II SA/Go 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi G.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. 1. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2009r. G.D. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku stałego i zasiłku celowego. Uzasadniając wniosek G.D. wskazała na trudną sytuację finansową rodziny wynikającą z braku dochodów. Decyzją z dnia [...] września 2009r. numer [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania stronie zasiłku stałego. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji, wskazując w szczególności na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.). 2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania G.D. zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż wnioskodawczyni posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. niepełnosprawność ma charakter trwały, ze wskazaniem pracy lekkiej). Nadto organ ustalił, iż żaden inny członek rodziny wnioskodawczyni nie posiada w chwili obecnej orzeczenia o niepełnosprawności uprawniającego do zasiłku stałego (córka K. od dnia [...] sierpnia 2009 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności nr [...]). Dochód rodziny stanowią jedynie świadczenia rodzinne, za miesiąc czerwiec dochód rodziny wyniósł 564 zł, zaś za miesiąc wrzesień 757 zł. Stąd zdaniem organu l instancji strona nie spełnia wymogów do przyznania zasiłku stałego określonych w art. 37 ust. pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, póz. 1362 ze zm., dalej ustawa o pomocy społecznej), zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe niż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Przy czym w myśl art. 6 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej - niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza 1 ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Całkowita niezdolność do pracy oznacza (art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy o emeryturach lub rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do l lub II grupy inwalidów lub legitymowania się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 3. Na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej warunkiem przyznania zasiłku stałego jest spełnienie przez osobę ubiegająca się zarówno kryterium dochodowego tj. dochód osoby ubiegającej się jak i dochód na osobę w rodzinie muszą być niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jak i spełnienie kryterium przedmiotowego tj. legitymowanie się przez osobę pełnoletnia niezdolnością do pracy z powodu wieku lub całkowitą niezdolnością do pracy. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku § 1 pkt 1 b, pkt 2d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r w sprawie weryfikacji kryteriów dochodowych oraz świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, póz. 1055), od dnia 1 października 2009 r. - wynosi 351 zł. Organ odwoławczy wskazał, iż całkowita niezdolność do pracy na użytek powołanej ustawy o pomocy społecznej (art. 6 pkt 1) oznacza - całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do l lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zaś niezdolność do pracy z tytułu wieku, to ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (art. 6 pkt 7 ustawy). Przy czym zgodnie z art. 12 ust. 2 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, póz. 1227 ze zm.) całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jeżeli osoba taka wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, uważa się ją za niezdolną do samodzielnej egzystencji (zalicza się tu m.in.: osoby obłożnie chore, u których stan obłożności przewiduje się na okres dłuższy niż 6 miesięcy, osoby psychicznie chore, których stan zagraża otoczeniu lub samemu choremu, a także osoby 2 z zaawansowanymi zmianami starczymi o charakterze otępienia, których nasilenie może stanowić określone niebezpieczeństwo). Ponadto całkowita niezdolność do pracy spowodowana niepełnosprawnością dotyczy osób zaliczanych do l i II grupy inwalidzkiej oraz osób legitymujących się znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Stopnie niepełnosprawności definiuje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, póz. 92 ze zm.). Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza naruszona sprawność organizmu, niezdolność do pracy albo zdolność do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej Osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym wymaga czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, l grupa inwalidzka odpowiada znacznemu stopniowi niepełnosprawności, II grupa - stopniowi umiarkowanemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ l instancji w dniu [...] października 2009 r. wynika, że rodzina składa się z 6 osób, w tym czworo dzieci uczących się. Skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (od dnia [...] maja 2007 r.). Natomiast współmałżonek strony nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, według oświadczenia strony choruje na astmę oskrzelową. Małoletnia córka K.D. (ur. [...] lutego 1996 r.), orzeczeniem Nr [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do osób niepełnosprawnych. Natomiast skarżąca orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Nr [...] z dnia [...] maja 2006r została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, (niepełnosprawność ma charakter trwały, ze wskazaniem pracy lekkiej). Źródłem dochodu w rodzinie są wyłącznie świadczenia rodzinne na dzieci -zaświadczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., które