II SA/Go 112/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Powiatu nr XV/59/15 z dnia 27 października 2015 r. w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów najmu na okres 10 lat oraz odstąpienia od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów postanawia na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Uchwałą Nr XV/59/15 z dnia 27 października 2015 r. Rada Powiatu wyraziła zgodę na zawarcie kolejnych umów najmu na okres 10 lat oraz odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów. Uchwała dotyczyła nieruchomości stanowiącej (jak wynika z treści uchwały) własność Powiatu, objętej księga wieczystą o nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.), stwierdził nieważność powyższej uchwały jako istotnie naruszającej prawo, tj. art. 12 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) oraz art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ nadzoru podał, że na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2013 r. Skarb państwa reprezentowany przez Starostę sprzedał Powiatowi nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej [...]. Uprzednio zarządzeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewoda wyraził zgodę na zbycie nieruchomości, jednak zarządzeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. powyższe zarządzenie zostało przez Wojewodę uchylone. Kolejnym zarządzeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda wyraził zgodę na zbycie nieruchomości, jednak nie na rzecz Powiatu, tylko na rzecz Gminy. Zdaniem Wojewody, nieruchomość będąca przedmiotem badanej uchwały nie stanowi mienia Powiatu, w tym w szczególności nie wchodzi w skład powiatowego zasobu nieruchomości. Rada Powiatu nie miała zatem kompetencji do uczestniczenia w procesie gospodarowania tym mieniem na zasadach przewidzianych badaną uchwałą. Stanowisko organu nadzoru znajduje oparcie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 3043/13, z dnia 27 marca 2014 r. I OSK 44/14, z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1984/14, z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1985/14. Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Powiat podnosząc, że Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację Prokuratora Okręgowego, postanowieniami o sygnaturach odpowiednio: [...] oddalił wniosek o wpis prawa własności na rzecz Powiatu. Na skutek skarg kasacyjnych Powiatu oba te postanowienia zostały przez Sąd Najwyższy uchylone i kolejnym postanowieniem (dotyczącym przedmiotowej nieruchomości) z dnia [...] grudnia 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy oddalił apelację Prokuratora Okręgowego. Tym samym wpis prawa własności na rzecz Powiatu stał się prawomocny. Wobec tego rada powiatu była organem właściwym do podjęcia kwestionowanej przez organ nadzoru uchwały. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Wniósł również o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa z powództwa Skarbu Państwa – Wojewody przeciwko Powiatowi o uzgodnienie treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej badanym aktem prawnym, z rzeczywistym stanem prawnym. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział Cywilny usunął niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II księgi wieczystej [...] w miejsce Powiatu wpisał Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę (pkt I wyroku). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje kompetencja wojewody do oceny skutków czynności cywilnoprawnej w aspekcie wykonywania uprawnień nadzorczych, co do zasady znajdujących umocowanie publicznoprawne. W tej mierze, na tle spraw z udziałem tych samych stron, rozpoznanych już przez tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny zarysowały się dwa konkurencyjne stanowiska. Wedle pierwszego prezentowanego w wyrokach NSA z dnia 27 marca 2014 r. (sygn. akt I OSK 3043/13) oraz 27 stycznia 2015 r. (sygn. akt I OSK 1985/14), organ nadzoru może w postępowaniu nadzorczym przesłankowo ocenić czynności cywilnoprawne, w których uczestniczyły podmioty publicznoprawne, które wynikają z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, co na gruncie niniejszej sprawy odnosić należy do umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu [...] lutego 2013 r. Wedle drugiego stanowiska, odnoszącego się również do rzeczonej czynności, wyrażonego w wyrokach NSA z dnia 11 maja 2015 r. (sygn. akt I OSK 2791/14 oraz I OSK 2792/14) organom władzy publicznej ani sądom administracyjnym nie przysługuje ustawowa kompetencja do samodzielnego kwestionowania ważności czynności prawnych podejmowanych na gruncie prawa cywilnego. Brak jest bowiem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który sądom administracyjnym i organom władzy publicznej przyznawałby taką kompetencję. Nie przesądzając o tym, które z tych stanowisk jest uzasadnione podkreślenia wymaga, że w obu przypadkach zasadniczym elementem pozostaje ocena ważności czynności cywilnoprawnej (zawartej w formie aktu notarialnego umowy z [...] lutego 2013 r.). Z informacji uzyskanej w Sądzie Rejonowym wynika, że przed sądem tym zawisł i został rozstrzygnięty spór w przedmiocie usunięcia niezgodności między rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości objętej uchwałą Rady Powiatu z dnia [...] października 2015 r., a stanem ujawnionym w księdze wieczystej. Istotą tego sporu pozostaje ocena ważności wskazanej czynności cywilnoprawnej, a w konsekwencji kwestia własności tej nieruchomości. Zważywszy na charakter tego sporu i skutki wydanego w nim orzeczenia jego prawomocny wynik będzie miał charakter prejudycjalny dla niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 355 k.p.c. prawomocne orzeczenie wydane w procesie cywilnym wiąże inne sądy i organy administracji publicznej (prawomocność rozszerzona). W ocenie Sądu zatem między sprawą niniejszą a sprawą I C 259/15 istnieje związek tego rodzaju, o jakim mowa w przepisie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Niezależnie bowiem od zarzutów skargi i faktu, iż sąd administracyjny oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody i unieważnionej nim uchwały Rady Powiatu dokonuje według stanu faktycznego i prawnego w datach ich podejmowania, dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma byt prawny notarialnej umowy sprzedaży, zważywszy na sankcję nieważności z art. 58 k.c. zastosowaną w stosunku do tej umowy przez Sąd Rejonowy i jej prawne skutki, eliminujące tę czynność z obrotu prawnego z mocą wsteczną, postępowanie w sprawie należało zawiesić do czasu prawomocnego zakończenia sprawy przed sądem powszechnym. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.