II SA/Go 1007/16
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-02-15
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Sławomir Pauter, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek (PKD 68.10.Z) stanowi "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami" w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, co skutkuje wykluczeniem rolnika z płatności bezpośrednich, nawet jeśli rolnik udowodni, że jego działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego lub że jego główną działalnością jest rolnictwo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek (PKD 68.10.Z) stanowi "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami" w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Działania takie, jak nabywanie nieruchomości, ich wynajem lub sprzedaż z zyskiem, wystawianie faktur VAT jako firma, świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej nastawionej na osiągnięcie zysku, a nie jedynie o rozporządzaniu własnym majątkiem prywatnym. W związku z tym, skarżący, który prowadził taką działalność i otrzymał w poprzednim roku płatności bezpośrednie przekraczające 5000 euro, nie spełnił kryterium aktywnego rolnika i tym samym nie był uprawniony do otrzymania płatności bezpośrednich.Stan faktyczny
Skarżący B.R. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, uznając, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek (PKD 68.10.Z), co stanowi działalność wykluczającą z płatności bezpośrednich zgodnie z art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, argumentując, że jego działalność polega na rozporządzaniu własnym majątkiem, a nie na świadczeniu usług w zakresie obrotu nieruchomościami, oraz że jego działalność rolnicza nie jest marginalna. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23) - dalej k.p.a., w zw. art. 10 ust 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 6, art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 10, art. 24 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, art. 34 ust. 1, ust 2 pkt 1, art. 36 ust 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.), § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.), § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 352 ze zm.) oraz art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r.), po rozpatrzeniu odwołania B.R. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rok 2015, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. B.R. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności na rok 2015:
- jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie,
- płatności dodatkowej,
- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych.
Łączna powierzchnia gruntów zadeklarowana w/w wniosku wyniosła 132,82 ha.
W toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, na podstawie informacji z Głównego Urzędu Statystycznego organ stwierdził, iż przedmiotem przeważającej działalności wnioskodawcy jest kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek.
W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawca podał, że świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami wskazuje na działalność wykonywaną na zamówienie z zewnątrz, zazwyczaj przez biura obrotu nieruchomościami. Tym samym w ocenie strony wykonywanie w/w działalności nie dotyczy własnych nieruchomości. Ponadto w roku 2015 wnioskodawca dokonał zakupu nieruchomości, remontu i jej sprzedaży, nabył 5 miejsc postojowych i trzy obecnie wynajmuje na podstawie umów zawartych po złożeniu wniosku o przyznanie płatności w roku 2015. W instrukcji wypełniania wniosku nie ma wyjaśnienia lub uściślenia użytego pojęcia, zaś specyfikacja działu 68 Polskiej Klasyfikacji Działalności wskazuje, że dział ten obejmuje zarówno usługi z zakresu obrotu nieruchomościami jak i działalność gospodarczą prowadzoną na własnych nieruchomościach. Jako osoba fizyczna wnioskodawca nie wykonuje działalności na zamówienie czyli usług obrotu nieruchomościami. W roku 2014 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 18.404,77 zł oraz jako osoba fizyczna osiągnął przychód w wysokości 27.180,00 zł, tym samym w jego ocenie roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi znacznie więcej niż 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym. Działalność gospodarcza jest dla niego jedynie formą lokowania nadwyżek środków wypracowanych w rolnictwie, ma charakter marginalny i nie zmienia jego statusu jako rolnika aktywnego zawodowo.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania B.R. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rok 2015.
Organ uznał, iż strona prowadziła działalność związaną z kupnem i sprzedażą nieruchomości na własny rachunek oznaczoną kodem PKD 68.10.Z tj. działalność wykluczoną z płatności o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r.) nr 1307/2013, i tym samym w niniejszym przypadku płatności nie mogły zostać przyznane.
Przesłanką rozstrzygnięcia odmownego był fakt niespełnienia przez wnioskodawcę wymagań dotyczących aktywnego rolnika zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.) w związku z prowadzeniem jednej z działalności wykluczonych, o których mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.
Od powyższej decyzji B.R. wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że organ I instancji miał obowiązek dokonania oceny spełnienia przez niego przesłanek przyznania płatności co do kryterium rolnika aktywnego zawodowo, uwzględniając przy tym wszystkie dowody znane w momencie wydawania decyzji. Wbrew ustaleniu organu wnioskodawca nie przedstawił dowodów i nie dawał wyjaśnień umożliwiających weryfikację przez organ spełnienia kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Materiał dowodowy i informacje konieczne do rozpatrzenia wniosku ocenia się na moment wydania decyzji, a nie na moment złożenia wniosku. Zdaniem strony właściwe przepisy nie stanowią, że prowadzenie jednocześnie pozarolniczej działalności gospodarczej określonej kodem PKD 68.10.Z - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek – powoduje bezwzględną odmowę przyznania płatności, W świetle złożonych wyjaśnień i przedstawionych dokumentów charakter działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę, jej zakres i rozmiar wskazują na spełnienie kryterium rolnika aktywnego zawodowo pomimo prowadzenia równocześnie pozarolniczej działalności gospodarczej. Powołanie się przez organ na kod PKD 68.10.Z z tzw. listy negatywnej jest posługiwaniem się pozaprawnymi kryteriami oceny, podczas gdy organ ma obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Przepisy rozporządzenia nr 1307/2013 określają jako działalność ewentualnie wykluczającą od płatności "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami". Jedno z drugim nie jest tożsame, a istota tych przedmiotów działalności jest różna. W rzeczywistości – co potwierdzają dokumenty – strona nie świadczy usług w zakresie obrotu nieruchomościami tzn. nie wykonuje czynności na zlecenie, lecz dysponuje nieruchomościami własnymi.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. B.R., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, uzupełnił odwołanie zarzucając naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez dokonywanie przez organ I instancji czynności zaprzeczających zasadzie pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej, a to poprzez skierowanie do strony wezwania do złożenia wyjaśnień i dowodów po nadmiernie długim czasie od złożenia wniosku i wyciąganie wobec strony negatywnych konsekwencji z faktu złożenia wyjaśnień i dowodów po terminie składania wniosków. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez uznanie, że prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie "kupno i sprzedaż nieruchomości na rachunek własny" jest świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami i wymaga wypełnienia rubryki 08 w II części wniosku. Wskutek złożenia przez stronę wyjaśnień i dowodów dla wykazania statusu rolnika aktywnego zawodowo po dniu 10 lipca 2015 r., czyli po ostatecznym terminie składania wniosków czyni wniosek niedopuszczalnym, a przedłożone dowody spóźnionymi. Zdaniem odwołującego organ nie miał obowiązku oceny spełnienia przez stronę wymogu rolnika aktywnego zawodowo wskutek niezaznaczenia rubryki 08 w części II wniosku i złożenia dowodów po ostatecznym terminie składania wniosków, podczas gdy organ miał obowiązek oceny spełnienia wymogu według stanu i dowodów istniejących i znanych organowi na moment wydawania decyzji administracyjnej. Ponadto zdaniem strony organ naruszył art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez uznanie, że strona nie jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą w przedmiocie "kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek" bez względu na marginalny charakter tej działalności i proporcjonalnie niewielką wielkość dochodów z tytułu tej działalności w stosunku do dochodów, w tym płatności, z tytułu prowadzonej działalności rolniczej. Uzasadniając zarzuty pełnomocnik podniósł, że pojęcie "usług w zakresie obrotu nieruchomościami" nie zostało zdefiniowane we właściwych przepisach unijnych i nie ma podstaw przyjmować, że prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek stanowi zarazem świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami, o czym mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 gdyż na własny rachunek nie jest świadczeniem usług czyli wykonywaniu czynności dla kogoś, na czyjś rachunek, w imieniu osoby trzeciej. Tym samym strona nie miała obowiązku zaznaczać pola 08 we wniosku i składać stosownych dokumentów dla udowodnienia statusu rolnika aktywnego zawodowo. Organ miał obowiązek oceny, na podstawie przedłożonych dokumentów, czy strona spełnia cechy uprawniające do uzyskania płatności. Dodatkowo brak było podstaw prawnych dla stanowiska, że wykazanie cech rolnika aktywnego zawodowo musi nastąpić w terminie przewidzianym do złożenia samego wniosku, gdyż przepis art. 13 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi jedynie o terminie składania wniosku oraz konsekwencjach złożenia wniosku po terminie, a nie przewiduje sankcji za złożenie dodatkowych dokumentów. Strona udowodniła przed organem, że roczna kwota płatności wynosi co najmniej 5% przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej oraz niemarginalny charakter prowadzonej działalności rolniczej. Wnioskodawca nie jest podmiotem świadczącym usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013. Nawet gdyby uznać go za podmiot świadczący w/w usługi, to w toku postępowania wyjaśniającego udowodnił, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił m.in. uwagę, iż od roku 2015 uległy zmianie zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zasadniczym elementem zreformowanego systemu wsparcia bezpośredniego jest tzw. kryterium aktywnego rolnika. W art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013 wprowadzone zostało pojęcie rolnika aktywnego zawodowo, które ogranicza krąg osób uprawnionych do otrzymywania płatności. We wskazanym przepisie została ustanowiona podstawowa zasada, że jedynie rolnik aktywny zawodowo może otrzymywać płatności bezpośrednie. Natomiast rolnik, który nie spełnia tego kryterium, zostanie wykluczony w danym roku ze wszystkich płatności bezpośrednich. Stosownie do art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym, lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, następuje na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), wprowadzonej Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007r. (Dz. U. Nr 251, poz. 1885, ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia 1307/2013, oprócz sytuacji określonych w ust. 1 i 2, państwa członkowskie mogą zadecydować na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, że nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym lub grupom osób fizycznych lub prawnych:
a) których działalność rolnicza stanowi tylko nieznaczącą część ogółu ich działalności gospodarczej; lub
b) których główną działalność lub przedmiot działalności nie stanowi wykonywanie działalności rolniczej.
W myśl art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 przepisy ust. 2 i 3 nie mają zastosowania do rolników, którzy w poprzednim roku otrzymali tylko płatności bezpośrednie nieprzekraczające określonej kwoty. Kwotę tę określają państwa członkowskie na podstawie obiektywnych kryteriów, takich jak ich charakterystyczne cechy krajowe lub regionalne, i nie może być ona wyższa niż 5 000 EUR. Kwota płatności bezpośrednich, o której mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, do której wysokości nie stosuje się art. 9 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia, wynosi równowartość w złotych kwoty 5000 euro. Wobec wskazania powyższych przepisów w przypadku rolników ubiegających się o przyznanie płatności bezpośrednich w roku 2015, każdy rolnik ubiegający się o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, który w roku 2014 otrzymał łączną kwotę płatności bezpośrednich (z wyłączeniem przejściowego wsparcia krajowego) nie większą niż równowartość w złotych kwoty 5000 euro (przed uwzględnieniem zmniejszeń i wykluczeń), zostanie automatycznie uznany za rolnika aktywnego zawodowo. Równowartość w złotych kwoty 5000 euro stanowi kwota 20888,00 zł. Natomiast w przypadku kiedy kwota płatności bezpośrednich za rok 2014 przewyższała kwotę 20888,00 zł następowała weryfikacja czy rolnik nie prowadzi jednej z wykluczonych działalności nierolniczej o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013.
Jeżeli dany rolnik otrzymał w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą równowartość w złotych kwoty 5000 euro i prowadzi działalność zaklasyfikowaną do następujących kodów (podklas) PKD: 68.10.Z, 68.3l.Z, 49.10.Z, 49.20.Z, 49.31.Z, 68.32.Z, 52.23.Z, 36.00.Z, 93.1 l.Z, 93.2 oznacza, że prowadzi działalność nierolniczą z tzw. "negatywnej listy" lub "wykazu negatywnego," określonego w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013.
Główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności określa się w oparciu o kod i nazwę przeważającego rodzaju działalności według PKD, wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz. U. Nr 251 poz. 1885, ze zm.). Jednakże prowadzenie jednej z wykluczonych działalności nierolniczej nie oznacza braku jakiejkolwiek możliwości uznania, że rolnik spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Sytuacja taka dotyczy w szczególności rolników, którzy w poprzednim roku otrzymali kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą równowartość w złotych kwoty 5000 euro, a jednocześnie wykonują poza prowadzeniem działalności rolniczej rodzaje działalności nierolniczej wymienione w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013.
