II SA/Go 1035/16

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-02-15

Skład orzekający: Michał Ruszyński, Krzysztof Dziedzic, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami obejmuje wszystkie posiadane przez niego kategorie prawa jazdy, nawet jeśli niektóre z nich zostały uzyskane po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych?
Ratio decidendi
Skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, w przypadku przekroczenia 24 punktów karnych, obejmuje wszystkie posiadane przez kierowcę kategorie prawa jazdy, niezależnie od daty ich uzyskania. Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, interpretowane gramatycznie, systemowo i celowościowo, nakładają obowiązek sprawdzenia kwalifikacji we wszystkich posiadanych kategoriach, co ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami wszystkich posiadanych kategorii. Podstawą decyzji było przekroczenie przez skarżącego 26 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący kwestionował objęcie kontrolą kategorii prawa jazdy uzyskanych po przekroczeniu limitu punktów oraz prawidłowość naliczania punktów karnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie skierowania A.U. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami kategorii A, B, BE, C, CE, na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Prezydenta Miasta o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji A.U. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez niego uprawnień, w związku z otrzymaniem przez niego 26 pkt karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Po wszczęciu w dniu 2 sierpnia postępowania administracyjnego we wskazanym wyżej przedmiocie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta, działając m.in. na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. – w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji), dalej w skrócie p.r.d., skierował A.U. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami kategorii A, B, BE, C, CE prawa jazdy do dowolnie wybranego Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż A.U. uzyskał 26 pkt za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie krótszym aniżeli jeden rok, przez co spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 114 pkt 1 lit. b) p.r.d., w konsekwencji czego należało wydać decyzję o skierowaniu na egzamin kontrolny. Od powyższej decyzji A.U. wniósł odwołanie, wyrażając swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia oraz wnosząc o jej zmianę co do sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii BE, C i CE. Wyjaśnił, że w chwili popełnienia ostatniego wykroczenia skutkującego przekroczeniem dopuszczalnej liczby punktów ([...] stycznia 2016r.) nie posiadał uprawnień kategorii BE, C i CE, uzyskał je bowiem dopiero po [...] maja 2016r. Uzupełniając wniesione odwołanie zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej w skrócie k.p.a., ponadto jego zdaniem wydana w sprawie decyzja narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Skoro bowiem na dzień przekroczenia dopuszczalnej liczby punktów odwołujący nie posiadał jeszcze kwalifikacji w zakresie kategorii BE, C i CE, to organ nie miał prawa skierować go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie tych kategorii. Minister Spraw Wewnętrznych, określając w rozporządzeniu z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego obowiązek wnioskowania o sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich kategorii uprawnień posiadanych przez kierowcę, przekroczył granice upoważnienia ustawowego. Przyjęta przez organ wykładnia § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia narusza zasadę równości z art. 32 Konstytucji RP. Ponadto odwołujący nie zgodził się z ustaleniem, że na dzień [...] lipca 2016 r. posiadał 24 punkty. Z mocy prawa uzbierane punkty ulegają wykasowaniu z upływem roku od momentu ich uzyskania. Skoro pierwsze wykroczenie popełniono [...] lutego 2015 r. to oczywistym jest, iż na dzień [...] lipca 2016 r. w ewidencji kierowców nie powinny być ujawnione punkty sprzed dnia [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu wspomnianej na wstępie decyzji z dnia [...] września 2016 r. nr [...], utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z odwołującym, iż otrzymane przez niego punkty za wykroczenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. winny być usunięte z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Data [...] lipca 2016 r. nie ma znaczenia dla oceny otrzymanej przez niego liczby 26 punktów. Jest to bowiem data wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji, a nie data naruszenia przepisów. Pomiędzy pierwszym ([...] lutego 2015 r.), a ostatnim naruszeniem ([...] stycznia 2016 r.) powodującym przekroczenie limitu 24 punktów nie upłynął jeden rok. W tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., nie mają z kolei zastosowania przepisy art. 130 ust. 2 p.r.d. i § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488 – dalej w skrócie: rozporządzenie), dotyczące usunięcia punktów. Ponadto organy administracyjne są z mocy art. 76 k.p.a. związane domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, tj. sformalizowanej informacji Komendanta Wojewódzkiego Policji, co do uzyskania przez odwołującego się liczby punktów. Ustawa nie pozostawia organom administracji możliwości odstąpienia od tych czynności, jak również nie uprawnia starosty do samodzielnego weryfikowania prawidłowości ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego policji. Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. dotyczy kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ponadto w § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jest mowa o kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy, w razie przekroczenia przez niego 24 punktów. Treść tych przepisów jest zrozumiała, stąd ich wykładnia gramatyczna (językowa) nie budzi wątpliwości. Wykładania celowościowa tylko potwierdza obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy, z uwagi na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Naruszanie przepisów ruchu drogowego poddaje w wątpliwość wszystkie posiadane przez kierowcę uprawnienia. Nie zostały też przekroczone przez Ministra Spraw Wewnętrznych granice ustawowego upoważnienia, ponieważ zapis § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia określa tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Niezasadny był też zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Niezrozumiałe jest stwierdzenie, iż w sytuacji naruszenia przez kierowców posiadających różne kategorie uprawnień do kierowania pojazdami identycznych przepisów ruchu drogowego i otrzymanie za to 24 punktów, skutkuje skierowaniem na badania kontrolne w zakresie posiadanych kategorii. Skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji uwarunkowane jest bowiem przekroczeniem limitu 24 punktów, a nie określonym rodzajem uprawnień. Również koszty poddania się sprawdzeniu kwalifikacji oraz trudna sytuacja życiowa nie mają one znaczenia przy ocenie prawidłowości zatrzymania prawa jazdy, jak i kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, ponieważ obowiązujące w tym zakresie przepisy nie przewidują takiej możliwości. Obowiązki te mają charakter bezwzględny i ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej możliwości odstąpienia od nich. Na powyższą decyzję A.U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie: - art. 130 ust. 2 p.r.d. w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do ustalenia, że punkty karne uzyskane za wykroczenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. miały prawo być ujawnione w ewidencji kierowców na dzień [...] lipca 2016 r., tj. po upływie roku od dnia pierwszego naruszenia; - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez błędną interpretację prowadzącą do przyjęcia, że skarżący ma obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, nawet w sytuacji, kiedy na dzień przekroczenia limitu 24 punktów nie posiadał prawa jazdy kategorii BE,C i CE; - art. 76 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że wniosek Policji jest wiążący dla Prezydenta Miasta i skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy, a ustawa nie pozostawia organom administracyjnym możliwości odstąpienia od tych czynności, jak również nie uprawnia Prezydenta Miasta do samodzielnego weryfikowania prawidłowości ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, - art. 32 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że kierowca z kategorią prawa jazdy B i kierowca z kategorią prawa jazdy A,B,BE,C,CE za naruszenie identycznych przepisów ruchu drogowego i otrzymanie za to 24 punktów kierowani są na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, pierwszy kierowca wyłącznie w zakresie kat. B, drugi zaś w zakresie kat. A,B,BE,C,CE. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji w całości, a także o zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi pominięcie okoliczności, iż w dniu ostatniego naruszenia skutkującego przekroczeniem dopuszczalnej liczby punktów, tj. na dzień [...] stycznia 2016 r. nie posiadał prawa jazdy kategorii BE,C i CE, albowiem uzyskałem je dopiero po dniu [...] maja 2016 r. Zatrzymanie prawa jazdy wymienionych kategorii doprowadziło do złamania zasady lex retro non agit, określającej zakaz retroaktywności prawa. Skoro na dzień przekroczenia dopuszczalnej liczby punktów 26 za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie posiadał jeszcze kwalifikacji w zakresie kategorii BE, C i CE to organ nie miał prawa kierować go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie tych kategorii. Do powyższego rozumowania uprawnia zdaniem skarżącego wykładnia gramatyczna i celowościowa art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., jak również treść § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skoro organ zwraca się z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych kategorii w momencie przekroczenia 24 punktów, to kwalifikacje w zakresie kategorii uzyskanych w okresie "po przekroczeniu" 24 punktów nie powinny być brane pod uwagę. Przyjęta przez organ wykładnia § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego narusza zasadę równości z art. 32 Konstytucji RP, bowiem kierowca z kategorią prawa jazdy B i kierowca z kategorią prawa jazdy A,B,BE,C,CE za naruszenie identycznych przepisów ruchu drogowego i otrzymanie za to 24 punktów kierowani są na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, pierwszy kierowca wyłącznie w zakresie kat. B, drugi zaś w zakresie kat. A,B,BE,C,CE. Wydane decyzje naruszają art. 76 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem organ zaniechał rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego. W szczególności pominął istotną okoliczność momentu