I SPP/Go 79/22

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. spółka jawna o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. spółka jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 rok p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżącą Spółkę od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł (sto złotych). 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. E. spółka jawna wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 390/22). W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniosła, że Spółka od 20 miesięcy nie prowadzi działalności (z powodu strat i braku dochodów została zawieszona), a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi, obecnie bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o majątku Spółka wykazała wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniósł 146.878,57 zł, stan kasy i rachunków bankowych 0,00 zł. W 2020 r. nieruchomość Spółki została sprzedana ("nieuczciwie, bezprawnie, z rażącym naruszeniem przepisów"). Spółka posiada wysokie kredyty do spłacenia, których należność wzrasta ze względu na inflację. Wspólnicy Spółki: M.N. i E.N., w nadesłanych formularzach PPF, również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. Oświadczyli, że są małżeństwem. Oboje są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Z uwagi na wiek i choroby nie są w stanie znaleźć dodatkowego zatrudnienia. Małżonkowie mieszkają wspólnie z synem P., który również nie osiąga żadnych dochodów. Utrzymują się z wyprzedaży prywatnych rzeczy, dodatku osłonowego i pomocy bliskich. Swoje wydatki ograniczają do niezbędnego minimum, ich wysokość wynosi ok. 800 zł miesięcznie. Małżonkowie są współwłaścicielami domu, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², każdy w ⅓ części, obciążonego hipoteką (kredyt spłaca ich córka). Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Analogiczny wniosek Spółka złożyła w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 77/22. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki i jej wspólników, pismem z [...] stycznia 2023 r. M.N. oświadczył, że poniesienie opłaty sądowej dalece przekracza możliwości finansowe Spółki i jej wspólników. Powtórzył, że Spółka nie prowadzi działalności, a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi. Spółka posiada zadłużenie wobec banków, urzędu skarbowego i ZUS; z uwagi jednak na trwające postępowania sądowe nie jest w stanie podać ich wysokości. Wspólnicy borykają się z przetrwaniem każdego dnia. Aby przeżyć wyprzedają rzeczy prywatne. Pomaga im też ojciec, który z emerytury przekazuje im w gotówce po kilkadziesiąt złotych tygodniowo. Stałe opłaty ograniczyli do niezbędnego minimum, miesięcznie: gaz ok. 340 zł, energia ok. 200 zł, usługi telekomunikacyjne 60 zł, woda ok. 140 zł oraz kwartalnie: wywóz odpadów 174 zł, podatek od nieruchomości 114 zł i ubezpieczenie ok. 170 zł. Do pisma dołączono kopie: zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy o wypłacanym E.N. i M.N. zasiłku w okresie od [...].07.2021r. do [...].04.2022r., wezwania do zapłaty należności wobec ZUS w łącznej kwocie 16.093,19 zł, pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] grudnia 2022 r. dot. wniosku skarżącej o niepodejmowanie czynności egzekucyjnych, pisma z [...] marca 2022 r. [...] w sprawie zamknięcia rachunku bankowego, wniosku skarżącej z [...] listopada 2021r. o zamknięcie rachunku bankowego w [...], historię rachunku bankowego M.N. nr [...] za okres [...].10.2022r.- [...].01.2023r., informację z [...] marca 2023r. o przyznaniu M.N. dodatku osłonowego oraz zawiadomienie o wpisach wszczęcia egzekucji na nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawić określone informacje, bądź złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej spawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2005 roku, sygn. akt II FZ 794/05, niepubl.). Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej, finansowej, a także możliwości płatniczych. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa i przez to, powinno się sprowadzać do wypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 1.500 zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że jej działalność jest zawieszona. Spółka posiada liczne zobowiązania kredytowe, jednak mimo wielokrotnego powoływania się na ww. okoliczności, nigdy nie udokumentowała stanu swojego zadłużenia. Dodatkowo podniosła, że nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych. Wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne. Akcentowała, że również jej wspólnicy nie mają możliwości pokrycia kosztów sądowych. Są osobami bezrobotnymi, obecnie bez prawa do zasiłku. Utrzymują się z wyprzedaży prywatnych rzeczy, dodatku osłonowego i pomocy finansowej ojca. Oceniając sytuację wnioskodawcy podnieść przede wszystkim należy, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - nadal prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. Wbrew twierdzeniom Spółki, również okoliczność poniesionej w ostatnim roku podatkowym straty z działalności gospodarczej Spółki nie może stanowić przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku. Samo bowiem wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Istnieją legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Niestety brak dokumentów księgowych i podatkowych Spółki za 2021 r., w szczególności zestawienia kosztów, księgi przychodów i rozchodów, deklaracji w podatku od towarów i usług, nie pozwala na wnikliwą analizę osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów. W tym miejscu wskazać należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa Spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019r. poz. 505 ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Jak ustalono, wspólnicy skarżącej Spółki - małżonkowie M. i E.N. są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, obecnie bez prawa do zasiłku. Oświadczyli, że opłaty i koszty utrzymania finansują z dodatku osłonowego, sprzedaży rzeczy prywatnych oraz pomocy bliskich m.in. ojca i córki, choć w żaden sposób nie udokumentowali ani wysokości ponoszonych wydatków, ani źródeł ich finansowania. Pomimo wezwania, małżonkowie nie wykazali również by posiadali jakiekolwiek zaległości z tego tytułu. Analiza rachunku bankowego M.N. potwierdza jedynie wsparcie finansowe dzieci; na rachunku odnotowano bowiem przelewy dokonane przez córkę (15 grudnia 2022r. - 250zł i 30 grudnia 2022r. - 180 zł) oraz syna (17 listopada 2022r. - 38,58 zł). Mając jednak na uwadze fakt, że skarżąca Spółka jest obecnie zobowiązana do uiszczenia wpisów od skargi w dwóch sprawach zainicjowanych przed tut. Sądem, a łączna wysokość tych opłat wynosi 1.674 zł uznać należy, że jednorazowe poniesienie takiego kosztu mogłoby spowodować uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego wspólników skarżącej i ich rodziny. W tej sytuacji, a także celem zapewnienia konstytucyjnego prawa do Sądu, jak też z uwzględnieniem, że na obecnym etapie wpis od skargi jest jedyną opłatą niezbędną dla dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej Spółce w niniejszej sprawie w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu powyżej kwoty 100 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.