do zawieszenia działalności gospodarczej, nie można jednak zaakceptować przerzucania kosztów prowadzonej działalności - a do takich zaliczyć należy koszty postępowań sądowych - na Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe ustalenia, a przede wszystkim fakt, że wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie - jedynej opłaty na obecnym etapie postępowania wynosi 5.806 zł, za zasadne uznano udzielenie spółce pomocy w postaci zwolnienia z uiszczenia tego wpisu w części przekraczającej 1.000 zł. Na marginesie dodać należy, że pomimo swej trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, w dniu 11 maja 2023 r. skarżąca uiściła kwotę 1.000 zł tytułem wpisu od skargi, co potwierdza, że była w stanie pozyskać środki na pokrycie obciążających ją kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.