II SA/Go 112/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi D.W. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania Uchylono zaskarżone postanowienie Uzasadnienie. Decyzją nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2006r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania D.W. zaliczki alimentacyjnej na córkę M.W.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M.W. nie spełnia warunku formalnego do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (DZ. U. 2005r. Nr 86 poz. 732), albowiem Szkoła Językowa w której M.W. pobiera naukę nie stanowi realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Decyzję organu I instancji skierowaną do D.W., odebrał jej syn I.W. - w dniu 5 pażdziernika 2003r. W dniu 23 pażdziernika 2006r. i D.W. złożyła odwołanie na decyzję organu I instancji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji, powołując się na treść art. 129 § 2 k.p.a. stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wynosi 14 dni, a zatem w rozpatrywanej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 pażdziernika 2006r. Decyzja organu I instancji doręczona została synowi strony – I.W. w dniu 5 pażdziernika 2006r., stąd 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 pażdziernika 2006r. Jednocześnie organ wskazał, że strona została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania, a nadto , że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, D.W. wniosła skargę. W skardze skarżąca zmierzała do podważenia zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji, natomiast odnośnie zaskarżonego postanowienia stwierdziła, że nie uchybiła terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że odwołanie od decyzji organu I instancji skarżąca złożyła osobiście w organie II instancji w dniu 23 pażdziernika 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Stan faktyczny niniejszej sprawy pozostaje poza sporem. Wynika z niego jednoznacznie, że decyzja organu I instancji doręczona została I.W. - synowi skarżącej – w dniu 5 pażdziernika 2006r., natomiast odwołanie od decyzji złożone zostało osobiście przez D.W. w siedzibie organu II instancji w dniu 23 pażdziernika 2006r. Wymieniona na wstępie decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania. Organ administracyjny II instancji przyjął, że decyzja organu I instancji doręczona została skutecznie, w trybie doręczenia zastępczego, w dniu 5 pażdziernika 2006r. Przyjmując takie ustalenia za prawidłowe, organ stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 pażdziernika 2006r. Strona złożyła odwołanie w dniu 23 pażdziernika 2006r., bezpośrednio i osobiście w organie II instancji, a zatem wbrew treści art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. z pominięciem organu, który wydał zaskarżoną decyzję oraz z naruszeniem terminu do jego wniesienia. Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji, na podstawie art. 134 k.p.a. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Analizując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ II instancji nie zbadał, czy doręczenie decyzji organu I instancji dokonane I.W. było zgodne z treścią art. 43 k.p.a., a zatem czy stanowiło doręczenie zastępcze, o którym mowa w tym przepisie i tym samym czy termin tego dręczenia rzeczywiście stanowił początek biegu terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 43 k.p.a. w wypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W piśmiennictwie przyjmuje się, że aby doręczenie zastępcze było skuteczne, pismo powinno być doręczone pełnoletnim osobom w wymienionym w art. 43 k.p.a., w kolejności w nim wymienionej, a nadto osoby te powinny zobowiązać się do oddania pisma osobiście adresatowi ( Kodeks postępowania administracyjnego, Duże Komentarze Becka, Wydawnictwo C.H. Beck, B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarza 8.wydanie, Warszawa 2006r., str. 302). W tezie wyroku NSA z 22 marca 2000r. I SA/Lu 1731/98 (niepubl.) przyjęto, że w ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się, za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie. W orzecznictwie dokonano wykładni pojęcia "dorosły domownik". W tezie postanowienia NSA z 3 grudnia 1993r., SA/Po 1991 (ONSA 1995, Nr 2, poz. 530 stwierdza się, że "pojęcie dorosły, w rozumieniu art. 43 k.p.a., jest tożsame z pojęciem pełnoletni użytym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego". Doręczenie przesyłki osobie, która nie spełnia wymogów wymienionych w przepisie art. 43 k.p.a. nie stanowi doręczenia zastępczego, wobec czego nie wywołuje skutków prawnych jakie ustawa wiąże ze skutecznym doręczeniem pisma w postępowaniu administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie organ II instancji nie ustalił, czy osoba która odebrała decyzję organu I instancji, czyli – I.W. - jest dorosłym domownikiem, w myśl art. 43 k.p.a. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem od wyniku ustaleń w tym zakresie zależy przyjęcie, czy nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji (w trybie doręczenia zastępczego), a tym samym czy z datą doręczenia przesyłki I.W. rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na określenie, czy skarżąca uchybiła termin do wniesienia odwołania. Należy w tym miejscu zauważyć, że na rozprawie w dniu 31 maja 2007r., skarżąca oświadczyła, że jej syn I.W. urodził się [...] marca 1989r., a zatem w dacie odebrania przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, był w wieku 17 lat. Przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy okoliczność ta powinna zostać zbadana i wyjaśniona. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.). Z przytoczonej tu zasady praworządności, zwanej również zasadą prawdy obiektywnej, wynika obowiązek przestrzegania przez organ przepisów prawa oraz obowiązek udowadniania każdego faktu mającego znaczenie prawne za pomocą wszystkich legalnych środków. Wynikającą z art. 7 zasadę prawdy obiektywnej, organy administracyjne winny realizować między innymi, poprzez prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego. W myśl art. 77§1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a., a stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie administracyjne wydane wbrew przepisom art. 7 i 77 k.p.a. nosi cechy dowolności (art. 80 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na rozprawie skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w postaci kosztów dojazdu do Sądu na rozprawę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy. Za nieobecnego z powodu urlopu S.WSA S.WSA wypoczynkowego – As.WSA A.. Wieczorek G. Staniszewska J. Brzezińską, podpisał S.WSA G. Staniszewska