W związku z powyższym przypadkiem zgodnie z art. 9 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1307/2013 podmioty prowadzące działalność wykluczoną należy uznać za rolników aktywnych zawodowo, jeżeli są one w stanie udowodnić, że spełniają jedno z kryteriów:
- roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit a Rozporządzenia nr 1307/2013),
- jeżeli działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013) – znaczenia działalności rolniczej w całości prowadzonej działalności gospodarczej oraz
- jeżeli główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013).
Rolnik, który prowadzi jedną z działalności nierolniczej (art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013) ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo. Rodzaje dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. akapit trzeci rozporządzenia nr 1307/2013, zostały określone w/w § 4 rozporządzenia w sprawie płatności.
Według ustaleń organu B.R. za rok 2014 otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości 119515,11 zł oraz prowadził jedną z działalności o której mowa w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013. Nadto w oparciu o systemy KRS i REGON ustalono, że prowadził on działalność w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek kod PKD 68.10.Z czyli działalność wskazaną w art. 9 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013 w zakresie obrotu nieruchomościami, jak również, że za rok 2014 otrzymał płatności bezpośrednie w kwocie przewyższającej kwotę 5 000 euro. W związku z powyższym wnioskodawca był zobowiązany do złożenia oświadczenia (pole nr 08 wniosku), że pomimo prowadzenia w/w działalności jest rolnikiem aktywnym zawodowo oraz zobowiązany był do przedłożenia dokumentów o których mowa w w/w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku. W związku z faktem, iż wnioskodawca nie wypełnił przedmiotowego oświadczenia jak również nie przedłożył stosownych dokumentów potwierdzających, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, wnioskodawca został wezwany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi wnioskodawca wyjaśnił, że świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami wskazuje na działalność wykonywaną na zamówienie podmiotu z zewnątrz, zazwyczaj przez biura obrotu nieruchomościami. Tym samym w ocenie strony wykonywanie w/w działalności nie dotyczy własnych nieruchomości. Ponadto w roku 2015 dokonał on zakupu nieruchomości, remontu i jej sprzedaży, a w 2015 nabył 5 miejsc postojowych i trzy obecnie wynajmuje na podstawie umów zawartych po złożenie wniosku o przyznanie płatności w roku 2015.
Z przedłożonych przez B.R. wyjaśnień, dokumentów i oświadczeń wynika, że prowadzi działalność związaną z kupnem i sprzedażą nieruchomości na własny rachunek czyli działalność oznaczoną kodem PKD 68.10.Z. Ponadto z danych GUS wynika, że działalność ta jest działalnością przeważającą. Tym samym strona składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 chcąc wypełnić warunki do otrzymania pomocy o której mowa w art. 7, art. 8 ustawy, powinna wskazać na wniosku, że prowadzi jedną z działalności wykluczonych i przedłożyć dokumenty o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku. Jednakże strona tych wymogów nie wypełniła, a fakt prowadzenia jednej z działalności wykluczonej ujawniła dopiero na wezwanie organu I instancji w dniu [...] października 2015 r. W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie spełnił w roku 2015 warunków do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z uwagi na fakt prowadzenia jednej z działalności wykluczonych w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek PKD 68.10.Z czyli działalności wskazanej w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013 w zakresie obrotu nieruchomościami.
Ponadto mając świadomość prowadzenia tej działalności wnioskodawca nie dołączył do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 dokumentów o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku. Tym samym wnioskodawca nie spełnił wymogów pozwalających uznać go za rolnika aktywnego zawodowo. Rolnik, który nie spełnia tego kryterium oraz warunków określonych w ustawie, zostaje wykluczony w danym roku ze wszystkich płatności bezpośrednich zgodnie z art. 6 ustawy. Wskazane powyżej wymogi tj. zaznaczenie pola 08 sekcji III wniosku oraz przedłożenie stosownych dokumentów, strona powinna spełnić w związku z art. 13 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014 zgodnie z art. 21 ustawy tj. w terminie składania wniosków, który w roku 2015 przypadał od dnia 15 marca 2015 r. do 10 lipca 2015 r. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.
Wobec nie zaznaczenia pola 08 we wniosku oraz nie przedłożenia przez wnioskodawcę dokumentów (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku) w terminie na złożenie wniosku w roku 2015, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie był zobowiązany do weryfikacji czy przedłożona dokumentacja w dniach [...] października 2015 r. i [...] stycznia 2016 r. pozwala na uznanie, że strona spełnia definicje rolnika aktywnego zawodowo. Z uwagi na odmienny niż w innych postępowaniach administracyjnych rozkład ciężaru dowodu, organ nie miał obowiązku podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Zawarte w odwołaniu zarzuty zostały uznane przez organ odwoławczy za niezasadne. Skierowanie do strony wezwania do złożenia wyjaśnień nie nastąpiło po nadmiernie długim czasie. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 8 ustawy organ administracji do dnia 1 marca następującego po roku, w którym złożony został wniosek, ma obowiązek wydania decyzji i do tego czasu może prowadzić postępowanie administracyjne.
Brak zaznaczenia pola 08 na wniosku i nie złożenia stosownych dokumentów nie mógł być traktowany jako brak formalny. Braki formalne polegają na niewypełnieniu obowiązkowych pól we wniosku, a nie ustaleniu kwalifikowalności do pomocy, która następuje na etapie kontroli administracyjnej. Dodatkowo strona w ogóle nie wskazała na żadnym dokumencie na wniosku o fakcie, że prowadzi jedną z działalności wykluczonych. Tym samym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie mógł domniemywać, że strona takową działalność prowadzi. Zwłaszcza, że we wniosku o przyznanie płatności nie jest wymagane wskazywanie rodzaju prowadzonej działalności. Ubieganie się o płatności bezpośrednie jest dobrowolne i przyznawane są na podstawie danych wskazanych we wniosku. To rolnik we wniosku podaje dane niezbędne do ustalenia warunków kwalifikujących do pomocy i tym samym za treść błędnych danych łub ich zatajenie odpowiada rolnik.