uzyskania prawa jazdy kategorii BE, C i CE. Niedopuszczalne było stwierdzenie, że wniosek Policji jest wiążący dla Prezydenta Miasta i skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy, a ustawa nie pozostawia organom administracyjnym możliwości odstąpienia od tych czynności, jak również nie uprawnia Prezydenta Miasta do samodzielnego weryfikowania prawidłowości ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Ponadto z mocy prawa uzbierane punkty ulegają wykasowaniu wraz upływem roku od momentu ich uzyskania. Skoro skarżący popełnił pierwsze naruszenie dnia [...] lutego 2015 r. to oczywistym jest, iż na dzień [...] lipca 2016 r. tj. po upływie prawie półtora roku w ewidencji kierowców nie powinny być ujawnione punkty sprzed [...] lipca 2015 r. Dlatego organ dopuścił się rażącego uchybienia nieprawidłowo doliczając punkty za wykroczenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. oraz [...] kwietnia 2015 r. Fakt ten jest bezsporny i został przyznany w piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r., gdzie na stronie 1 wskazane zostało, że ewidencja kierowców weryfikowana była w dniu [...] lipca 2016 r. i zamieszczone w niej były naruszenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. oraz [...] kwietnia 2015 r., co jest niedopuszczalne. Niewątpliwie punkty za wykroczenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. winny być usunięte z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji administracyjnych stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej w skrócie p.r.d. W myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodnie z ostatnim z przywołanych przepisów Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 p.r.d. Minister Spraw Wewnętrznych wydał dnia 25 kwietnia 2012 r. rozporządzenie w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488 ze zm.). W myśl § 7 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez komendanta. W rozpatrywanej sprawie przesłanką skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był właśnie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji wskazujący na przekroczenie przez skarżącego limitu 24 punktów. Z tego względu zarzut zmierzający do wykazania niewiążącego charakteru wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, a także możliwości do samodzielnego weryfikowania przez organy orzekające w sprawie prawidłowości ewidencji punktów prowadzonej Policję, nie mógł zostać uwzględniony. Natomiast zawarty w § 7 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia zwrot "w zakresie wszystkich posiadanych przez kierowcę kategorii prawa jazdy" jest jednoznaczny i przy uwzględnieniu wykładni gramatycznej, a także niewątpliwie systemowej oraz celowościowej prowadzi do wniosku, iż komendant policji niezależnie od pojazdu, przy prowadzeniu którego kierowca naruszył przepisy ruchu drogowego i niezależnie od uprawnień, które są do jego prowadzenia wymagane, zobowiązany jest skierować wniosek w trybie art. 114 § 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. co do wszystkich posiadanych przez sprawcę naruszenia uprawnień. Nie ma przy tym znaczenia, jaki typ pojazdu kierowca prowadził, łamiąc przepisy ruchu drogowego i uzyskując z tego tytułu punkty wpisane do ewidencji kierowców. W każdym przypadku dopuszczenia się przez kierowcę naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujących uzyskaniem powyżej 24 punktów, wniosek właściwego komendanta Policji o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji powinien obejmować wszystkie posiadane przez kierowcę kategorie uprawnień (wyrok NSA z dnia 18 maja 2011r., I OSK 1187/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez względu na to, czy kierowca otrzymał punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego prowadząc jeden czy kilka różnych rodzajów pojazdów mechanicznych, komendant wojewódzki Policji powinien wnioskować o wszczęcie przeciwko takiemu kierowcy postępowania zmierzającego do sprawdzenia jego uprawnień w zakresie wszystkich posiadanych kategorii praw jazdy. Gdyby prawodawca zamierzał wyposażyć komendanta wojewódzkiego Policji w uprawnienie do inicjowania procedury kontrolnej tylko w określonej części, to z pewnością przewidziałby taką możliwość. Skoro tego jednak nie uczynił, to nie można przyjąć – jak tego oczekuje skarżący – by wniosek właściwego organu Policji w ogóle mógł mieć inny zakres niż ten, który jednoznacznie wnika z treści § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Decyzja starosty, podjęta w trybie przewidzianym w art.114 ust.1 pkt 1 lit. b) p.r.d. dotyczy zobowiązania kierowcy do sprawdzenia posiadanych przez niego kwalifikacji do kierowania wszystkimi pojazdami a nie do weryfikacji tylko umiejętności posługiwania się określonym typem pojazdu. W art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. jest bowiem mowa o kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, czyli kierowcy. W przypadku uzyskania ponad 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego za niezbędne uznano zatem sprawdzenie ogólnych kwalifikacji kierowcy a nie samo weryfikowanie jego technicznych umiejętności do kierowania pojazdem określonej kategorii. Oznacza to, że ustawodawca z góry założył, że wielokrotne naruszanie przepisów ruchu drogowego świadczy o utracie kwalifikacji niezbędnych każdemu kierowcy i w związku z tym taka osoba powinna być poddana obowiązkowemu ich sprawdzeniu (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., I OSK 138/15). Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji odnosi się do wszystkich uprawnień do kierowania pojazdami, posiadanych przez taką osobę na dzień wydania decyzji o skierowaniu, bez względu na datę nabycia poszczególnych kategorii uprawnień. W omawianym przypadku nie ma zatem mowy o zarzucanym w skardze naruszeniu zasady lex retro non agit. Zaprezentowane stanowisko, oparte na gramatycznej wykładni art. 114 § 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. oraz § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia, w pełni znajduje również potwierdzenie w wykładni systemowej oraz celowościowej. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepisy prawa o ruchu drogowym są w przeważającej części wspólne dla kierujących pojazdami wszystkich kategorii, w tym m.in. w kwestiach najistotniejszych dla bezpieczeństwa tego ruchu (z pewnymi wyjątkami w postaci nakazów czy zakazów skierowanych do kierujących z uwagi na określone kategorie pojazdów – przykładowo art. 20 ust. 3 p.r.d. dotyczący dopuszczalnej prędkości poza terenem zabudowanym). Skoro zatem dany kierowca, wielokrotnie naruszając przepisy ruchu drogowego, stwarza wobec siebie wątpliwość co do znajomości tych przepisów, co w konsekwencji wiąże się z zagrożeniem bezpieczeństwa tego ruchu, to zagrożenie to istnieje bez względu na to, jakiej kategorii pojazd taki kierowca prowadzi w ruchu drogowym. Również z tego punktu widzenia prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości w świetle orzecznictwa sądowego. Wskazuje się bowiem, że uzasadnieniem wprowadzenia omawianej instytucji do polskiego porządku prawnego oraz opracowania znanego w wielu krajach punktowego systemu represjonowania kierowców dopuszczających się naruszeń przepisów drogowych było zwiększenie bezpieczeństwa ruchu na drogach, co bezspornie powinno być nadrzędnym celem wszystkich działań w sferze ruchu drogowego. Zebranie ponad 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego zawiera w sobie domniemanie powodujące wątpliwości, czy kierowca zna przepisy ruchu drogowego lub potrafi bezpiecznie prowadzić pojazd. Domniemanie to jest niezależne od posiadanej kategorii prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy z wpisem wszystkich uzyskanych uprawnień w wielu kategoriach, pozostaje w bezpośrednim związku ze skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji we wszystkich posiadanych kategoriach. Taka regulacja ma charakter prewencyjny i zabezpieczający, zmierzający do wyeliminowania z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają dla niego zagrożenie. Nie ma żadnego znaczenia to, jakim pojazdem kierowca poruszał się naruszając przepisy ruchu drogowego. Gdyby przyjąć, że zatrzymanie prawa jazdy i skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji miało dotyczyć jedynie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii takiej, jaką się kierowca poruszał naruszając przepisy ruchu drogowego, zostałby zaprzepaszczony cel zatrzymania prawa jazdy, bowiem kierowca mógłby się poruszać po drodze innym pojazdem i nadal stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. powołane wyżej wyroki NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1187/10 oraz z 18 listopada 2016 r., I OSK 138/15). Powyższa argumentacja świadczy również o bezzasadności zawartego w skardze zarzutu naruszenia wynikającej z art. 32 Konstytucji RP zasady równości, mającego polegać na kierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji za naruszenie identycznych przepisów ruchu drogowego i otrzymanie za to 24 punktów zarówno kierowcy posiadającego prawo jazdy wyłącznie kategorii B, jak i kierowcy posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A,B,BE,C,CE – w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego uwzględnienia w sumie punktów stanowiących podstawę do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji punktów za wykroczenia popełnione w dniach [...] lutego 2015 r. oraz [...] kwietnia 2015 r. wskazać należy, iż w myśl art. 130 ust. 2 p.r.d. punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 – 20 punktów. Skarżącemu przypisano 26 punktów za wykroczenia popełnione w okresie od [...] lutego 2015 r. do [...] stycznia 2016 r., a więc w okresie jednego roku, co w pełni odpowiada treści cytowanego art. 130 ust. 2 p.r.d. Data weryfikacji ewidencji punktów dokonywana przez organ Policji czy data wystąpienia przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji z wnioskiem do starosty (prezydenta miasta) o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, z którą skarżący utożsamia końcową datę rocznego okresu, o którym mowa w cytowanym przepisie, nie ma tu żadnego znaczenia. W rozpatrywanej sprawie brak było zatem podstaw do usunięcia z ewidencji, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 omawianego rozporządzenia, przypisanych skarżącemu punktów z uwagi na to, że od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok – nie doszło bowiem do ziszczenia się tej przesłanki. Tym samym zarzut ten należało uznać za oczywiście niezasadny. Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób stronniczy, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści. W sprawie zostały zastosowane prawidłowe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 k.p.a. Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło