I SPP/Go 88/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi Hurtowni [...] sp. jawna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za VII, VIII, IX i XII 2013 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za VII, VIII, X, XI i XII 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku podatnika postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka jawna wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku PPPr podała, że jesienią 2017 r., ze względu na kłopoty finansowe, została zmuszona do zwolnienia ok 30 pracowników. Majątek firmy został zlicytowany. W kasie podmiotu brak środków, a od [...] stycznia 2019 r. Hurtownia zawiesiła działalność. Spółka wykazała stratę w kwocie 165.206,59 zł. Wspólnicy spółki w nadesłanych wnioskach PPF podtrzymali, że spółka nie posiada żadnego majątku, a środki trwałe firmy zostały częściowe zlicytowane. Hale magazynowe zostały obciążone hipotecznie, zaś konta bankowe zajęte przez US. Własne dochody określili na kwotę ok. 3500 zł (1670 – wynagrodzenie R.B.; 1500 - 1800 z działalności R.B.). Wśród zobowiązań wskazano na zobowiązania wobec US, z tytułu podatku od nieruchomości a także zobowiązania hipoteczne. Z nadesłanych deklaracji VAT – 7 Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] wynika, że w poszczególnych miesiącach od lipca do września 2019 r. dokonano dostaw towarów na kwoty: 113.402 zł (lipiec), 115.159 zł (sierpień), 94.989 zł (wrzesień), przy nabyciu towarów na kwotę: 99.182 zł ( lipiec), 89.734 (sierpień), 83.340 zł (wrzesień). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei przepis art. 246 § 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W zakresie całkowitym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca spółka, następuje ono, gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 art. 246 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 art. 246 § 2 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na wstępie należy dostrzec, że prócz sytuacji majątkowej skarżącej spółki, ocenie podlegała również sytuacja majątkowa jej wspólników. Wynika to z faktu, że dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 Ksh odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. Przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć zatem również pod uwagę sytuację majątkową wspólników. Dokonując analizy samej spółki Sąd nie kwestionuje jej trudnej sytuacji finansowej, zajęcia kont bankowych, licytacji majątku trwałego, a w konsekwencji koniczności zawieszenia działalności hurtowej. W tej jednak sytuacji, w następnie kolejności badaniu należało poddać możliwości płatnicze wspólników spółki jawnej. Nieuzasadnione byłoby bowiem przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2016 r. II GZ 843/16). Z dokumentów nadesłanych w sprawie wynika, że R.B. uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1670 zł. Wynagrodzenie to – zgodnie z zaświadczeniem o dochodach - jest wolne od obciążeń i zajęć sądowych. Z kolei R.B. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...]. Z nadesłanych deklaracji VAT – 7 Przedsiębiorstwa wynika, że w poszczególnych miesiącach od lipca do września 2019 r. dokonano dostaw towarów na kwoty: 113.402 zł (lipiec), 115.159 zł (sierpień), 94.989 zł (wrzesień), przy nabyciu towarów na kwotę: 99.182 zł ( lipiec), 89.734 (sierpień), 83.340 zł (wrzesień). Nabywanie towarów i usług prowadzi do wniosku, że prowadzący ww. działalność posiadają wolne środki na ten cel. Działalność ta jest nadal prowadzona. Co istotne, kwoty wskazane w ww. deklaracjach są znacznie wyższe, aniżeli wpis od skargi w niniejszej sprawie, który wynosi 500 zł. Powyższe – zdaniem Sądu dowodzi – że dochody wspólników skarżącej spółki, pozwalają na uiszczenie kosztu sądowego, którym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi. Opisana sytuacja materialna wspólników spółki nie daje też podstaw do przyznania spółce pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnić bowiem należy, że na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym spółka nie musi być obowiązkowo reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje zaś, że strona skarżąca potrafi samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 142/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.