II SA/Go 104/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę W dniu [...] listopada 2003r. Prokurator Prokuratury Rejonowej złożył na podstawie art. 61 § 1 i art. 182 kpa oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 1984r. Dz. U. Nr 32 poz. 174 z późn. zm.) wniosek do Prezydenta Miasta o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania z urzędu D.S. z miejsca stałego zameldowania. W uzasadnieniu podał, że prowadzi postępowanie przeciwko D.S. sygn. 1 Ds.506/03 i w jego toku ustalił, że nie przebywa on w miejscu stałego zamieszkania. Jest poszukiwany listem gończym przez Prokuraturę Rejonową. Powołał się także na zeznania B.S. ojca D. z dnia [...].III.2003r., iż syn od około 1 miesiąca nie mieszka w miejscu swego zamieszkania i nie kontaktuje się z rodzicami. Powyższe okoliczności zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych upoważniają organ samorządowy do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, nie przebywa w nim ponad 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie udaje się ustalić. W toku postępowania administracyjnego w tej sprawie organ ustalił, że D.S. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu [...] od [...].X.1999r. i nigdzie nie jest zameldowany na pobyt czasowy. Od marca 2003 roku w miejscu stałego zameldowania przebywa nieregularnie. Jak zeznała przed organem słuchana jako świadek matka D.J.S. od miesiąca marca – kwietnia 2003r. związał się on ze środowiskiem narkomanów. W domu pojawiał się od czasu do czasu i z początkiem maja 2003r., gdy wrócił do domu, podjęła próbę leczenia syna. Najpierw przebywał w ośrodku, a następnie matka wywiozła go do rodziny, aby odsunąć go od środowiska z którym się związał. Wraca do domu, przebywa po kilka dni i powtórnie matka go wywozi. Stan taki jest niezbędny dla podejmowanych prób leczenia syna. W dniu [...] grudnia 2003r. także wpłynęło pismo od D.S., który potwierdził te okoliczności i wyraził chęć leczenia się. W tym stanie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania D.S. z lokalu przy [...]. Organ powołał się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z 10.IV.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 2001r. Dz. U. nr 87 poz. 960) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23.IV.2001r. sygn. V SA 3169/00, w których to zostały wyartykułowane dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby organ mógł podjąć decyzję o wymeldowaniu tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu ma mieć charakter trwały i dobrowolny. W ocenie organu po przeprowadzeniu postępowania dowodowego należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie taka przesłanka nie zachodzi. Odwołanie od tej decyzji złożył Prokurator. Zarzucił decyzji: ­ obrazę art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, ­ obrazę art. 107 § 3 kpa poprzez nie wskazanie przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wskazanym przez Prokuraturę dowodom głównie w postaci zeznań w postępowaniu przygotowawczym B.S. - ojca strony i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że w sprawie oprócz zeznań matki D.S. znajdują się także zeznania jego ojca B.S., który słuchany w dniu [...].III.2003r. wyraźnie zeznał, że syn od około miesiąca nie mieszka przy [...], a także są notatki policyjne uzyskane w toku postępowania w Prokuraturze, które sporządziła Policja w dniu [...].VI i [...].VI 2003 wskazujące na nieprzebywanie strony w miejscu stałego zameldowania. Zarzucił także, że organ poprzestał na piśmie strony, a nie wezwał jej na przesłuchanie osobiście przed organem. Nadto wskazał, że powodem dla którego wystąpił o wymeldowanie nie był fakt opuszczenia miejsca zamieszkania z zamiarem wyprowadzenia się lecz okoliczność, iż tam nie przebywa od około 6 miesięcy, a miejsce jego pobytu nie jest znane. Dodał także, że orzecznictwo Sądowe nie uznaje faktu osobistego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie, jako że odpadła przesłanka dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu osoby z urzędu z miejsca stałego zameldowania, w którym ta osoba nie przebywa od ponad 6 miesięcy. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na zeznania matki D.S. o przyczynach nieregularnego przebywania syna w miejscu stałego zameldowania i powodów, dla których chce go odizolować od środowiska kryminogennego w czym pomaga jej rodzina. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że D.S. miejsca stałego pobytu nie opuścił na stałe lecz w związku z konkretną sytuacją życiową i decyzja o jego wymeldowaniu byłaby przedwczesna. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody złożył Prokurator. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art.77 § 1 kpa poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego przydatnego dla rozpoznania niniejszej sprawy i art. 107 § 3 kpa polegające na nie wskazaniu w zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazanym przez Prokuratora Rejonowego w szczególności zeznań świadka B.S. składanych w postępowaniu karnym oraz informacji Policji potwierdzających fakt iż D.S. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wniósł o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2004r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podnosi, iż obie decyzje zarówno Prezydenta Miasta, jak i Wojewody pominęły zeznania świadka B.S., który już w dniu [...].III.2003r. zeznał, że syn nie mieszka przy [...]