II SA/Go 1099/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi A.F. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego, powołując się na przepis art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a) po rozpatrzeniu wniosku A.F. odmówił wznowienia postępowania dotyczącego transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech do polskich ksiąg stanu cywilnego, zakończonego wydaniem przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego decyzji administracyjnej w dniu [...] stycznia 2003 r. nr [...]. Organ wyjaśnił, że A.F. złożył w dniu 20 czerwca 2012 r. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie transkrypcji aktu małżeństwa (zawartego przez A.F. oraz J.F.) z Niemiec, powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wniosek o transkrypcję aktu małżeństwa, na podstawie którego wydano decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. zawierał sfałszowany podpis strony postępowania, to jest A.F.. Ponadto wskazał, że w tej sprawie toczy się postępowanie karne przed Sądem Rejonowym (sygn. akt [...]), w ramach którego przeprowadzono ekspertyzę grafologiczną wykazującą fakt sfałszowania podpisu. Organ wskazał, iż dnia [...] marca 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek A.F. o unieważnienie aktu stanu cywilnego. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego stwierdził, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.), przy czym zaistnienie przestępstwa może zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 5 § 1 i art. 24 Kodeksu postępowania karnego; Dz. U. nr 89 poz. 555 ze zm.), które stanowić może podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji. Pomimo wezwania z dnia [...] czerwca 2012 r. A.F. nie przedstawił prawomocnego orzeczenia Sądu w sprawie o sygn. akt [...], a jedynie poinformował pismem z dnia [...] lipca 2012 r., że Sąd Rejonowy nie wydał jeszcze orzeczenia w tej sprawie. W ocenie Kierownika USC kluczowe dla rozpatrzenia wniosku A.F. jest rozstrzygnięcie postępowania przez Sąd Rejonowy sygn. akt [...], bowiem ocena co do zaistnienia przestępstwa pozostaje w kompetencji tego właśnie sądu, a nie organu administracji publicznej. Mając to na uwadze organ wydał uprzednio postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wznowienia, jednakże postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu zażalenia A.F. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, bowiem organ nie wydał postanowienia w oparciu o przepis art. 149 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem organu I instancji jest zbadanie spełnienia przez wniosek strony wymogów formalnych. Rozpoznając ponownie złożony wniosek oraz uwzględniając zgromadzone w sprawie dokumenty. Kierownik USC doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie zachodzi przyczyna przedmiotowa uzasadniającą wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku. Jak wynika bowiem z akt sprawy A.F. informację o potencjalnym sfałszowaniu podpisu we wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa z Niemiec posiadał już w 2010 r., co potwierdza fakt złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia [...] maja 2010 r. A.F. wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ zobowiązany jest do zbadania zachowania wskazanego terminu. Przy czym dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia, w oparciu o przesłankę uchybienia terminu do wniesienia podania w tej sprawie, nie wystarczy wykazać, że strona miała możliwość dowiedzenia się o takiej okoliczności, trzeba dowieść, że wiedziała o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia poddania o wznowienie postępowania. Analizując zgromadzony w sprawie materiał Wojewoda stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ustalił dzień, w którym A.F. miał wiedzę o zaistniałej sytuacji. Jak słusznie wskazał Kierownik USC, strona miała taką wiedzę już w dniu 3 maja 2010 r., tj. od daty, która widnieje na zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa. Natomiast wniosek złożył on dopiero w dniu 20 czerwca 2012r. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, A.F. nie zachował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wnosząc skargę na powyższe postanowienie A.F. podkreślił, iż oczywistym jest w niniejszej sprawie, iż doszło do sfałszowania wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa. Przyznał, iż o tej okoliczności wiedział już w dniu 3 maja 2010 r. Podkreślił, że sprawa karna nie została jeszcze prawomocnie zakończona, zaś unieważnienie tego aktu małżeństwa jest niezbędne dla uregulowania spraw alimentacyjnych w terenie Niemiec. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę wniosku A.F. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech do polskich ksiąg stanu cywilnego, zakończonego wydaniem przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego decyzji administracyjnej w dniu [...] stycznia 2003 r. nr [...], stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. W tym zakresie wskazać należy, że pojęcie przestępstwa należy interpretować w takim znaczeniu, jakie nadaje mu prawo karne, które pojęciem przestępstwa obejmuje zbrodnie i występki, nigdy zaś wykroczenia. Pojęcie przestępstwa użyte w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. obejmuje wszelkie przestępstwa, za pomocą których może być uzyskana decyzja, a zatem w szczególności przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego określone w Rozdziale XXIX k.k., przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości określone w Rozdziale XXX k.k., przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów określone w Rozdziale XXXIV k.k. Wznowienie postępowania na tej podstawie dopuszczalne jest, jeżeli łącznie zostaną spełnione trzy warunki: 1) musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa; 2) stwierdzony jest on prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Od tego warunku dopuszczone są wyjątki w takich samych wypadkach, jak w przypadku pierwszej podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 k.p.a., a więc gdy popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2) oraz w razie, gdy (jak w rozpatrywanej sprawie) postępowanie przed sadem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3); 3) pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstw istnieje związek przyczynowy (przy tej podstawie natomiast nie ma znaczenia prawnego, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji). W związku z powołaną podstawą wznowieniową, wyjaśnić należy, że dla wznowienia postępowania nie ma znaczenia, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji, wystarczy tylko zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy jej wydaniem a samym przestępstwem. Ponadto wznowienie na tej podstawie jest dopuszczalne, gdy fakt popełnienia przestępstwa zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 620). Od tej ostatniej zasady istnieje jednak wyjątek określony w § 2 i § 3 art. 145 k.p.a. Można bowiem wznowić postępowanie, gdy fakt popełnienia przestępstwa jest oczywisty, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wznowienie postępowania jest także dopuszczalne w przypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa (C. Martysz (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Lex, 2010). Dla wszczęcia postępowania wznowieniowego, oprócz wskazania przyczyny wznowienia, konieczne jest jednak także zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Zatem uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, mimo formalnej poprawności tego podania, czyni wszczęcie postępowania wznowieniowego niedopuszczalnym. Należy przy tym podkreślić, iż wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie stanowiłoby rażące naruszenie prawa, gdyż godziłoby w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a, wynosi jeden miesiąc od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a). Ocena zachowania tego terminu wyprzedzać musi badanie, czy w sprawie istotnie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a oraz czy w sprawie, pomimo braku prawomocnego orzeczenia właściwego Sądu w sprawie karnej, zachodzą okoliczności uzasadniające badanie tej przesłanki przez organ stosownie do treści art. 145 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, A.F. powziął wiedzę o sfałszowaniu wniosku przez J.F. już w maju 2010 r., co sam przyznał we wniesionej skardze. Wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na tę właśnie okoliczność, wniósł w dniu 18 czerwca 2012 r. (data nadania wniosku w urzędzie pocztowym). Uchybienie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a, jest zatem oczywiste. Zasadnie zatem organ I instancji odmówił wznowienia postępowania. Mając na uwadze wszystkie poczynione wyżej uwagi Sąd uznał, że skoro zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzucić niezgodności z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).