II SA/Go 107/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi F spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz F spółki z o.o. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z [...] grudnia 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego, dwóch silosów oraz zbiornika przeciwpożarowego wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie [...]. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja Wójta Gminy doręczona została stronie postępowania – F sp. z o.o. – przez pocztę 5 października 2016 r. Wynika to jednoznacznie z odpowiedniego zapisu w załączonym do akt dokumencie p.n. "POTWIERDZENIE ODBIORU". Ponadto fakt ten został potwierdzony przez placówkę pocztową w której organ pierwszej instancji nadał przesyłkę tj. przez Urząd Pocztowy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.: dalej k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jest to termin ustawowy, zawity, którego niedotrzymanie skutkuje utratą praw do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Skoro zatem doręczenie decyzji nastąpiło 5 października 2016 r., a 14-dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od 6 października 2016 r., to termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 19 października 2016r. F sp. z o.o., działając przez adwokata Ł.B., wniosła zaś odwołanie przez pocztę 21 października 2016 r., co bezspornie wynika z treści stempla pocztowego uwidocznionego na kopercie w której nadano odwołanie, a także z daty określonej w samym odwołaniu. Tym samym uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy zaznaczył także, że skarżąca została prawidłowo i wyczerpująco poinformowana co do terminu i trybu wniesienia odwołania, w części zaskarżonej decyzji zwanej "POUCZENIE". Dodatkowo podniesiono, że pismo-odwołanie nie zawiera prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi F sp. z o.o. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 45 w zw. z art. 44 § 1 - § 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów, a w konsekwencji uznanie przez organ, że doszło do doręczenia skarżącej decyzji Wójta Gminy 5 października 2016 r., podczas gdy do skutecznego doręczenia skarżącej decyzji w ogóle nie doszło, albowiem decyzję odebrała osoba nieupoważniona do odbioru pism skarżącej, - art. 129 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie dochowała zastrzeżonego w tym przepisie terminu do wniesienia odwołania, tj. 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w sytuacji, gdy do skutecznego doręczenia decyzji w ogóle nie doszło, a zatem w ogóle nie rozpoczął się bieg terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty F sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W skardze skarżąca wniosła – na podstawie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: - pełnomocnictwa udzielonego przez F sp. z o.o. M.T. do odbioru korespondencji, na okoliczność, że osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej był M.T., a w konsekwencji, że decyzja z [...] września 2016 r. nie została doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej, - oświadczenie członków zarządu F sp. z o.o., na okoliczność wskazania osoby uprawnionej do odbioru korespondencji spółki oraz na okoliczność, iż 5 października 2016 r. przebywali oni za granicą i nie przebywali w lokalu, w którym została odebrana decyzja z [...] września 2016 r., - oświadczenia M.T., na okoliczność, że w dniu 5 października 2016 r. przebywał poza lokalem, w którym odebrana została decyzja z [...] października 2016 r. oraz na okoliczność niepozostawienia przez operatora pocztowego zawiadomienia o doręczeniu na drzwiach lokalu lub w skrzynce oddawczej F sp. z o.o., - oświadczenia M.B. na okoliczność, że nie była ona osobą upoważnioną do odbioru pism w imieniu skarżącej oraz, że odebrała 5 października 2016 r. pismo kierowane do skarżącej bez upoważnienia, - biletu lotniczego wystawionego na M.T. na okoliczność, że do 8 października 2016. przebywał zagranicą. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, ze zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Skarżąca wyjaśniła, że doręczenie przedmiotowej przesyłki nastąpiło do rąk M.B., która nie jest osobą uprawnioną do odbioru pism spółki, a jedynie pracownikiem innej firmy, mającej siedzibę w tym samym lokalu. Zatem – zdaniem skarżącej – doręczenie decyzji Wójta Gminy nie wywiera skutków prawnych, jakie k.p.a. przewiduje dla skutecznego doręczenia. Zaznaczono przy tym, że członkami zarządu spółki są J.A.B. oraz F.A.B., którzy na stałe przebywają we Francji. Pełnomocnikiem do odbioru korespondencji w siedzibie spółki przy ul. [...] jest M.T., przy czym żadna ze wskazanych powyżej osób nie była obecna w siedzibie spółki w dniu 5 października 2016 r. Skarżąca wskazała ponadto, że z treści dokumentu "Potwierdzenie odbioru" wynika, że podczas doręczania przesyłki operator pocztowy zastosował tryb doręczania zastępczego, co potwierdza zaznaczenie przez niego krzyżykiem na dokumencie sposobu doręczenia pisma pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Jednak było to doręczenie nieprawidłowe, bowiem zastosowanie trybu zastępczego nie odnosi się do doręczania pism jednostkom organizacyjnym lecz osobom fizycznym. Nawet jednak przy przyjęciu, że doręczenie zastępcze było przez operatora pocztowego uzasadnione, nie została spełniona dodatkowa przesłanka skutecznego doręczenia, tj. umieszczenia zawiadomienia o doręczeniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie Sąd przeprowadził dowód z dokumentów wskazanych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl z kolei art. 134 k.p.a., który stanowił podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W świetle przytoczonych regulacji, organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym badać, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, a w przypadku stwierdzenia jego uchybienia obowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w sprawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, uchybienie terminowi stanowi kategorię obiektywną a treść art. 134 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz organ ten ma obowiązek wydać takie postanowienie w każdym przypadku, gdy stwierdzi przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, bez względu na powody tego uchybienia. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Aby można było mówić o złożeniu odwołania z zachowaniem terminu lub uchybieniu terminowi do jego wniesienia, konieczne jest przede wszystkim potwierdzenie, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji - w przeciwnym razie w ogóle nie powstaje uprawnienie do wniesienia odwołania. Brak skutecznego doręczenia decyzji ma bowiem ten skutek, że decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczyna biegu, przez co też nie może być mowy o jego niezachowaniu. W rozpoznawanej sprawie jest sporne, czy doszło do prawidłowego doręczenia skarżącej spółce na podstawie art. 45 k.p.a. w dniu 5 października 2016 r. decyzji Wójta Gminy z [...] września 2016 r. nr [...]. ustalającej warunki zabudowy i czy w konsekwencji skarżąca wnosząc odwołanie od tej decyzji w dniu 21 października 2016 r., rzeczywiście uchybiła terminowi do jego wniesienia. Kwestie dotyczące doręczania stronom pism w postępowaniu administracyjnym reguluje Rozdział 8 Działu I K.p.a. Doręczanie pism osobom prawnym reguluje art. 45 k.p.a. Stanowi on, że jednostkom organizacyjnym (w tym osobom prawnym) doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis ten zawiera zatem dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jeśli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej, siedzibą organu osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.). Druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. To właśnie spełnienie tej przesłanki jest przez skarżącą spółkę negowane, bowiem skarżącą zarzuciła organowi niewłaściwe doręczenie decyzji, a mianowicie decyzję odebrała osoba nieupoważniona do odbioru pism skarżącej. Bezsporne w sprawie jest, że decyzję organu pierwszej instancji, zaadresowaną do F sp. z o.o. odebrała w dniu 5 października 2016 r. M.B., pracownica innej firmy – P sp. z o.o., mającej siedzibę w tym samym lokalu co skarżąca spółka (ul. [...]), która odbiór przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji potwierdziła swoim podpisem i odciśnięciem pieczęci P sp. z o.o. Powyższe oznacza, że decyzję organu pierwszej instancji odebrała osoba nieupoważniona do odbioru pism skarżącej, osoba postronna – pracownica innej firmy. W tych okolicznościach nie można było uznać za prawidłowe i skuteczne doręczenia skarżącej spółce na podstawie art. 45 k.p.a. decyzji organu pierwszej instancji z [...] września 2016 r. nr [...] w dniu 5 października 2016 r. Skoro zaś decyzja nie została prawidłowo doręczona, nie mogło dojść do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej spółki uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłaty skarbowej w wysokości 17 zł za udzielenie pełnomocnictwa, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).