II SA/Go 108/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata B.P.-M. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżoną skargą decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku , Nr 142, poz. 1592 ze zm. ) art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856 ) i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję [...]. Decyzją tą Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. - działając z upoważnienia Starosty - umieścił M.D. w domu pomocy społecznej w B.. W uzasadnieniu organ I instancji, powołując się na ostateczną decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej wskazał, że właściwy organ gminy, której mieszkańcem jest M.D. skierował go do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych i niepełnosprawnych fizycznie, uwzględniając w ten sposób postanowienie Sądu Rejonowego w G[...] o umieszeniu wskazanej osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Organ I instancji wskazał również, iż pismem [...] Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. zwrócił się do niego o umieszczenie M.D. w domu pomocy społecznej w B., usytuowanym na terenie powiatu z. Wobec zaistnienia możliwości umieszczenia M.D. we wskazanym domu organ orzekł jak w osnowie decyzji. W dwóch pismach skierowanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. – za pośrednictwem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie - nadanych 16 listopada, a nadesłanych 20 i 21 listopada 2007 roku - osoba je wnosząca wywodziła, iż zależy jej na powrocie do mieszkania, które posiada w W. jak też wskazywała, iż dopiero zrozumiała "o co chodzi w sprawie" i wyrażała obawę, że zmierza ona do wywłaszczenia jej z domu ziemi i posesji bez należnej części odszkodowania. Traktując oba wskazane pisma jako złożone przez M.D. odwołanie od decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazało, iż wobec niemożności odczytania daty doręczenia M.D. decyzji organu I instancji uznało, iż odwołanie zostało złożone w terminie. Podzielając ustalenia faktyczne i wywody organu I instancji SKO wywiodło, iż postanowienie Sądu Rejonowego [...] o umieszeniu M.D. w domu pomocy społecznej bez jego zgody jest wiążące dla organów administracji właściwych w sprawie i organy te w zaistniałej sytuacji innego rozstrzygnięcia wydać nie mogły. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.D. zarzucał, iż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wywodził, iż Gmina W. wyeksmitowała go z 3-pokojowego mieszkania przy ul. R. do lokalu 1-pokojowegoz kuchnią, a po niecałym miesiącu został wywieziony do domu pomocy społecznej pod pretekstem, iż jest on obłożnie chory w sytuacji, gdy jedynie kuleje. Zaprzeczał by był osobą niesamodzielną i zarzucał, iż wcześniej Gmina nie podjęła starań by udzielić mu choćby minimalnej opieki gdy wymagał tego ze względu na stan zdrowia czy pomocy w podstawowych czynnościach, jak np. w praniu. Domagał się zapewnienia mu uczciwego procesu w celu obrony jego "osobowości" i wypuszczenia go z domu pomocy społecznej . W piśmie nadanym przez M.D. w dniu 9 stycznia 2008 roku i potraktowanym początkowo jako odrębna skarga ( II SA Go 109/08 ), a ostatecznie jako pismo uzupełniające skargę w sprawie niniejszej, skarżący podnosił okoliczności dotyczące działań podejmowanych przez jego siostrę, zmierzających – w jego przekonaniu – do pozbawienia go udziału w podziale majątku. Wywodził, iż fakt potrącania z emerytury odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i egzekucji komorniczej pozbawia go możliwości prowadzenia postępowania sądowego przeciwko siostrze. W odpowiedzi na skargę SKO domagało się jej oddalenia, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy jego pełnomocnik w osobie adwokata podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, wnosząc o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga podlegała uwzględnieniu ze względu na okoliczności, które Sąd Administracyjny miał obowiązek uwzględnić z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej skargą decyzji administracyjnej w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego aktu z obowiązującym prawem. W ramach tak określonej kognicji uchylenie zaskarżonego aktu jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydawaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 ppsa ). Natomiast stwierdzenie przez sąd nieważności zaskarżonego aktu następuje jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ppsa ). Wskazać też należy, iż zgodnie z przepisem art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powołana jako ppsa ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie przepisem art. 133 §1 ppsa podstawą orzekania przez Sąd Administracyjny są akta sprawy administracyjnej. Okolicznością, która zadecydowała o treści rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie był fakt, iż zaskarżona skargą decyzja SKO w Z. została wydana w wyniku potraktowania jako odwołanie dwóch pism skierowanych do Kolegium za pośrednictwem organu I instancji. Pierwsze z tych pism datowane jest na 15 listopada 2007 roku, drugie nie nosi daty, jednakże oba zostały nadane w urzędzie pocztowym w dniu 16 listopada 2007 roku i wpłynęły do organu I instancji 20 i 21 listopada 20007 roku. Żadne z tych pism ( których oryginały znajdują się w aktach administracyjnych nadesłanych przez SKO i dołączonych do sprawy II SA/Go109/08 nie zostało podpisane przez M.D., będącego stroną w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie w swej początkowej części oba pisma zawierają wskazanie imienia i nazwiska strony jak i adres jej aktualnego miejsca pobytu, co wskazuje, iż mogą pochodzić od M.D., to jednak żadne z nich nie zawiera pod ich treścią własnoręcznego podpisu strony. Oceniając skutki wskazanego braku obu pism powołać należy przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ). Zgodnie z przepisem art. 63 § 1 i 3 Kpa podanie ( żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie) powinno być podpisane przez wnoszącego. Brak takiego podpisu oznacza, że pismo zawiera braki uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu ( art. 64 § 2 Kpa ). Bezpodstawne potraktowanie takiego pisma jako odwołania od decyzji administracyjnej, rozpoznanie go i w konsekwencji wydanie decyzji przez organ odwoławczy oznacza, iż w istocie organ ten działał z urzędu, co jest niedopuszczalne. W konkretnej sprawie administracyjnej bowiem status organu odwoławczego organ administracji II instancji zyskuje dopiero w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. W zaistniałej sytuacji podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 1994 roku SA/Gd 2365/93 - LEX 25940, iż "uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W takiej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności ( art. 156 § 1 pkt 2 Kpa )". Podobny pogląd wyrażony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2005 roku II SA/Wa 455/2005 - LEX 227667 oraz w wyroku tegoż sądu z dnia 1 marca 2005 roku V SA /Wa 1770/2004 – LEX 175366. W zaistniałych okolicznościach obowiązkiem organu II instancji było – w sytuacji stwierdzenia braku na odwołaniu podpisu osoby je wnoszącej - wezwanie strony do podpisania tego pisma pod rygorem z art. 64 § 2 Kpa tj. pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W związku ze stwierdzeniem tak istotnej wady procesowej zaskarżonej decyzji skutkującej jej nieważnością Sąd odstąpił od badania merytorycznej zasadności zakwestionowanego aktu i podniesionych przez skarżącego zarzutów skargi. Jednakże koniecznym jest dodatkowo wskazanie, iż uzasadnienie decyzji organu II instancji, ze względu na swą lakoniczność nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 Kpa. Nadto organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżoną "odwołaniem" decyzję zaakceptował stanowisko organu I instancji bezpodstawnie stwierdzające, iż decyzja poprzedzająca jego decyzję tj. decyzja Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. nr [...] o skierowaniu skarżącego na pobyt stały do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych i niepełnosprawnych fizycznie w dacie orzekania przez ten organ o umieszeniu skarżącego DPS w B. była już ostateczna. Wskazać bowiem należy, iż Dyrektor MGOPS w W. orzekł w dniu 22 października, zaś decyzja organu I instancji – kontrolowana przez SKO - wydana została już 30 października 2007 roku, tj. w momencie gdy nie upłynął jeszcze ustawowy 14 – dniowy termin do wniesienia przez skarżącego M.D. ewentualnego odwołania. Zgodnie z przepisem art. 130 § 1 Kpa przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu chyba, że nadany jej został rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 Kpa lub podlega ona natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Decyzja z dnia 22 października 2007 roku nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności ani nie wskazano w niej przepisu który by nadał jej taki przymiot z mocy prawa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ppsa, orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji, stwierdzając, iż nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U z 2002 roku, Nr 163 poz. 1348 ze zm. ).