W art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 wskazano zakres działalności, które z mocy przepisów są wykluczane z płatności, są to m.in. usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Weryfikacja czy rolnik prowadzi działalność rolniczą, następuje zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014, poprzez wszystkie prowadzone w Polsce ewidencje podmiotów i rodzaje ich działalności, tj.: Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wymienione systemy weryfikacji pozwalają na szerokie możliwości zweryfikowania, co jest głównym przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W oparciu o w/w przepisy ustalenie głównej działalności gospodarczej następuje w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz. U. Nr 251, poz. 1885, ze zm.) określające Polską Klasyfikację Działalności (PKD). A w/w Rozporządzeniu Rady Ministrów wskazano PKD 68,10.Z "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" dotyczy nieruchomości własnych lub dzierżawionych", PKD 68.31 .Z "Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami" dotyczy obrotu nieruchomościami realizowanego na zlecenie. Tym samym strona prowadząc działalność pozarolniczą oznaczona kodem PKD 68.10.Z była zobowiązana do wypełnienia pola 08 i złożenia stosownych dokumentów albowiem zgodnie z zasadami metodycznymi PKD – działalność związana z obsługą rynku nieruchomości dotyczy zarówno obrotem nieruchomościami na własny rachunek jak również obrotu nieruchomościami na zlecenie. A jak już szczegółowo opisano w uzasadnieniu niniejszej decyzji obowiązek wypełnienia pola 08 we wniosku i złożenie stosownych dokumentów należało dopełnić w terminie składania wniosków o przyznanie płatności w roku 2015, czego strona nie uczyniła. Zgodnie z art. art. 13 ust. 1 akapit drugi i trzeci rozporządzenia nr 640/2014 brak jest możliwości uzupełniania wszelkich dokumentów po ostatecznym terminie na ich złożenie tj. po 10 lipca 2015 r. Tym samym przedłożenie dokumentacji o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku po terminie składania wniosków czyni te dokumenty jako niedopuszczalne i nie wypływające kwalifikowalność do pomocy. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w momencie ustalenia prowadzenia działalności pozarolniczej tj. jednej z działalności wykluczonych miał obowiązek wysłania wezwania albowiem w wielu przypadkach ustalono, że rolnik tylko zarejestrował takową działalność jednakże nie uzyskiwał jakichkolwiek dochodów z tego tytułu. Tak samo postąpił w przypadku B.R. gdyż przedwczesnym byłoby go wykluczyć z płatności bez zweryfikowania w oparciu o wyjaśnienia złożone w tym zakresie przez stronę. Organ administracji w wyniku uzyskania informacji o zgłoszeniu takiej działalności przez stronę podjął postępowanie wyjaśniające w tym zakresie które tylko potwierdziło, iż zgłoszenie takich działalności do urzędów rejestrowych (dane z GUS w aktach) odpowiada stanowi faktycznemu tj. ustalenia w zakresie prowadzonej działalności nierolniczej czyli wykluczonej z płatności.
Od powyższej decyzji B.R., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) przepisu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 poprzez uznanie, że:
- prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie "Kupno i sprzedaż nieruchomości na rachunek własny" jest "świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami" i wymaga wypełnienia przez wnioskodawcę rubryki 08 w III części wniosku,
- wskutek złożenia przez wnioskodawcę wyjaśnień i dowodów dla wykazania statusu rolnika aktywnego zawodowo po dniu 10 lipca 2015 r. czyli po ostatecznym terminie składania wniosków czyni wniosek o przyznanie płatności niedopuszczalnym, a przedłożone dowody spóźnionymi,
- organ I instancji nie miał obowiązku oceny spełnienia przez skarżącego wymogu rolnika aktywnego zawodowo wskutek niezaznaczenia rubryki 08 w III części wniosku i złożenia dowodów po ostatecznym terminie składania wniosków, podczas gdy organ miał obowiązek oceny spełnienia wymogu według stanu i dowodów istniejących i znanych organowi na moment wydawania decyzji administracyjnej,
- skarżący nie jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą w przedmiocie "Kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek" bez względu na marginalny charakter tej działalności i proporcjonalnie niewielką wielkość dochodów z tytułu tej działalności w stosunku do dochodów, w tym płatności, z tytułu prowadzonej działalności rolniczej;
2) inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) naruszenie przepisu art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonywanie w postępowaniu przez organ I instancji czynności zaprzeczających zasadzie pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej, a to poprzez skierowanie do skarżącego wezwania z dnia [...] września 2015 r. do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dowodów po nadmiernie długim czasie od złożenia wniosku i wyciąganie wobec skarżącego negatywnych konsekwencji z faktu złożenia wyjaśnień i dowodów po maksymalnym terminie składania wniosków tj. po 10 lipca 2015 r.;
b) a to naruszenie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1551) poprzez zaniechanie przez organ II instancji rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie, w jakim skarżący przedstawił dowody i dał wyjaśnienia co do okoliczności istotnych dla ustalenia spełnienia przez skarżącego w roku 2015 cechy rolnika aktywnego zawodowo.
Uzasadniając skargę strona podniosła, iż organy orzekające w sprawie bezpodstawnie przyjęły, że skarżący prowadzi poza działalnością rolniczą również działalność w zakresie świadczenia usług w obrocie nieruchomościami, która stanowi działalność wykluczającą beneficjenta z pomocy w postaci płatności bezpośrednich po myśli art. 9 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013. Tymczasem w zakresie prowadzonej przez niego obocznie pozarolniczej działalności gospodarczej wynajmuje on i sprzedaje nieruchomości własne, co – przy prawidłowej interpretacji pojęcia użytego w powołanym przepisie "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami" – powinno prowadzić do wniosku, że skarżący prawidłowo przyjął, że nie prowadzi działalności wykluczającej.
Pojęcie "usług w zakresie obrotu nieruchomościami", którym posługuje się rozporządzenie nr 1307/2013, nie zostało zdefiniowane we właściwych przepisach unijnych, w szczególności w rozporządzeniu nr 1307/2013. Polska jako państwo członkowskie również nie dokonała sprecyzowania, że jako za działalność wykluczającą, o jakiej mowa w art. 9 ust. 2 Rozporządzenia, przyjmuje się prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, jak to opisuje Polska Klasyfikacja Działalności. Nie ma zatem dostatecznych podstaw prawnych, aby przyjmować tak jak czyni to organ w zaskarżonej decyzji, że prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek stanowi zarazem świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami, o czym mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Skoro zatem prawidłowa wykładnia pojęcia "usług w zakresie obrotu nieruchomościami" prowadzić powinna do stwierdzenia, że w ramy działalności wykluczającej wchodzą te aktywności gospodarcze, które polegają na świadczeniu usług czyli wykonywaniu czynności dla kogoś, na czyjś rachunek, w imieniu osoby trzeciej, to ten krąg sytuacji jest odmienny od sytuacji skarżącego prowadzącego bezsprzecznie na dzień składania wniosku działalność gospodarczą w przedmiocie kupna i sprzedaży nieruchomości własnych. Jest to bowiem sytuacja, w której skarżący rozporządza własnym majątkiem, przy czym jego aktywność w tym zakresie organizowana jest na zasadach ciągłości i zarobkowego charakteru, lecz ma charakter oboczny wobec prowadzonej równolegle działalności rolniczej na nieruchomościach rolnych. Skarżący dokonuje czynności kupna i sprzedaży co do nieruchomości innych niż rolne, zatem bez związku z nieruchomościami, na których prowadzi działalność rolniczą i na które wnioskuje płatności bezpośrednie.
Zapytanie w formularzu wniosku o posiadanie statusu rolnika aktywnego zawodowo "pomimo prowadzenia działalności w zakresie usług w obrocie nieruchomościami", w żaden sposób nie sugeruje, że rubrykę powinien wypełnić beneficjent prowadzący działalność gospodarczą w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek. Słusznie bowiem skarżący uznawał, że chodzi o świadczenie usług np. pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Zatem nie można bez dalszych wątpliwości odmawiać racji argumentowi skarżącego, że nie był zobligowany do wypełnienia rubryki 08 w III części wniosku, a także do przedłożenia przy wniosku stosownych dokumentów dla udowodnienia statusu rolnika aktywnego zawodowo.
Stanowiska tego nie podważa stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prowadzenie przez beneficjenta działalności gospodarczej objętej kodem PKD 68.10.Z z tzw. "listy negatywnej" czy "negatywnego wykazu" automatycznie powinno być uznawane za prowadzenie działalności wykluczonej z płatności bezpośrednich.
Po pierwsze, rodzaje działalności określone w art. 9 ust. 2 nie są działalnościami wykluczonymi, lecz działalnościami wykluczającymi z pomocy, ponieważ sens określenia w powołanym przepisie rodzajów działalności jest taki, że są to działalności, których wykonywanie co do zasady wyklucza dany podmiot z uprawnienia do płatności bezpośrednich. Powyższe oznacza, że nie ma żadnego automatyzmu w przyjmowaniu za "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami" działalności gospodarczej w przedmiocie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek.
Po drugie, takie utożsamienie tych dwóch pojęć nie wynika z żadnego przepisu prawa unijnego lub prawa krajowego, więc składający wniosek beneficjent nie ma powodów się domyślać, że organ Agencji takie utożsamienie stosuje i wymaga od takiego wnioskodawcy wypełnienia rubryki 08 wraz z udowodnieniem uprawnienia do pomocy. Tzw. "lista negatywna" czy "negatywny wykaz" to wskazania stosowane przez organ w praktyce administrowania tymi wnioskami, ale jednocześnie wskazania mające charakter pozaprawny. Tak oto, wykonywanie działalności gospodarczej z tzw. "listy negatywnej" PKD nie oznacza automatycznie, że wnioskodawca wykonuje działalność wykluczającą po myśli art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.
Powyższe zważenia prowadzą do wniosku, że w zaskarżonej decyzji niesłusznie czyni się skarżącemu zarzut niewypełnienia wniosku w sposób kompletny, a także zarzut nieudowodnienia w czasie właściwym spełnienia wymogu bycia rolnikiem aktywnym zawodowo. W konsekwencji powyższego stwierdzenia, również niesłusznie w zaskarżonej decyzji nałożono na skarżącego negatywne konsekwencje złożenia po terminie wyjaśnień i dowodów dla wykazania posiadania statusu rolnika aktywnego zawodowo.
Zatem, nawet gdyby uznawać, że w momencie składania przez skarżącego wniosku o płatność można było od niego wymagać, aby ze względu na przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej złożył oświadczenie w rubryce 08 o byciu rolnikiem aktywnym zawodowo "pomimo świadczenia usług w zakresie obrotu nieruchomościami", a także aby przedstawił właściwe dowody, to nawet wypełnienie przez rolnika tych dwóch powinności po terminie złożenia wniosku nie zwalnia organu z obowiązku oceny, czy skarżący wykazuje stosowne cechy uprawniające do uzyskania płatności bezpośrednich.
Jakkolwiek stan prawny nakłada obowiązek wykazania się przez składającego wniosek o płatności odpowiednimi cechami tzw. aktywnego rolnika (w aspekcie pozytywnym i negatywnym) uprawdopodabniającymi, że pomoc będzie stanowiła realne wsparcie dochodów rolniczych, to jednak brak jest dostatecznych podstaw prawnych dla stanowiska, że wykazanie tych cech musi nastąpić w terminie przewidzianym do złożenia samego wniosku. Istotny jest bowiem stan faktyczny istniejący na moment składania wniosku i trwający aż do czasu wydania decyzji w przedmiocie przyznania wnioskowanej płatności.
Powołany przez organ I instancji w kwestionowanej decyzji przepis art. 13 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi jedynie o terminie składania wniosku o płatność oraz konsekwencjach złożenia wniosku po terminie. Nie przewiduje on natomiast sankcji administracyjnej za złożenie po terminie składania wniosków dodatkowych dokumentów wyjaśniających spełnienie wymogu (tu w postaci cech rolnika aktywnego zawodowo).
Trafnie wskazał organ, że spełnienie wymogu rolnika aktywnego zawodowo powinno być badane od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności, ponieważ "zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą bezdyskusyjny jest obowiązek uwzględnienia przez organ wydający decyzję stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji" – jak wywodzi organ.
Bezsporny stan faktyczny jest natomiast taki, że dla skarżącego roczna kwota płatności wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, a jednocześnie prowadzona działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego. Jest niewątpliwe, że skarżący w postępowaniu przed organem I instancji w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień i dowodów udowodnił w formie wymaganej przepisami wysokość w/w kwot oraz niemarginalny charakter prowadzonej działalności rolniczej.
W zamiarze wprowadzenia art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2014 było zapewnienie realizacji celu wsparcia finansowego dla rolników - urzeczywistniającego się jako wsparcie dochodów rolniczych, również w drodze wykluczenia możliwości korzystania ze wsparcia przed podmioty publiczne zarządzające gruntami państwowymi i nieprowadzące innej działalności rolniczej.
Autonomiczne pojęcie prawa unijnego "świadczenia usług w zakresie obrotu nieruchomościami" obejmuje te podmioty, które będąc posiadaczami nieruchomości rolnych zarządzają nimi. Zarządzanie nieruchomościami rolnymi zgodnie z definicją beneficjenta z art. 2 oraz art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi zaś formę wykonywania działalności rolniczej w rozumieniu tych przepisów i formalnie uprawniało do otrzymania płatności zgodnie z literalnym brzmieniem prawa przedmiotowego. Przy tym chodzi tu o podmioty, które dokonują zabiegów agrotechnicznych w niewielkim wymiarze i przy okazji działalności o zupełnie innym charakterze, w tym działalności polegającej na zarządzaniu nieruchomościami rolnymi, które zgłaszają przy okazji do płatności.
W celu wykluczenia tych sytuacji i wykluczenia tych podmiotów z uzyskiwania płatności wprowadzono ograniczenie w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Konieczność autonomicznej wykładni i ukierunkowanego na cel regulacji prawnej stosowania art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 wynika ze wskazań co do autonomicznej wykładni pojęć prawa UE wyrażonych w licznych orzeczeniach ETS, w których przyjmuje się, że spośród kilku możliwych interpretacji przepisu prawa wspólnotowego pierwszeństwo należy dać wykładni zapewniającej jego skuteczność i niepodważającej jego ważności Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pojęcia prawa wspólnotowego wymagają wykładni autonomicznej i jednolitej w całej Wspólnocie, a zatem powinny być definiowane z punktu widzenia prawa wspólnotowego. W świetle powyższego, skarżący wyraża zapatrywanie, że w pojęciu "świadczenia usług w zakresie obrotu nieruchomościami" z art. 9 ust. 2 zamierzone zostało wykluczenie z pobierania płatności podmiotów, które formalnie legalnie wnioskowały o płatności i je pobierały, podczas gdy nie odpowiadało to celowi wsparcia finansowego dla rolników. Cel ten rozumiany jest jako wspieranie dochodów rolniczych.
Konfrontując to z faktami udowodnionymi przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego należy dojść do wniosku, że skarżący nie jest podmiotem świadczącym usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Nawet gdyby za taki podmiot uznawać skarżącego, to jest on rolnikiem aktywnym zawodowo w obliczu faktów udowodnionych przedłożonymi przez skarżącego dokumentami w toku postępowania wyjaśniającego. Cecha bycia rolnikiem aktywnym ; zawodowo nie może być pomijana przez organ decydujący o przyznaniu wnioskowanych i płatności, skoro została udowodniona w toku postępowania Organ ma obowiązek brać pod uwagę stan faktyczny istniejący na moment wydawania decyzji administracyjnej, a także po myśli art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach ma obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. j po zgromadzeniu tego materiału z inicjatywy strony i z uwzględnieniem ciężaru dowodu spoczywającego na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
Nie licuje z zasadą pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej działanie organu I instancji polegające na tym, że w wyniku wniosku złożonego przez skarżącego w dniu 15 maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego skierował do skarżącego wezwanie dopiero w dniu 29 września 2015 r., a przedstawione przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie wyjaśnienia i dowody zostały ocenione jako spóźnione i niedopuszczalne, bo złożone po dniu 10 lipca 2015 r. jako ostatecznym dniu składania wniosków. Aprobata dla tego rodzaju niekonsekwentnego działania uzasadnia wątpliwość, czy przeprowadzenie postępowania w jego całokształcie odbyło się z poszanowaniem zasady pogłębiania zaufania, której przepisy odrębne zawarte w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach nie zmieniają ani nie uchylają.
Wbrew niekonsekwentnemu stanowisku organów ARiMR, zdaniem skarżącego uznać należało, że wniosek o przyznanie płatności został złożony w terminie i był dopuszczalny, a okoliczności podlegające wyjaśnieniu i udowodnieniu wskutek wątpliwości sformułowanych przez organ w wyniku kontroli administracyjnej zostały przez skarżącego rzetelnie wyjaśnione i udowodnione na korzyść stwierdzenia, że skarżący jest rolnikiem aktywnym zawodowo. Zaś spełnienie tego wymogu prowadzi do ustalenia jego uprawnienia do płatności bezpośrednich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Natomiast w przypadku gdy skarga nie jest zasadna w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddala.
Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania B.R. płatności bezpośrednich na rok 2015.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Sąd przy tym uznał, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i te ustalenia przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. W złożonej skardze strona nie wskazała na inne dowody pozwalające poczynić odmienne ustalenia co do stanu faktycznego sprawy.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 luteho 2015 r. o płatnosciac w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (DZ.U. z 2015 r. poz. 1551), zwana dalej ustawą, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
W myśl ust. 2 pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Stosownie do treści art. 6 ustawy płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.
Przepis art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 stanowi, że nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych i prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą na podstawie obiektywnych i nie dyskryminujących kryteriów zadecydować o dodaniu do listy w akapicie pierwszym wszelkich innych podobnych nierolnicznych przedsiębiorstw lub rodzajów działalności, a następnie mogą zadecydować o usunięciu tych dodatków. Osobę lub grupę osób objętych akapitem pierwszym art. 9 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 uważa się jednak za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli za pomocą możliwych do zweryfikowania dowodów, w formie wymaganej przez państwa członkowskie , udokumentuje, że:
- roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych przez na z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowych, za który dowody są dostępne:
- jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego : lub
- jej główną działalnością gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.
W ust. 3 art. 9 powołanego rozporządzenia nr 1307/2013 określono dalsze sytuacje w których państwo członkowskie może zadecydować o nieprzyznawaniu płatności bezpośrednich.
Z brzemienia powołanego art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 wynika, że płatność nie jest przyznawana osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych które m.ini. świadczą usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, która to okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Skarżący stoi na stanowisku, że dokonywane przez niego czynności w zakresie wynajmu nieruchomości i sprzedaży w latach 2014 - 2015 nie nosiły znamion świadczenia usług w zakresie obrotu nieruchomościami, lecz należały do czynności rozporządzania własnym majątkiem prywatnym.
W ocenie Sądu poglądu strony skarżącej nie można podzielić. Prowadzenie działalności gospodarczej, działalności związanej z świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami należy oceniać na podstawie konkretnych okolicznościach faktycznych. Przyjąć należy, że wszelkie działania cechujące się fachowością, stałym nieokazjonalnym charakterem, podporzadkowaniem regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działaniem na własny rachunek, ich powtarzalnością, uczestnictwem w obrocie gospodarczym, wypełniają znamiona prowadzenia działalności gospodarczej w danej dziedzinie np. świadczenie usług w zakresie handlu artykułami spożywczymi, w zakresie usług obrotu nieruchomościami. Należy wskazać, że przepisy prawa nie narzucają ani stopnia zorganizowania, ani formy organizacyjnej wykonywanej działalności. Prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie wymaga w zasadzie żadnej organizacji, w znaczeniu instytucjonalnym. O wykonywaniu działalności gospodarczej w sposób zorganizowany świadczy w szczególności aktywne działanie danej osoby, zmierzające do osiągnięcia celu tej działalności. O ile za prowadzenie działalności gospodarczej nie można uznać przedsięwzięć jednorazowych, o tyle nie można tej działalności utożsamiać też z koniecznością wykonywania jej bez przerwy. Istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności oraz cel, którym jest osiągniecie dochodu. Wykonywanie działalności gospodarczej może być przez osobę fizyczną w zasadzie w dowolnym momencie rozpoczęte, jak i zakończone. Okres jej wykonywania dany podmiot może zaś poprzedzić przygotowaniem do jej prowadzenia lub podejmować takie czynności, które w danej chwili nie przynoszą jeszcze dochodu, czy nawet przychodu, ale z uwagi na zamierzony cel są niezbędne do jego uzyskania lub maksymalizacji.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do przyjęcia, iż skarżący B.R. w 2015 roku świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, która to działalność należy do działalności wykluczającej z płatności bezpośrednich, w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Z poczynionych przez organy administracyjne ustaleń wynika bowiem, że we wskazanym okresie skarżący w styczniu 2015 roku wykupił pięć miejsc postojowych w hali garażowej, z których trzy następnie odpłatnie wynajął osobom trzecim zawierając z nimi umowy najmu - w dniu [...] sierpnia 2015 roku, [...] października 2015roku i [...] października 2015 roku. Umowy te zostały zawarte na czas nieokreślony. W tym samym dniu tj. [...] stycznia 2015 roku skarżący nabył, po uprzednim ustanowieniu odrębnej własności, lokal mieszkalny położony w [...] w tym samym budynku co wyżej wymienione miejsca postojowe, a następnie lokal ten z zyskiem sprzedał w dniu [...] stycznia tego samego roku. Nadto w aktach administracyjnych znajduje się umowa sprzedaży zawarta w formie aktu notarialnego nosząca datę [...] czerwice 2014 roku, zgodnie z którą strona skarżącą dokonuje sprzedaży innego lokalu mieszkalnego położonego w [...], w której to umowie oświadcza, że lokal stanowiący przedmiot sprzedaży uprzednio nabył na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać nadto należy, że wystawiającym faktury Vat z tytułu otrzymanego czynszu za wynajem miejsc postojowych jest firma A B.R.. Powyższe ustalenia znajdujące potwierdzenie w dokumentach złożonych do akt sprawy pozwalają przyjąć, że skarżący B.R. prowadził w 2015 roku i wcześniej działalność w zakresie świadczenia usług obrotu nieruchomościami w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Został więc spełniony warunek wyłączający skarżącego jako rolnika aktywnego zawodowo od przyznania płatności bezpośrednich za 2015 rok. Zdaniem Sądu organy zasadnie przyjęły, że prowadzona przez skarżącego działalność nie jest działalnością związaną z rozporządzaniem własnym mieniem, a jedynie działalnością gospodarczą związaną z świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami. Świadczy o tym bliskość czasowa między nabyciem nieruchomości, a następnie ich sprzedażą lub odpłatnym wynajęciem, wystawianie faktur jako firma o nazwie A B.R.. Działalność ta jest nastawiona na osiągnięcie zysku w określonym czasie. Nadto sprzedając lokal mieszkalny w 2014 roku sam skarżący w akcie notarialnym oświadczył, że nabył go uprzednio na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pod pojęciem obrót nieruchomościami należy rozumieć nie tylko pośredniczenie w ich sprzedaży, ale także nabywanie nieruchomości z zamiarem ich sprzedaży lub ich wynajmowania. Dowodem potwierdzającym powyższe ustalenia jest również wydruk z danych z wypisu rejestru REGON zgodnie z którym skarżący od 2013 roku prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie kupna- sprzedaży nieruchomości. W złożonej skardze kwestionując ustalenia organów w tym zakresie skarżący nie przedstawił innych dowodów pozwalających podważyć te ustalenia. Uzasadnienie skargi zawiera zdaniem Sądu jedynie polemikę z ustaleniami organów nakierowaną na podważenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie popartą żadnymi dowodami pozwalającymi przyjąć odmienne w tym zakresie ustalenia. Dokonana przez organ ocenia zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada kryteriom określonym w art. 80 k.p.a. Nadto uwzględniała ona całokształt zgromadzonego materiału dowodowego.
Konsekwencją ustalenia, iż skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził działalność wykluczającą w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 był obowiązek wypełnienia przez niego w chwili składania wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2015 rubryki nr 08 wniosku - "oświadczenia, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, pomimo, że świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami" oraz dołączenia do wniosku dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze treść wniosku w tym zakresie jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości co do obowiązku jego odpowiedniego wypełnienia poprzez zakreślenie odpowiedniej "kratki", a czego wnioskodawca w niniejszej sprawie nie uczynił.
Z powyższym obowiązkiem wypełnienia rubryki nr 08 wniosku wiąże się kolejny zarzut skargi, a dotyczący obowiązku wzywania przez organ beneficjenta do uzupełnienia braków wniosku. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcie bezpośredniego oraz art. 13 rozporządzenia (UE) na 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, składało się w 2015 roku od 15 marca do 15 czerwca 2015 roku. Wniosek można było złożyć w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie do składania wniosków. Za wyjątkiem działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, złożenie wniosku o przyznanie płatności po terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których rolnik był uprawniony, jeżeli wniosek o pomoc został złożony w terminie. Wniosek złożony po dniu 10 lipca 2015 roku nie jest rozpatrywany, czego konsekwencją jest pozbawienie rolnika płatności na rok 2015. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że po 10 lipca 2015 roku – zarówno na podstawie przepisów unijnych jak i krajowych – niedopuszczalne jest dokonanie przez beneficjenta (z własnej inicjatywy lub po otrzymaniu informacji od organu o stwierdzonych brakach) poprawek (usunięcie braków w złożonym wniosku o płatność). Termin ten dotyczy również dokumentów, które należy złożyć, jeżeli dokumenty te stanowią o kwalifikowalności wnioskowanej płatności. Intencja ustawodawcy unijnego nakazująca dokonanie takiej wykładni przepisów dotyczących terminów składania wniosków o przyznanie płatności została wyrażona w motywie 15 preambuły do rozporządzenia (UE). Zgodnie z tym wskazaniem przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Należy zatem ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl ust. 2. w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.
Ustawodawca krajowy nałożył więc na organ ARiMR, nieustanowiony w przepisach unijnych obowiązek formalnego sprawdzenia wniosku i poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach. Jednocześnie ustawodawca nie określił bliżej pojęcia "niezwłocznie". Dokonując interpretacji tego pojęcia należy podzielić wyrażany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie pogląd, zgodnie z którym określenie niezwłocznie oznacza "bez zbędnej zwłoki". Zatem dla ustalenia, czy organ dokonał wymaganej czynności niezwłocznie, niezbędne jest badanie, czy nie dopuścił się w tym zakresie zwłoki, a więc nagannego opóźnienia. W niniejszej sprawie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR nie można postawić zarzutu nie wywiązania się z obowiązku niezwłocznego poinformowania strony skarżącej o braku wniosku dotyczącego niewypełnienia punktu 8 .Bezspornym jest, że organ I instancji w terminie do 10 lipca 2015 roku nie poinformował skarżącego o braku polegającym na niewypełnieniu spornego punktu wniosku. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie płatności wpłynął do biura organu w dniu 16 czerwca 2015 roku (został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 15 czerwca 2015 roku). Już z tego powodu strona skarżąca skróciła możliwy termin do usuwania braków (zgłoszenia poprawek, uzupełnień). Tym samym beneficjent, z przyczyn leżących po jego stronie, zwiększył ryzyko uchybienia terminowi do usuwania braków, a równocześnie skrócił termin do skutecznego stwierdzenia przez organ braków wniosku, a tym samym - do poinformowania strony o stwierdzonych brakach i do dokonania uzupełnień (poprawek) po otrzymaniu takiej informacji – z uwagi na nieprzekraczalny termin do ich dokonywania (10 lipca 2015 roku przy jednoczesnym pomniejszeniu należnej płatności o 1 % za każdy dzień roboczy po dniu 15 czerwca 2015 roku). Nadto wskazać należy, że omawiany brak wniosku nie można zaliczyć do braków oczywistych, które można stwierdzić już w trakcie pierwszej kontroli prawidłowości wypełnienia wniosku. Brak wniosku złożonego przez skarżącego polegał na niewypełnieniu spornego punktu 08, który to punkt jest wypełniany tylko w sytuacji, gdy beneficjent jest rolnikiem aktywnym zawodowo i jednocześnie wykonuje działalność wykluczająca, którą w niniejszej sprawie było świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami. Tym samym nie wypełnienie tego punktu nie świadczy o braku wniosku w przypadku, gdy organ na danym etapie postepowania nie posiada informacji o prowadzeniu takiej działalności przez beneficjenta. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego braku na etapie kontroli formalnej wniosku sprowadzającej się do sprawdzenia czy wszystkie konieczne rubryki zostały wypełnione. Nie wypełnienie przez stronę rubryki nr 08 i nie złożenie dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ma więc charakteru oczywistego, nie można zatem przyjąć, że jest łatwy do stwierdzenia. Brak taki zostaje ujawniony przez organ jedynie na dalszym etapie sprawdzania wniosku i to już w trakcie oceny merytorycznej. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu złożenia wniosku w ostatnim dniu ustalonego terminu (nadanie go w urzędzie pocztowym), rodzaj braku (nie wypełnieniu punktu 08 wniosku, który podlega wypełnieniu tylko w określonych sytuacjach ) oraz okoliczności obiektywne związanymi z ilością i rodzajem wniosków jakie wpływają do biura powiatowego ARiMR w przedmiocie przyznania płatności, należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do postawienia organowi zarzutu nie wywiązania się z obowiązku określonego w art. 23 ust. 1 ustawy.
Nadmienić również należy, co uszło uwadze strony skarżącej, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy na strony – beneficjentów pomocy – został nałożony obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodniania faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jedynie zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 organ udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że strona zwracała się do organu I instancji o pouczenie, udzielenie informacji w przedmiocie wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, a w szczególności znaczenia punktu 08 wniosku. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki czy też dokumentu, z treści którego wynikałoby, iż skarżący zwracał się o udzielenie takich informacji, pouczeń. Również w uzasadnieniu skargi powyższe nie było podnoszone. Wskazać należy, iż od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności należytej staranności. Wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenie, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Przepisy unijne jak i krajowe w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności.
Tym samym skoro skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, nie wypełnił punktu 08 wniosku dotyczącego powyższej okoliczności, nadto w terminie zakreślonym do składania wniosku o przyznanie płatności nie przedłożył dowodów określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu ( DZ.U. 2015 poz. 351), mimo prowadzenia działalności wykluczającej, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy przyznania tej płatności odpowiada prawu. Uwzględniono przy tym przesłankę, że za rok 2014 skarżący otrzymał płatności bezpośrednie w kwocie przewyższającej kwotę 5000 euro (art. 7 ust. 3 ustawy ). Powyższa ostatnia okoliczność była w niniejszej sprawie bezsporna.
Z powyższych względów zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd nie popatrzył się ze strony organów naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania uczestników postepowania do władzy publicznej. Działania podejmowanie przez organy po dniu 10 lipca 2015 roku miały na celu ustalenie czy skarżący jako rolnik zawodowo aktywny prowadzi działalność wykluczającą przyznanie płatności, o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Komisji (UE) nr 1307/2014.
Z tych powodów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Odnośnie zwrotu kosztów postępowania sądowego należy powołać się na art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy art. 200 i art. 201 p.p.s.a. określają sytuacje których skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu tj. w razie uwzględnienia skargi przez sąd lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. W sprawie nie zostały również spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 208 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło