II SA/Go 1013/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc luty 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej F. sp. z o.o. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] odmawiającą F. spółce z o.o. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] do [...] lutego 2021 r. 2. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym. W dniu 17 marca 2021 r. skarżąca Spółka złożyła na formularzu RDZ-B7 wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres, czyli luty 2021 r. We wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca, a jej przychód za miesiąc styczeń 2021 r. był niższy o co najmniej 40 % w stosunku do jej przychodu za grudzień 2020 r. Jako przeważającą działalność wnioskująca Spółka podała kod PKD 93.13.Z. Odmawiając przyznania zwolnienia organ powołał się na art. 31zq ust. 7 i art. 30zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.; dalej jako ustawa COVID-19) oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID -19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 152) w zw. z § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID -19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 371) Zdaniem organu podany we wniosku numer (kod) PKD, jak wymagają tego wskazane wyżej przepisy, dotyczący przeważającej działalności prowadzonej przez Spółkę na dzień [...] listopada 2020 r. nie jest zgodny z danymi zawartymi w bazie Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej, zgonie z którymi na dzień [...] listopada 2020 r. przeważająca działalność Spółki według PKD to 46.90.Z. 3. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca Spółka podniosła, że jej faktycznie prowadzona przeważająca działalność na dzień [...] listopada 2020 r. mieści się w zakresie działalności obiektów służących poprawie kondycji fizycznej (93.13.Z). Wśród proponowanych i dostępnych aktywności można znaleźć m.in. zajęcia w formie treningu metabolicznego, treningu funkcjonalnego, pilates, zestawy ćwiczeń rozciągająco-relaksujących, czy bloki ćwiczeń służących profilaktyce i terapii narządu ruchu. I taka faktyczna działalność powinna być brana pod uwagę. 4. Utrzymując w mocy własną decyzję organ podtrzymał stanowisko, że na dzień [...] listopada 2020 r. rodzajem "przeważającej działalności" prowadzonej przez Spółkę była działalność oznaczona kodem PKD 46.90.Z, która w świetle przepisów ustawy COVID-19 nie uprawnia do zwolnienia ze składek. 5. Od powyższej decyzji ZUS z dnia [...] lipca 2021 r. F. spółka z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę zarzucając organowi naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przez jego niezastosowanie w brzmieniu obowiązującym w dniu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, skutkujące brakiem oceny przesłanek przyznania skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania składek z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego, do której doszło przed wydaniem decyzji odwoławczej, gdyż zgodnie z kodem PKD wskazanym w rozporządzeniu powinna być dokonana na dzień 31 marca 2021 r., nie natomiast na dzień 30 listopada 2020 r., co powinno skutkować zwolnieniem skarżącej z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., bowiem działalność skarżącej od dnia [...] marca 2021 r. opisana jest kodem PKD 93.13.Z; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 3) z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego to jest: - art. 40 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) poprzez niezastosowanie ww. przepisów skutkujące odmową udzielenia skarżącej zwolnienia, - § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia przez uznanie, iż podstawą zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest posiadanie w rejestrze publicznym wpisu odpowiedniego kodu PKD, tymczasem warunkiem przyznania zwolnienia jest prowadzenie określonego rodzaju działalności, odpowiadającej określonemu kodowi. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obydwu instancji, zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej skarżącej zwolnienia z opłacania składek ZUS oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu, ewentualnie z ostrożności procesowej - o jej oddalenie. W toku postępowania sądowego ustalono, że przesyłka zawierająca skargę na powyższą decyzję ZUS nadana została za pośrednictwem poczty w dniu 25 sierpnia 2021 r., natomiast do organu skarga wpłynęła w dniu 26 sierpnia 2021 r. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. pełnomocnik organu cofnął wniosek o odrzucenie skargi uznając, że skarga wniesiona została z zachowaniem terminu. W pozostałym zakresie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako: p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa, zgodnie z wolą stron, została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). 8. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że wskazana decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26 lipca 2021 r. Stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od daty doręczenia decyzji, a zatem w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi upływał z dniem 25 sierpnia 2021 r. Skarga została złożona za pośrednictwem poczty. Przesyłka zawierająca skargę została nadana na poczcie w dniu 25 sierpnia 2021 r., co oznacza, że skarga wniesiona została z zachowaniem terminu. 9. Odnosząc się do meritum do sprawy znajduje zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Stosownie do treści § 17 tego rozporządzenia do wniosków złożonych przed jego dniem wejścia w życie i nierozpatrzonych stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ wniosek w tej sprawie został złożony 17 marca 2021 r. organ stosował to właśnie rozporządzenie, co czyni zarzut, przeniesiony zapewne z innych spraw skarżącej, bezzasadnym. Istotą sprawy i zarazem osią problemu jest co innego, mianowicie charakter związania organu klasyfikacją działalności gospodarczej ujawnianą, między innymi, w CEiDG. Z brzmienia art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z § 10 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż) klasyfikowanych jako "płatnicy składek" prowadzący na określony dzień "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), jako rodzaj przeważającej działalności", wskazanymi w tym przepisie kodami. 10. W kontekście celów i całego systemu wsparcia, nazywanego medialnie "Tarczą Antykryzysową" należy uznać, że narzędzie jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania. Klasyfikacja PKD, którą posługuje się w tym przypadku rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego, ma zatem znaczenie wyłącznie instrumentalne i pomocnicze. Innymi słowy przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w rozważanym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. Praktykowany przez organ sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzający się do ustalania stanu faktycznego wyłącznie na podstawie formalnego zapisu - kodu "przeważającej działalności" skonstruowanego i wpisywanego do systemu statystycznego w innych celach i warunkach jest nieprawidłowy (na temat konstrukcji prawnej i celów PKD sądownictwo, w tym tutejszy Sąd wypowiadało się już wiele razy w podobnych sprawach i nie ma potrzeby tego powielać). Takie formalne, automatyczne stosowanie przepisów prawa prowadzi do wypaczenia celów i funkcji wsparcia, w konsekwencji do nierównego, nieproporcjonalnego lub niesprawiedliwego dostępu do pomocy w ramach tej samej kategorii podmiotowej. Posługiwanie się przy ustalaniu prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej tylko formalną klasyfikacją kodów PKD może bowiem nie tylko pozbawiać pomocy tych, do których rzeczywiście została ona skierowana i którzy najbardziej jej potrzebują, ale również prowadzić do nadużywania tej interwencji publicznej przez przyznawanie wsparcia tym przedsiębiorcom, którzy w systemie PKD mają wpisane kody objęte zwolnieniem, a w rzeczywistości prowadzą inną działalność, nie objętą zakresem wsparcia. 11. Dlatego wsparcie, o którym mowa w ustawie COVID-19 oraz wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych w każdym przypadku musi dotyczyć działalności rzeczywiście prowadzonej jako przeważająca. Rozwiązanie polegające na odesłaniu do kodów PKD nie może być zatem, jak przyjmuje organ, przesłanką merytoryczną przyznania wsparcia, ale jedynie środkiem dowodowym o charakterze formalnym, za pomocą którego w pierwszej kolejności następuje ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Jeśli w sprawie nie zachodzą wątpliwości, że taka działalność jest prowadzona, to organ nie ma potrzeby weryfikować stanu faktycznego w oparciu o inne dowody. Jeśli jednak stan faktyczny objęty kodem PKD jest wątpliwy (w szczególności, gdy strona go kwestionuje, a tym bardziej wykazuje to innymi dowodami), to organ ma obowiązek przeprowadzić ustalenia dotyczące stanu rzeczywistego przy pomocy innych środków dowodowych, które są do takich ustaleń konieczne, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., mającego pełne zastosowanie w sprawie (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19 oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jak podkreśla się w orzecznictwie odwołanie do klasyfikacji PKD ma zatem charakter domniemania zakładającego, że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" przedsiębiorcy odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to jest jednak wzruszalne na zasadach przewidzianych w art. 76 § 3 k.p.a. Obalenie tego domniemania może nastąpić na podstawie wszystkich środków dowodowych, jakie przewiduje kodeks (por. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 i 81 k.p.a.). 12. W sprawie takie postępowanie dotyczące rzeczywiście prowadzonej przez stronę skarżącą działalności nie zostało przeprowadzone, mimo że Spółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawiła argumenty mające na celu wykazanie podnoszonych okoliczności i obalenie domniemania wynikającego z wpisu do systemu REGON. Wyjaśnienie tej okoliczności, czyli dokładne ustalenie stanu faktycznego i jego konsekwencji prawnych jest niezbędne dla praworządnego zrealizowania celu i funkcji udzielanego wsparcia w tej sprawie. W konsekwencji uchybienie powinnościom wynikającym z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31zq ust. 7 i art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję. W ponownym postępowaniu organ będzie związany przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.). W szczególności obowiązkiem organu będzie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącą Spółkę przesłanek zwolnienia przez rzetelne i wszechstronne ustalenie stanu faktycznego co do przedmiotu prowadzonej przez nią przeważającej działalności gospodarczej we wskazanym w przepisie prawa materialnego okresie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.