I SPP/Go 79/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2023 r. sprzeciwu E. spółki jawnej na postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 79/22 o częściowym przyznaniu prawa pomocy wydanego w sprawie ze skargi E. spółka jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. postanawia: 1. Zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić skarżącą spółkę od wpisu sądowego od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. E. spółka jawna wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 390/22). W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniosła, że Spółka od 20 miesięcy nie prowadzi działalności (z powodu strat i braku dochodów została zawieszona), a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi, obecnie bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o majątku Spółka wykazała wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniósł 146.878,57 zł, stan kasy i rachunków bankowych 0,00 zł. W 2020 r. nieruchomość Spółki została sprzedana ("nieuczciwie, bezprawnie, z rażącym naruszeniem przepisów"). Spółka posiada wysokie kredyty do spłacenia, których należność wzrasta ze względu na inflację. Wspólnicy Spółki: M.N. i E.N., w nadesłanych formularzach PPF, również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. Oświadczyli, że są małżeństwem. Oboje są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Z uwagi na wiek i choroby nie są w stanie znaleźć dodatkowego zatrudnienia. Małżonkowie mieszkają wspólnie z synem P., który również nie osiąga żadnych dochodów. Utrzymują się z wyprzedaży prywatnych rzeczy, dodatku osłonowego i pomocy bliskich. Swoje wydatki ograniczają do niezbędnego minimum, ich wysokość wynosi ok. 800 zł miesięcznie. Małżonkowie są współwłaścicielami domu, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², każdy w ⅓ części, obciążonego hipoteką (kredyt spłaca ich córka). Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Analogiczny wniosek Spółka złożyła w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 79/22. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki i jej wspólników, pismem z [...] stycznia 2023 r. M.N. oświadczył, że poniesienie opłaty sądowej dalece przekracza możliwości finansowe Spółki i jej wspólników. Powtórzył, że Spółka nie prowadzi działalności, a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi, nie posiadają już prawa do zasiłku. Spółka posiada zadłużenie wobec banków, urzędu skarbowego i ZUS; z uwagi jednak na trwające postępowania sądowe nie jest w stanie podać ich wysokości. Sami wspólnicy w utrzymaniu korzystają z pomocy finansowej rodziny. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą Spółkę od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Stwierdził, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. W ocenie referendarza powoływanie się na okoliczność wykazania straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Brak dokumentów księgowych i podatkowych Spółki za 2021 r., w szczególności zestawienia kosztów, księgi przychodów i rozchodów, deklaracji w podatku od towarów i usług, nie pozwala na wnikliwą analizę osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów. Referendarz sądowy wyjaśnił, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników. Oceniając sytuację wnioskodawcy referendarz stwierdził, że małżonkowie choć wykazali, że są bezrobotni, lecz nie mają prawa do zasiłku, to jednak nie udokumentowali ani wysokości ponoszonych wydatków, ani źródeł ich finansowania. Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw domagając się zwolnienia całkowitego z opłaty od skargi.. Wskazała, że spełnia warunki umożliwiające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś referendarz sądowy nienależycie rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, nie odniósł się do stanu aktualnego oraz pominął istotne okoliczności. Podniosła, że oprócz urzędowych formularzy, przedłożyła do Sądu inne dokumenty, w tym, m. in.: sprawozdanie roczne spółki za 2021 r. wykazujące stratę, PIT-36L zeznania o wysokości poniesionej straty za 2021 obu wspólników, oraz dalszego statusu osoby bezrobotnej, dokument potwierdzający, że przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne, wyciąg z prywatnego rachunku bankowego. W ocenie Spółki przedstawione dokumenty potwierdzają, że Spółka i jej wspólnicy znajdują się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, a referendarz sądowy je całkowicie pominął, a wręcz zinterpretował niezgodnie ze stanem faktycznym. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła również podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów potwierdzające zerową wartość przychodów i kosztów za cały 2022 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (a o takie wnioskuje skarżąca) gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżąca wykazała te przesłanki. Z jej oświadczeń oraz przedstawionych dowodów wynika, że nie posiada pieniędzy ani innego majątku, jest zobowiązaną w postępowaniach egzekucyjnych w administracji oraz, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, co potwierdza wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2022 rok dołączony do sprzeciwu złożonego do akt równolegle rozpoznawanego sprzeciwu w sprawie I SPP/Go 77/22. Wykazała jednocześnie, że środków wystarczających na sfinansowanie udziału spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie posiadają też wspólnicy skarżącej, ponieważ są bezrobotni, lecz nie przysługuje im prawo do zasiłku z tego tytułu, a z ich oświadczeń wynika, że nie mają oszczędności. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Sąd uwzględnił, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, więc brak jest podstaw do zwalniania od kosztów sądowych w zakresie szerszym.