II SA/Go 1077/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...],Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD) - działając na podstawie art. 92a ust. 1-6 ustawy z dnia 6 wrzesnia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2016 r, poz. 1907 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. - nałożył na J.G. karę pieniężną w kwocie 5000 zł za naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi – w dniu [...] maja 2016 r. i [...] maja 2016 r., tj. naruszenie określone pod lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej przeprowadzonej [...] maja 2016r. na autostradzie [...], zestawu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem tym realizowany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli nr [...] z [...] maja 2016 r. WITD w uzasadnieniu decyzji wskazał, że J.G., po wszczęciu [...] maja 2016 r. postępowania w sprawie, w przesłanym piśmie z [...] maja 2016 r. wyjaśnił, że w związku z tym, że kierujący pojazdem E.D. poinformował go, iż w trakcie przyjazdu nie ingerował w pracę urządzenia rejestrującego, po powrocie pojazdu do bazy wydał polecenie kierowcy, aby udał się tym pojazdem do autoryzowanego dealera i serwisu pojazdów [...], do firmy E Sp. z .o.o.. W serwisie [...] stwierdzono, że instalacja elektryczna impulsatora sygnału prędkości pojazdu (instalacja sygnału elektrycznego informującego o ruchu pojazdów przekazywana do tachografu) wymaga naprawy i takiej naprawy dokonano poprzez wymianę przewodu do tachografu. Jednocześnie poza wadliwie działającą instalacją nie stwierdzono urządzeń dodatkowych (manipulujących sygnałem prędkości) w instalacji sygnału prędkości pojazdu. J.G. wskazał ponadto, że na jego prośbę serwis [...] wystawił zaświadczenie dotyczące przeprowadzonej naprawy i wniosków z przeglądu refestrującego, które to zaświadczenie przesłano organowi. WITD nie uznał tych okoliczności jako okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia. Organ nie uznał wyjaśnień strony o awarii przewodu sygnałowego łączącego czujnik ruchu z tachografem. Po pierwsze bowiem rzekoma awaria następowała jedynie w sytuacji, gdy kierowca powinien odebrać wymagany odpoczynek lub przerwę. Zdaniem organu jest charakterystyczne, że brak rejestracji wydarzał się wyłącznie w trakcie pojazdu drogami na których nie funkcjonuje system Viatoll, a więc przejazd pojazdu nie jest rejestrowany. Na drogach na których funkcjonuje system Viatoll (organ ustalił to na podstawie informacji uzyskanej od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącej logowania się pojazdu do systemu Viatoll) rejestracja była całkowicie prawidłowa i nie dochodziło do żadnych awarii instalacji tachografu. I tak [...] maja 2016 r. urządzenie "było zepsute" kiedy pojazd znajdował się na terenie przedsiębiorstwa C oraz gdy pojazd poruszał się pokonując co najmniej 33 km drogą nr [...] i drogą nr [...], a "naprawiło się" gdy tylko pojazd wjechał na autostradę [...] w okolicach [...]. Podobnie w dniu [...] maja 2016 r. "uszkodzenie urządzenia" ujawniło się na drodze [...], by "naprawić się" samoistnie, gdy pojazd wjechał na autostradę [...]. Po drugie w pozostałych sytuacjach, w tym w momencie kontroli, tachograf rejestrował prawidłowo zarówno prędkość, jak i aktywność kierowcy i przebytą drogę. Po trzecie tachograf nie zarejestrował żadnych błędów związanych z awarią nadajnika, a błędy takie wystąpiłyby w przypadku braku komunikacji czujnika ruchu z tachografem. Od powyższej decyzji odwołał się J.G. zarzucając organowi pierwszej instancji nałożenie kary w sytuacji gdy nie miał on żadnej realnej możliwości wykrycia ujawnionej niesprawności urządzenia rejestrującego. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) - decyzją z [...] września 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż J.G. w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił żadnych okoliczności mogących obalić ustalenia organu pierwszej instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. były – zdaniem organu II instancji – okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.G. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania: - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. polegające na nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wyniku zakończonego postępowania administracyjnego, podczas gdy nie miała ana faktycznej oraz realnej możliwości zapobiegnięcia oraz wykrycia awarii urządzenia rejestrującego w sytuacji – jak to organy I i II instancji nietrafnie przyjęły – iż kierowca pojazdu celowo i umyślnie dokonał manipulacji w systemie urządzenia rejestrującego w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, - art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., polegające na pominięciu dowodów zaoferowanych przez stronę z jednoczesnym całkowicie dowolnym przyjęciu, że strona nie dołożyła należytej staranności i nie kontroluje swoich pracowników, nie organizuje im szkoleń oraz nie nadzoruje lub błędnie dobiera prawników albowiem analiza materiału dowodowego została przeprowadzona nierzetelnie, niewyczerpująco i intencjonalnie, a przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji wnioski w zakresie ustaleń faktycznych ignorują wskazany fakt niesprawności urządzenia, niesprawności niezawinionej przez kierowcę i przedsiębiorcę. - art. 80 K.p.a. polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – nie w oparciu o zebrane dowody lecz o poczynione już w chwili kontroli inspekcji drogowej błędne założenie celowego działania kierowcy oraz na podstawie niesprawdzonych i nieweryfikowalnych wywodów organu procesowego. II. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie przez organ II instancji, na potrzeby rozstrzygnięcia przyjmując dowolnie jakoby strona nie wykazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz przemilczając także te na które nie miała zupełnie wpływu – pomimo ustalonego w sprawie zdarzenia awarii technicznej urządzenia, szczególnie w sytuacji, gdy urządzenie w żaden sposób nie sygnalizuje jakiejkolwiek niesprawności czyli gdy w istocie nie miała żadnego wpływu na powstałe naruszenie i brak było z jej strony realnej możliwości przewidzenia i przeciwdziałania zdarzeniu. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z [...] lutego 2018 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – opinii biegłego sądowego z zakresu analizy czasu pracy i tachografów samochodowych z [...] stycznia 2018 r. nt. ustalenia przyczyn braku rejestracji za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy, wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w dniu [...] maja 2016 r. Na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego cofnął wniosek zawarty w ww. piśmie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Przedmiotem skargi J.G. jest decyzja GITD z [...] września 2017r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym. W rozpoznawanej sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego ukarały skarżącego za naruszenie przepisów regulujących wykonywanie transportu drogowego, przejawiające się w niezarejestrowaniu przez kierowcę za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Fakt tego niezarejestrowania w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, gdyż został jednoznacznie stwierdzony podczas czynności kontrolnych, utrwalonych w formie protokołu, a także przyznany przez kierowcę oraz skarżącego, który odnośnie przyczyny przedmiotowego naruszenia tłumaczył się awarią tachografu. Oprócz tego stan faktyczny jest niesporny. Wątpliwości w sprawie nie budzi również to, że niezarejestrowanie aktywności kierowcy, który to obowiązek wynika z art. 34 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014.60.1), a także załącznika nr 3 do u.t.d. , obwarowane jest sankcją w postaci grzywny, o której mowa w art. 92 a u.t.d. Odpowiedzialność tego rodzaju, mającą charakter administracyjny, ponosi między innymi przewoźnik - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, którego obciążają działania osób, którymi przy wykonywaniu swojej działalności się posługuje. Chodzi tu między innymi o kierowców zatrudnionych przez przewoźnika, bądź działających na jego zlecenie. Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. Przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014). W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w celu sfałszowania, zlikwidowania lub zniszczenia danych. Przytoczone przepisy regulują zatem obowiązki skarżącego, jako przedsiębiorcy, w zakresie instalowania, użytkowania, sprawdzania poprawności działania i funkcjonowania tachografów stosowanych w transporcie drogowym. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że przedsiębiorca odpowiedzialny jest za sprawdzanie i kontrolę poprawności działania urządzenia rejestrującego i nie może uwolnić się od tego obowiązku. Odpowiedzialność za stan urządzenia (tachografu) w pojeździe jest odpowiedzialnością za skutek i ma ona charakter obiektywny. Przedsiębiorca odpowiedzialny jest więc nie tylko za sprawdzanie i kontrolę poprawności działania tachografu, ale także mając prawny obowiązek zapewnienia, by zatrudniani przez niego kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, ciąży na nim obowiązek zapewnienia właściwego użytkowania tachografów przez swoich kierowców. Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność przewoźnika nie jest oparta na zasadzie winy, albowiem odpowiada on za uchybienia podległych mu osób, chyba, że wykaże zaistnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, wymienionych enumeratywnie w art. 92 c u.t.d., bowiem w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c) ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. w sytuacji gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Należy wskazać, że tachograf jest urządzeniem, które rejestruje nieprzerwanie dane dotyczące aktywności kierowcy i pojazdu oraz nadzoruje funkcje systemowe. Wystąpienie awarii bądź błędów w części systemu, w przyrządzie lub podczas obsługi, natychmiast komunikowane jest na wyświetlaczu. Urządzenie wyróżnia m.in. takie błędy jak zdarzenie czy usterka (Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - Dz.U.UE.L.1985.370.8 ze zm.). Słuszne jest w związku z tym stanowisko organu I instancji, iż skoro w okresie 28 dni poprzedzających kontrolę, tachograf w pojeździe skarżącego nie zarejestrował żadnych błędów wskazujących na możliwość przerwy w jakimkolwiek przewodzie łączącym tachograf z czujnikiem ruchu, to w całym okresie podlegającym kontroli, w tym w dniach [...] maja 2016 r. cała instalacja tachografu była sprawna i żadna awaria nie miała miejsca. Skarżący pismem z [...] maja 2016 r. poinformował WITD, że doszło do awarii tachografu, składając do akt zaświadczenie z firmy E z [...] maja 2016 r. z którego wynika, że powodem awarii tachografu była usterka instalacji sygnału elektrycznego informującego o ruchu pojazdu przekazywana do tachografu. W związku z tym zaświadczeniem należy wskazać, że kontrola miała miejsce [...] maja 2016 r., natomiast zaświadczenie zostało wydane w dniu [...] maja 2016 r., tj. 6 dni po kontroli drogowej. W tym kontekście należy wskazać, że z uwagi na upływ czasu i brak w tym okresie "władztwa" organu nad tachografem, nie jest możliwe określenie, że opinia dealera i serwisanta została sporządzona w oparciu o istniejący w dniu kontroli stan techniczny samego tachografu. Z przytoczonego wyżej przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, iż dla stwierdzenia wystąpienia określonych w nim przesłanek konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wskazane przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Przykładowo, chodzić tu będzie o sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Dokonując analizy tego przepisu w kontekście zarzutów skarżącego, zgromadzonego materiału dowodowego i argumentacji zaprezentowanej w rozstrzygnięciach, zdaniem Sądu, organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, wyłączających jego odpowiedzialność, gdyż za taką nie można uznać podnoszonej przez niego awarii tachografu. Sama awaria urządzenia rejestrującego nie mieści się bowiem w kategorii przesłanek egzoneracyjnych z art. 92 c u.t.d. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.