II SA/Go 1077/12
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-05-23
Skład orzekający: Marek Szumilas, Michał Ruszyński, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie od decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego, prawidłowo przeprowadziło postępowanie odwoławcze i uzasadniło swoją decyzję, uwzględniając całokształt materiału dowodowego oraz zarzuty strony?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.), ograniczając się do zaakceptowania stanowiska organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia własnej, rzetelnej analizy sprawy i ustosunkowania się do zarzutów odwołania. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżąca W.W. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na remont i zakup mebli. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek na remont, odmawiając zakupu szafy z powodu ograniczeń finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając odmowę za uzasadnioną możliwościami finansowymi organu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując uznaniowość decyzji i naruszenie zasady równości.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu. Przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata E.P. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2012 roku W.W. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie jej zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu materiałów do wykonania drobnego remontu i zakupu niezbędnych mebli pokojowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] października 2012 roku w sprawie [...], utrzymało w mocy decyzję, działającego z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta, Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...], przyznającego skarżącej zasiłek celowy w kwocie 470 zł z przeznaczeniem na pokrycie przeprowadzenia drobnego remontu i odmawiającej przyznania zasiłku na zakup szafy.
Wskazaną wyżej decyzją, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznał W.W. zasiłek celowy w kwocie 470 zł jednorazowo z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przeprowadzenia drobnego remontu.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i dostarczonych dokumentów ustalono, że wnioskująca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Na jedyny dochód gospodarstwa domowego składa się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Tym samym jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477,00 zł. Powyższy dochód ustalono za miesiąc czerwiec 2012.
Na podstawie oględzin pokoju wnioskującej oraz analizy zebranych dokumentów uwzględniono potrzeby strony w zakresie przeprowadzenia drobnego remontu. Jednak oczekiwania strony przyznania kwoty 2.380 zł na zakup szafy organ uznał za wygórowane. Organ pierwszej instancji wskazał, że nie posiada dostatecznych środków finansowych by udzielić stronie wsparcia w pełnej wysokości, a jakakolwiek cząstkowa pomoc dofinansowania zakupu szafy nie pomoże stronie w zrealizowaniu tego celu.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 3 ust. 4 "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej." Organ pierwszej instancji do końca roku na zasiłki celowe dysponuje kwotą 65.160 zł, w tym przewiduje przyznanie do końca roku ok. 280 świadczeń a to daje kwotę 233 zł na jedno świadczenie. Przez 7 miesięcy bieżącego roku została wydana kwota 104.607 zł. Pomoc społeczna nie zabezpiecza wszystkich uzasadnionych potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości. Mając na względzie powyższe organ pierwszej instancji przyznał wnioskującej kwotę 470 zł na pokrycie kosztów drobnego remontu.
Od przedmiotowej decyzji strona wniosła odwołanie. Strona podniosła, że podstawą odmowy pomocy na zakup niezbędnych mebli nie jest brak jakichkolwiek środków finansowych na realizację zasiłków celowych tylko posiadanie kwoty ponad 65 tys. zł i przewidywania, iż zgłosi się jeszcze 280 osób o taki zasiłek. Zdaniem strony przewidywania takie są nieadekwatne do stanu faktycznego, bo nie można z góry przewidzieć ile osób faktycznie zgłosi się po pomoc. Skoro organ pierwszej instancji posiada środki finansowe to powinien realizować wszystkie wnioski o udzielenie pomocy w wysokości określonej przez wnioskodawców.
Strona podała również, że z uwagi na fakt niskich dochodów oraz na fakt wysokich kosztów utrzymania i leczenia nie będzie w stanie własnymi środkami wykonać szafy. Koszty utrzymania pochłaniają większość dochodu, Strona funkcjonuje wyłącznie dzięki dobroczynności koleżanek. Strona jest osobą chorą całkowicie niezdolną do pracy, stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy. Mieszkanie jej jest składem kartonów i pobyt w takich warunkach nie jest normalny i uwłacza godności człowieka. Wniosek o zakup mebli w sytuacji strony nie jest wygórowany a koniecznością wynikającą z sytuacji materialnej i bytowej.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu powołanej wyżej decyzji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ drugiej instancji cytując przepisy ustawy O pomocy społecznej powołał się na zasady z nich wynikające, wskazał, że celem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin poprzez umożliwienie im przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości (art. 2).
Rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy).
Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w także na pokrycie części niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu (ust. 2).
Organ wskazał, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. Określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy: Cytując przepisy organ stwierdził, że skoro strona utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł zatem spełnia to kryterium. Odwołując się do okoliczności niespornych odwołał się do ustaleń organu pierwszej instancji, że W.W. jest osobą samotnie gospodarującą, mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność jej brata, zajmuje jeden pokój, w którym znajduje się tylko łóżko i stolik, rzeczy osobiste trzymane są w kartonach, poukładanych pod ścianami. Na tej podstawie organ ustalił, że istnieje konieczność wyposażenia pokoju w szafę i zakwalifikował wydatki na nabycie szafy jako zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy O pomocy społecznej.
Organ wskazał, że zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Uznanie nie pozwala jednak organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Przy ustalaniu warunków przyznania zasiłku celowego ustawodawca posługuje się pojęciem niedookreślonym prawnie "niezbędna potrzeba bytowa", którego interpretacja i ocena należy do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Jednakże granice uznaniowości muszą być wyznaczone przepisami prawa. Decyzje uznaniowe nie mogą być dowolne, dlatego wymagają dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz przedstawienia ich oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Obowiązek podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynika też z przepisów postępowania administracyjnego, które w każdej sprawie powinny być wskazówką działań organu administracji publicznej. Działanie w ramach uznania administracyjnego, to możliwość dokonania wyboru spośród dwóch prawnie dopuszczalnych rozwiązań, ale nie oznacza to dowolności, bo działanie organu w tym zakresie doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej wprowadzającej uznanie, a także doznaje ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), uzupełnionej postanowieniami art. 77 § l k.p.a. zobowiązującymi do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc poddanego ocenie w całokształcie (art. 80 k.p.a.) oraz celami i zasadami ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Organ pierwszej instancji wskazał również, iż podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku celowego wzięto pod uwagę ponadto środki, jakie pozostały zaplanowane w budżecie do końca roku kalendarzowego na realizację zadań własnych oraz średnią wysokość świadczenia, podając szczegółowo wysokość środków i faktycznego ich rozdysponowania, zaś przyznanie pomocy na potrzeby zgłoszone przez stronę wybiega znacznie poza możliwości finansowe ośrodka. Oceniając decyzję organu pierwszej instancji organ ocenił, że została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawczyni, ale przede wszystkim możliwości finansowe organu pierwszej instancji oraz konieczność zapewnienia środków finansowych do końca bieżącego roku.
We wniesionej od tej decyzji skardze W.W. domagała się jej zmiany. Skarżąca uznała przyjętą przez organ odwoławczy uznaniowość decyzji w przedmiocie świadczeń społecznych za sprzeczną z zasadami Konstytucji. Podniosła, że uznaniowość pozwala jednej osobie decydować w sposób dowolny o sytuacji innych ludzi. Skutkiem tego jest naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa. Obowiązkiem organów władzy publicznej jest działanie na podstawie prawa, a Polska jako państwo demokratyczne musi urzeczywistniać zasady sprawiedliwości społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie chociaż przyczyn całkowicie innych od w niej zawartych.
Na wstępie wskazać należy, że kontrola zaskarżanej skargą decyzji przeprowadzona przez sąd administracyjny z upoważnienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ), sprawowana jest pod względem ich zgodności z prawem (tj. legalności) jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze. zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sąd uchyla zakwestionowaną skargą decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Dodać też należy, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś wyłącznie zarzuty i argumentację podniesiona przez stronę.
Wskazać nadto należy, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji w aspekcie jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 roku w sprawie [...], utrzymującą w mocy decyzję, działającego z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta, Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] przyznającego skarżącej zasiłek celowy w kwocie 470 zł z przeznaczeniem na pokrycie przeprowadzenia drobnego remontu i odmawiającej przyznania zasiłku na zakup szafy.
Decyzje obydwu organów zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 roku – O pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 roku, Nr 175 poz. 1362 ze zm.).
Stosowane do przepisu art. 14 tej ustawy przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku poz. 267) – zwanej dalej "k.p.a." stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ww. ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Realizuje się w tym szczególna instytucja uznania administracyjnego polegająca na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". W swoich działaniach więc, organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W razie zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przez konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny.
Z analizy przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy O pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Kluczowym w tym przepisie jest termin "może", który wskazuje, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami i żądaniami. Tym samym spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.
Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odmowa przyznania świadczenia albo przyznanie świadczenia w mniejszej wysokości od wnioskowanej wymaga także pełnego wskazania przyczyn takiego stanowiska organu.
W kontrolowanej sprawie w ocenie Sądu zasadnicze znaczenie miało wyjaśnienie istoty postępowania odwoławczego oraz spoczywających na Samorządowym Kolegium Odwoławczym – jako organie II instancji – obowiązków w zakresie rozpatrywanej sprawy.
Odnosząc się zatem do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnić należy, iż wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przenosi na organ odwoławczy kompetencję merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ niższego stopnia, w jej całokształcie. Z ustanowionej w Konstytucji RP i wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, co oznacza, że tak organ l instancji, jak i organ II instancji mają obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ pierwszej instancji oraz zbadania ustaleń poczynionych przez ten organ. W wyniku przeprowadzonej oceny organ odwoławczy może określić zakres i kierunki dalszego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji. Oczywistym jest, iż organ odwoławczy musi dokonać w toku postępowania odwoławczego oceny, w jakim zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy załatwianej sprawy. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenia co do istoty sprawy. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, iż postępowanie wyjaśniające organu l instancji obarczone jest nieznacznymi brakami, zobligowany jest w oparciu o przepis art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego wykonanie organowi l instancji.
Tak zatem zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprawdza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady także orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W takim ujęciu postępowania drugoinstancyjnego, orzeczenie o charakterze kasacyjnym (art. 138 § 2 k.p.a.) jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku.
Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej w spełniającym wymogi określone w art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., zatem zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, przeto zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych w odwołaniu. Organ winien przy tym pamiętać, iż wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić opisem postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji.
Podsumowując zatem Sąd stwierdza, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
W ocenie Sądu uzasadnienie organu odwoławczego nie czyni zadość powyższym zasadom. Uzasadnienie organu drugiej instancji, poza opisem postępowania organu pierwszej instancji zawiera przywołanie przepisów i zasad w nich zawartych dotyczących postępowania w zakresie przyznawania świadczeń społecznych ze szczególnym uwzględnieniem zasad przyznawania zasiłku celowego (art. 39 ustawy O świadczeniach społecznych). Jedynym ustaleniem własnym organu drugiej instancji jest stwierdzenie, że wydatki na nabycie szafy należy zakwalifikować niewątpliwie jako zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy O pomocy społecznej lecz pomimo tego nie wskazał dlaczego odmowa przyznania zasiłku na ten cel jest słuszna. Organ nie odniósł się zupełnie do słuszności przyznania skarżącej zasiłku celowego w kwocie 470 zł z przeznaczeniem na drobny remont, zarówno w aspekcie zasadności takiego świadczenia jak również w aspekcie wysokości tej kwoty. Wreszcie należy wytknąć, że organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów zawartych w bardzo obszernym odwołaniu.
Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę na skutek odwołania złożonego przez W.W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło stanu faktycznego sprawy w sposób wymagany cytowanymi przepisami i umożliwiający następnie merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie: nie dokonało nadto własnej rzetelnej analizy okoliczności danej sprawy, ograniczając się do zaakceptowania stanowiska organu pierwszej instancji bez wskazania przyczyn takiej aprobaty. Uwzględniając treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, zgodnie z opisaną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2012 roku nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 15 oraz 107 § 1 k.p.a., które to uchybienia naruszają przywołane przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz uniemożliwiają kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia sprawiają, że zaskarżona decyzja nie może się ostać.
Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w ramach którego powinien dokonać oceny zebranych w toku postępowania dowodów a następnie dokonać wszechstronnej analizy sprawy. Wynik przeprowadzonego w ten sposób postępowania, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. powinien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji administracyjnej, kończącej postępowanie w sprawie.
Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji w całości.
Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznanego pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo prawne przyznane na zasadzie prawa pomocy znajduje oparcie w art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1c) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło