I SPP/Go 86/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 22 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej Spółki od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 86/19 w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. sp. z o.o. Oddział w Polsce wniosła skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100.000 zł Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada środków wystarczających na pokrycie wpisu, na okoliczność czego wniosła o przeprowadzenie dowodów: sprawozdania finansowego spółki za ostatni okres obrachunkowy, zestawienia obrotów na rachunkach bankowych, deklaracji VAT i CIT za ostatnie okresy, zestawienia środków trwałych oraz informacji o zajęciach egzekucyjnych. Ww. dokumentów nie dołączyła do wniosku. W formularzu PPPr Prezes Zarządu Spółki podniósł m.in., że wszelkie konta firmy zostały zablokowane. W wyniku blokady spółce cofnięto koncesję OPZ. Uniemożliwia to dalsze działanie firmy. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 0 zł, z uwagi na nie sporządzenie bilansu niemożliwym było wskazanie wartości środków trwałych oraz zysku bądź straty. Stan jej dwóch rachunków bankowych wynosi odpowiednio -3,10 € oraz -346,81 €. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej, wezwano ją do przedłożenia odpisu ostatniego sprawozdania finansowego, bilansu spółki sporządzonego na dzień [...] sierpnia 2019r., kopii składanych przez spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz akcyzowym, kopii ewidencji środków trwałych, kopii wyciągów z kont bankowych za ostatnie 2 miesiące, kopii zeznania podatkowego w podatku dochodowym za 2018 r., kopii aktualnej umowy spółki oraz zestawienia zajęć egzekucyjnych. Wezwanie doręczono 12 sierpnia 2019 r., a następnie, uwzględniając wniosek pełnomocnika Spółki, przedłużono termin do jego wykonania do dnia 2 września 2019 r. W tak zakreślonym terminie Spółka ww. dokumentów nie przedłożyła. Postanowieniem z 23 września 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 86/19 referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku, z uwagi na brak dokumentacji wskazującej na aktualną sytuację finansową Spółki. Od powyższego orzeczenia, pismem z [...] października 2019 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżąca złożyła sprzeciw. W jej ocenie, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w sposób wyczerpujący wskazała, iż nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca nie była w stanie przedstawić dokumentów wnioskowanych przez referendarza na okoliczność sytuacji finansowej Spółki, w tym sprawozdania finansowego Spółki, bowiem nie zostało ono sporządzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei przepis art. 246 § 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie częściowym, czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka, następuje gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 art. 246 § 2 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z 8 lipca 2008r., sygn. akt I GZ 173/08). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą Spółkę oświadczeń Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim podnieść należy, że Skarżąca, pomimo wystosowanego do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwania do uzupełnienia wniosku, a następnie przedłużenia terminu do jego wykonania, nie przedłożyła dokumentów źródłowych, które miały służyć wykazaniu jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, takich jak: ostatnie sprawozdanie finansowe, bilans, kopie deklaracji w podatku od towarów i usług i akcyzowym, kopie ewidencji środków trwałych, kopie wyciągów z kont bankowych za ostatnie 2 miesiące czy zestawienie zajęć egzekucyjnych. Podkreślić przy tym należy, że o ich przeprowadzenie wnosiła sama Skarżąca, we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. Spółka nie nadesłała również kopii zeznania podatkowego w podatku dochodowym za 2018 r. oraz kopii aktualnej umowy spółki. Tymczasem, wszystkie powołane dokumenty są niezwykle istotne z punktu widzenia oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Trudno zatem ocenić wiarygodność twierdzeń strony o braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez możliwości wglądu w kompletne dokumenty źródłowe, które potwierdziłyby taki stan. Z tego też powodu należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jest niewystarczający do wydania korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, tj. przyjęcia, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.