II SA/Go 1015/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.D. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Sławomira Pauera w sprawie ze skargi S.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia oddalić wniosek. S.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r. tutejszy Sąd oddalił skargę. W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. Referendarz sądowy ustanowił adwokata, którym wyznaczona została adwokat M.W.-P.. Pełnomocnik skarżącego w dniu 29 czerwca 2016 r. złożył do Sądu opinię o niecelowości wnoszenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym skarżący złożył do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę kasacyjną od wyroku z dnia 30 marca 2016 r., wobec czego postanowieniem z dnia 28 lipca 2016 r. WSA w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę kasacyjną. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o niecelowości wnoszenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 28 lipca 2016r., które zostało odrzucone postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 30 września 2016r. Jednocześnie w związku z zastrzeżeniami skarżącego zgłoszonymi do Okręgowej Rady Adwokackiej pod adresem pełnomocnika z urzędu, ORA w piśmie z dnia [...] września 2016 r. poinformowała, iż brak jest podstaw do zmiany pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu. Następnie w dniu 2 listopada 2016 r. do tutejszego Sądu wpłynęło zażalenie S.D. na postanowienie z dnia 30 września 2016 r., w którym podniósł on, iż sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski orzekał w sprawie wcześniej, w związku z czym powinien zostać wyłączony z urzędu. W związku z treścią w/w zażalenia Sąd zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o sprecyzowanie czy poza zażaleniem skarżący wnosi również o wyłączenie sędziego sprawozdawcy. W dniu 22 listopada 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym cofnął o n pełnomocnictwo dla pełnomocnika z urzędu. Z kolei w dniu 1 grudnia 2016 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź pełnomocnika skarżącego na wezwanie, w którym wskazano, iż skarżący wnosi poza zażaleniem także o wyłączenie sędziego sprawozdawcy. Wobec treści pisma pełnomocnika w zarządzeniu z dnia 13 grudnia 2016 r. sędzia sprawozdawca uznał, iż strona skarżąca wniosła o wyłączenie go w sprawie. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Adama Jutrzenki – Trzebiatowskiego. W dniu 11 stycznia 2017 r. do tyt. Sądu wpłynął wniosek S.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, w treści którego skarżący wskazał, że w składzie sędziowskim postanowienia z dnia 19 grudnia 2016 r. zasiadał sędzia, który podlegał wyłączeniu z uwagi na orzekanie już w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017r. Referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o ustanowienie adwokata. Dnia 30 stycznia 2017 r. wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącego od w/w postanowienie z dnia 19 stycznia 2017 r. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie Sądu o sprecyzowanie, czy powyższy wniosek stanowi także wniosek o wyłączenie wskazanego w nim sędziego WSA Sławomira Pautera, S.D. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. S.D. wskazał, iż jego wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. ( data wpływu do sądu 11 stycznia 2017 r.) stanowi także wniosek o wyłączenie sędziego WSA Sławomira Pautera. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem niniejszego posiedzenia jest wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Sławomira Pautera z niniejszej sprawy. Wniosek okazał się niezasadny. Przepisy regulujące problematykę wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym zamieszczone zostały w rozdziale 5 działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej jako "p.p.s.a."), obejmującym artykuły od 18 do 24. Przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera wyliczenie przypadków wyłączenia sędziego z mocy prawa. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższych przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak wynika z art. 22 § 2 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego powinno być poprzedzone złożeniem wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne, wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipa 2004 r, SK 19/02, OTK-A 2004/7/67). Wskazuje się jednak, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się o wyłączenie sędziego WSA Sławomira Pautera twierdząc, iż orzekał on wcześniej zarówno w wyroku z dnia 30 marca 2016 r. Odnosząc wcześniejsze rozważania do okoliczności powołanych we wniosku strony skarżącej wskazać należy, że nie pozostają one w związku z żadną z ustawowych przyczyn wyłączenia wskazanych w treści cytowanego wcześniej przepisu art. 18 p.p.s.a. Wśród przesłanek uzasadniający bowiem wyłączenie sędziego z urzędu nie ma tej wskazanej przez skarżącego, tj. orzekania przez sędziego w jednej tej samej sprawie, najpierw wyrokiem, potem zaś postanowieniem o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Jednym w tym zakresie przypadkiem, kiedy sędzia podlega z mocy ustawy wyłączeniu jest okoliczność, gdy sędzia orzeka ( jako sędzia sprawozdawca lub członek składu orzekającego) w danej sprawie, a następnie miałby orzekać w zakresie złożonej od wydanego tak orzeczenia – skargi kasacyjnej lub zażalenia, rozpatrując ją merytorycznie jako sędzia sądu kasacyjnego, jako sędzia sprawozdawca lub członek składu orzekającego) (por. art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) a z taką sytuacją nie mamy tu do czynienia. Nie zachodzi tu również przypadek, w którym wskazany sędzia orzekał w sprawie ( jako sędzia sprawozdawca lub członek składu orzekającego) w odniesieniu do decyzji lub postanowienia rozstrzygających sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, a następnie miałby orzekać w zakresie decyzji lub postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym (np. nieważnościowym, wznowieniowym), których przedmiotem miałby być ten włąśnie akt wydany w trybie zwykłym ( art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sędzia WSA Sławomir Pauter uczestniczył w wydaniu wyroku z dnia 30 marca 2016 r., co nie wyłącza z mocy ustawy od orzekania w tej sprawie, w postępowaniach wpadkowych zainicjowanych przez stronę skarżącą w ramach tego postępowania. Podnoszenie zatem wobec niego zarzutu, iż nie może on występować w niniejszej sprawie, w zakresie postępowania wpadkowego dotyczącego wniosku o wyłączenie sędziego WSA Adama Jutrzenki – Trzebiatowskiego, z tej przyczyny, iż brał uprzednio udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie, jest z punktu widzenia treści art. 18 p.p.s.a. nieuzasadnione. Z powyższych względów należało dokonać także analizy wniosku z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Mogą to być zatem wszelkie okoliczności, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11, poz. 134). Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 97 z glosą aprobującą A. Gomułowicza, OSP 2008 z. 11, s. 916 i nast.). W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności sędziego sprawozdawcy. Fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Analiza akt sprawy oraz argumentacja podniesiona we wniosku skarżącego nie wykazała zaistnienia którejkolwiek z podstaw wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również jakiejkolwiek innej okoliczności mogącej stanowić podstawę wyłączenia sędziów wskazanych we wniosku. Należy również mieć na uwadze fakt, że sędzia sprawozdawca złożył w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a. pisemne oświadczenia, z którego wynika, iż nie jest mu znana jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. W świetle powyższych okoliczności wniosek należało uznać za niezasadny i pozbawiony podstaw, w związku z czym na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.