w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (w czerwcu 2009 r.) wyniosły 564, 00 zł, tym samym dochód na osobę w rodzinie w badanym okresie wyniósł 94,00 zł 3 (we wrześniu 2009 r. dochód rodziny wyniósł łącznie 757,00 zł; na osobę 126,17 zł). Wobec tak ustalonego stanu faktycznego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż G.D. nie spełnia wszystkich ustawowych warunków do przyznania jej zasiłku stałego określonego w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Strona spełnia tylko kryterium dochodowe, ponieważ zarówno jej dochód (brak dochodu własnego), jak i dochód na osobę w rodzinie (94,00 zł) są niższe od ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ustawowe kryterium, to kwota 351 zł). Natomiast strona nie spełnia drugiego ustawowego warunku, a tylko w przypadku łącznego spełnienia obu warunków przysługuje zasiłek stały. G.D. nie jest bowiem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej osobą niezdolną do pracy, zarówno z powodu wieku (ur. [...] kwietnia 1958 r.), jak również nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie została też zaliczona do l lub II grupy inwalidów, jak również nie legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Odnosząc się do kwestii niepełnosprawności córki K.D. Kolegium podkreśliło, że pomoc w formie zasiłku stałego na gruncie ustawy o pomocy społecznej przysługuje wyłącznie osobie pełnoletniej, zaś K.D. jest osobą małoletnią, stąd bezzasadne jest analizowanie pozostałych warunków wynikających z treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. 4. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca zwróciła się w jej treści o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreśliła przy tym, iż posiada legitymację osoby niepełnosprawnej na stałe. Ponadto wskazała ponownie na bardzo trudną sytuację swojej rodziny i błędne ustalenie przez organ l instancji wysokości dochodów uzyskanych przez jej rodzinę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przyznawania zasiłków stałych, określa powołana wyżej ustawa o pomocy społecznej. W świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie zasiłku stałego jest uzależnione od dwóch przesłanek: od tego czy wnioskodawca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo czy został zaliczony do l lub II grupy inwalidów lub legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz czy nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle powołanego przepisu osoba ubiegająca się o przyznanie wskazanej formy świadczenia z pomocy społecznej musi kumulatywnie (łącznie) spełnić przesłanki wskazane w przywołanym przepisie, jak również nie może wystąpić żadna z okoliczności negatywnych w nim wymienionych. Wystarczy zatem brak spełnienia jednej z przesłanek, by zasiłek stały nie mógł zostać przyznany. W art. 6 ustawy o pomocy społecznej, definiującym pojęcie całkowitej niezdolności do pracy, mowa jest o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych albo zaliczenie do l lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jedną z koniecznych przesłanek uzyskania zasiłku stałego, w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jest całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Zachowanie choćby ograniczonej zdolności do wykonywania pracy umysłowej lub fizycznej w normalnych warunkach wyklucza możliwość uznania danej osoby za całkowicie niezdolną do pracy, a tym samym uniemożliwia przyznanie zasiłku stałego. Potwierdza to również zawarta w art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - definicja lekkiego stopnia niepełnosprawności, przez który rozumie się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co jednak nie wyklucza w ogóle możliwości wykonywania pracy. Z prawidłowo ustalonych, wynikających z dokumentów ustaleń organów wynika, że skarżąca jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności i choć ma ona charakter trwały może podejmować pracę lekką. Trwałość niepełnosprawności nie jest miarą jest stopnia tylko czasu. Ta okoliczność wyklucza możliwość przyznania skarżącej zasiłku stałego na wskazanej podstawie bez względu na spełnienie drugiej 5 przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, okoliczności losowe, czy też sytuację osobistą i majątkową. Ustawodawca bowiem w tym zakresie pomocy społecznej, ściśle określił sposób przyznawania zasiłku stałego, nie pozostawiając organom pomocy społecznej w tym względzie żadnej swobody (uznaniowości). Stąd decyzje organów obu instancji były zgodne z prawem, gdyż w postępowaniu organów nie występują uchybienia obligujące sąd do zastosowania środków z katalogu pkt 1 lit. a, b i c albo pkt 2 bądź 3, art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Organ II instancji wyjaśnił także prawidłowo skarżącej, że również jej córka, jako osoba małoletnia, nie spełnia przesłanki wymienionej w pkt 2 ust. 1 art. 37 ustawy o pomocy społecznej, gdyż zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddaleniu. Skarżącej należy wyjaśnić, iż katalog środków przewidzianych systemem pomocy społecznej przewiduje na wypadek długotrwałej choroby, niepełnosprawności, bezrobocia, zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej także inne, niż zasiłek stały formy pomocy pieniężnej (np. zasiłek okresowy, zasiłek celowy, specjalny zasiłek celowy) lub niepieniężnej, które udzielane są przez organy administracji realizujące zadania z zakresu pomocy społecznej, przy spełnieniu innych kryteriów przewidzianych w ustawie.