. Okoliczność tę potwierdzają także notatki policyjne z czerwca 2003r. i fakt, iż kierowana do niego korespondencja w okresie od kwietnia do czerwca 2003r. nie była odbierana przez niego. Nadto decyzje te nie wskazują przyczyn, dla których organy tych okoliczności nie brały pod uwagę, a to narusza treść art. 107 § 3 kpa. Uchybienia normie art. 77 i 107 § 3 kpa polegają także na nie zebraniu przez organ całego materiału dowodowego, który był niezbędny dla rozpoznania tej sprawy. Prokurator przywołał także tezę wyroku NSA z dnia 11 czerwca 1985r. S.A./Wr279/85, w której to sąd orzekł – "iż brak możliwości ustalenia miejsca pobytu (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. Nr 32 poz.17) zachodzi nie tylko wówczas, gdy nie udaje się nawiązać kontaktu z osobą której dotyczy postępowanie administracyjne o wymeldowanie, lecz także wówczas, gdy osoba ta odmawia wskazania miejsca swego pobytu". Dlatego sam fakt uczestniczenia przez stronę w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymeldowania nie stanowi, o ile strona ukrywa przy tym miejsce swego pobytu, przesłanki dla przyjęcia, iż odpadła przesłanka dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu osoby z urzędu z miejsca stałego zameldowania, w którym osoba ta nie przebywa przez ponad 6 miesięcy. To na organie spoczywał obowiązek dokładnego ustalenia, od kiedy D.S. opuścił miejsce stałego zameldowania, ustalenie jego aktualnego miejsca zamieszkania – być może czasowego, a także ustalenie czy faktycznie przebywał on sporadycznie w lokalu przy [...]. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie administracyjne pozwoliłoby na wydanie merytorycznej decyzji przedmiotowej sprawie zgodnej z literą prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje: W ocenie Sądu skarga jest niezasadna. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu zarówno w dniu wydania decyzji przez organ I jak i II instancji (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 87 poz. 960) zawiera dwa stany faktyczne, które mogą być podstawą dla wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. A zatem przesłankami których spełnienie spowoduje z urzędu wymeldowanie osoby przez organ są w kolejności: 1. opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, 2. nie wymeldowanie się z tego miejsca i 3. nie przebywanie w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy 4. niemożność ustalenia nowego miejsca pobytu tej osoby. Dokonując zatem interpretacji tego przepisu należy zauważyć, iż aby zaszły okoliczności o których mowa w pkt 2, 3, i 4 konieczne i niezbędne jest wystąpienie pierwszej czyli opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W tej mierze organy administracji powołują się na orzecznictwo Sądowe co należy rozumieć przez opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. W wyroku z dnia 23.IV.2001r. sygn. akt V SA 3169/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przesłanka opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenia to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Tę okoliczność badał organ I instancji poprzez zeznania matki D.S., a także przyjął za wiarygodne jego pismo z dnia [...].XII.2003r. tłumaczące okoliczności, w jakich znalazł się on sam i jego rodzina. W sprawie nie można tych okoliczności pomijać jak to czyni skarżący. Mamy bowiem w sprawie do czynienia z osobą uzależnioną od narkotyków i podejmowanymi działaniami przez jego bliskich o zastosowaniu nie tylko leczenia farmakologicznego, ale także odizolowania go od środowiska, w którym się znalazł i które akceptuje jego uzależnienie. Specyfika tej sprawy oraz sposób postępowania w takich przypadkach winna być znana Prokuratorowi w żadnym piśmie tych faktów nie zakwestionował. Nawet świadek B.S., na którego zeznania powołuje się skarżący temu faktowi nie zaprzecza. Potwierdzają to także wbrew stanowisku skarżącego notatki policyjne o oświadczeniach sąsiadów o przebywaniu w miejscu zamieszkania strony, choć sporadycznie. Te wszystkie okoliczności uwiarygodniają zeznania świadka J.S. złożone przed organem w dniu [...].XII.2003r. Dokonując zatem oceny dowodów trafnie organ doszedł do wniosku, że w sprawie nie zachodzi pierwsza i niezbędna przesłanka dla wydania decyzji o wymeldowaniu jaką jest opuszczenie miejsca stałego pobytu, bowiem w danym przypadku nie może być mowy ani o dobrowolności ani o trwałości. Skoro nie można przyjąć faktu opuszczenia miejsca pobytu bez znaczenia jest badanie dalszych okoliczności, o których mowa w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Zresztą i okres 6 miesięcy na jaki powołuje się skarżący nie wynika z przedstawionych przez Prokuratora dowodów. B.S. zeznający w marcu 2003r. mówi o miesiącu wstecz, czyli jego zdaniem od lutego nie ma syna w domu. Notatki policyjne sporządzone zostały w miesiącu czerwcu 2003r., a zatem jeśli nawet przyjąć za prawdziwą przesłankę opuszczenia miejsca stałego pobytu to upłynął okres zaledwie 4 miesięcy, jaki wykazuje skarżący, mimo że wniosek o wydanie decyzji sporządza w listopadzie 2003r. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organy orzekające w niniejszej sprawie, które zarzuca Prokurator. Powołać się należy na specyfikę niniejszej sprawy i na zasadę wyrażoną w art. 8 kpa o wymogu nie tylko praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, ale także biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w których znalazła się strona i jej rodzina. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd nie podzielił argumentów wyrażonych w skardze i nie dopatrując się naruszenia przepisów ani prawa materialnego ani postępowania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).