II SA/Go 1124/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.Z., M.Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G.Z., M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. G.Z. i M.Z. pismem z dnia [...] listopada 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości położonej w miejscowości [...] oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] na skutek dokonania jej podziału na działki oznaczone od nr [...] do nr [...]. Wraz ze skargą złożony został przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 1 marca 2014 r. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 marca 2014 r. G.Z. i M.Z. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 162 zł – stosownie do treści § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające odpis zarządzenia zostały zwrócone przez doręczyciela z adnotacją ,,zwrot nie podjęto w terminie" z dnia 31 marca 2014 r. (k. 96 i 97 akt). Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 3 kwietnia 2014 r. w/w przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. zostały uznane za skutecznie doręczone w dniu 27 marca 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uiścili wymaganego wpisu. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę. Odpisy postanowienia doręczone zostały skarżącym w dniu 17 kwietnia 2014 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 24 kwietnia 2014 r.) skarżący zwrócili się do tutejszego Sądu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie skarżący w dniu 23 kwietnia 2014 r. uiścili na rachunek bankowy tutejszego Sądu wpis sądowy od skargi w kwocie 162 zł. Uzasadniając złożony wniosek skarżący oświadczyli, iż nigdy nie otrzymali awiz informujących ich o możliwości odebrania pozostawionych w placówce pocztowej przesyłek z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 marca 2014 r. Skarżący podali, iż skrzynka na listy, którą posiadają jest zabezpieczona zamkiem i nie ma możliwości, aby dostały się do niej osoby trzecie, bez widocznych śladów ingerencji. Ponadto dodali, iż codziennie opróżniają oni skrzynkę. Skarżący zaznaczyli, iż w domu cały czas jest ktoś obecny w związku ze sprawowaniem opieki na dwójką małych dzieci stąd niemożliwym jest w ich ocenie aby listonosz nie zastał dwukrotnie nikogo z domowników. Skarżący zwrócił uwagę, iż w dniu 13 marca 2014 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym i cały dzień był w domu, stąd pozostawienie przez listonosza byłoby niezrozumiałe. Skarżący wskazali, iż w dniu 18 kwietnia 2014 r. złożyli reklamację na poczcie z prośbą o wyjaśnienie dlaczego nie otrzymali przedmiotowych przesyłek. Skarżący podał, iż w dniu 23 kwietnia 2014 r. ponownie udał się do placówki pocztowej, aby interweniować oraz wyjaśnić sprawę, składając jednocześnie wniosek o udostępnienie posiadanej przez Pocztę Polską dokumentacji dotyczącej ww przesyłek, zwłaszcza kserokopii pozostawionych awiz, chcąc w ten sposób dowiedzieć się, o której godzinie w dniach 13 marca oraz 21 marca 2014 r. pozostawione były awiza, aby móc odtworzyć dane dni. Skarżący podał, iż od kierownika placówki dowiedział się, że Poczta Polska dysponuje bardzo ograniczonymi dokumentami, nie posiada kopii doręczanych awiz, natomiast listonosz nigdzie nie kwituje pobranego powtórnego awiza. Innymi słowy awiza nie są nigdzie rejestrowane, czyli w przypadkach spornych Poczta Polska nie jest w stanie udowodnić klientowi, że listonosz wywiązał się sumiennie ze swoich obowiązków i doręczył w sposób prawidłowy przesyłkę. Następnie skarżący wskazali na treść otrzymanej w dniu 23 kwietnia 2014 r. na skrzynkę mailową odpowiedzi na reklamację, z której wynika, że Poczta Polska uznała skargę za uzasadnioną. Dodatkowo Poczta potwierdziła, że nie jest w stanie zagwarantować, że listonosz wywiązał się sumiennie ze swoich obowiązków i przesyłkę dostarczył w sposób prawidłowy, gdyż poczta nie posiada żadnych instrumentów technicznych, umożliwiających potwierdzenie obecności listonosza u adresata przesyłki. Jednocześnie skarżący zauważyli, iż w piśmie tym potwierdzone zostało, że w dniu 13 marca 2014r. listonosz nie usiłował doręczyć przedmiotowych przesyłek. Do wniosku skarżący załączyli kserokopię złożonej przez nich do Poczty Polskiej reklamacji i skargi w związku z niedoręczeniem przesyłki z tutejszego Sądu z dnia 11 marca 2014 r. oraz wydruk otrzymanej w dniu 23 kwietnia 2014 r. drogą mailową odpowiedzi operatora pocztowego na w/w reklamację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowieniu WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/2005, Lex nr 192260). Powyższe oznacza, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku o przywrócenie terminu takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło dopełnienie mu czynności procesowej w terminie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia wpis od skargi. Skarżący zachowali przy tym wymogi formalne umożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Wniosek złożony został w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, skarżący bowiem o wezwaniu ich do uiszczenia wpisu od skargi oraz podwójnym awizowaniu przesyłek zawierających wezwanie powzięli wiedzę z treści doręczonego im w dniu 17 kwietnia 2014 r. odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 15 kwietnia 2014 r. Wniosek nadany w urzędzie pocztowym w dniu 24 kwietnia 2014 r. złożony został zatem w terminie przewidzianym w treści art. 87 § 1 p.p.s.a. Ponadto wraz ze złożeniem wniosku skarżący w dniu 23 kwietnia 2014 r. dokonali wpłaty na rachunek bankowy tutejszego Sądu kwoty 162 zł zgodnie z treścią art. 87 § 4 p.p.s.a. Wskazaną przez skarżących okolicznością uzasadniająca przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stanowi fakt braku w skrzynce listowej skarżących wymaganych zawiadomień (tzw. awiz) doręczyciela o pozostawieniu przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zawierającej wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu wniosek skarżących należało uwzględnić. Zawarta w art. 73 § 4 p.p.s.a. konstrukcja umożliwiająca pozostawienie w aktach przesyłek (podwójnie awizowanych i zwróconych przez doręczyciela) ze skutkiem doręczenia, jest fikcją prawną doręczenia opartą tylko na domniemaniu. Domniemanie to strona może obalić wskazując na nieprawidłowości przy dokonywaniu przez doręczyciela czynności w sposób niezgodny z treścią art. 73 p.p.s.a., tym bardziej że domniemanie to wywołuje poważne dla strony postępowania sądowoadministracyjnego skutki prawne. W przedmiotowej sprawie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu przez skarżących terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Sąd uznał za uprawdopodobnione. Skarżący podali, iż nie znaleźli w swojej skrzynce listowej zawiadomień doręczyciela o pozostawieniu do odbioru w placówce pocztowej przesyłek zawierających wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi. Dodatkowo w związku z powyższym zainicjowali oni postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego zakończone uwzględnieniem reklamacji. Postępowanie to potwierdziło, iż w dniu 13 marca 2014 r. listonosz nie podjął się doręczenia przesyłki, obawiając się psa znajdującego się na posesji skarżących. Powyższe podważa rzetelność doręczyciela w zakresie wykonywanych przez niego obowiązków i potwierdza nieprawidłowe w świetle art. 73 p.p.s.a przeprowadzenie doręczenia przesyłki. Zgodnie bowiem z cyt. przepisem pozostawienie w skrzynce pocztowej zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki w placówce pocztowej dopuszczalne jest dopiero w sytuacji braku możliwości doręczenia przesyłki adresatowi osobiście lub w sposób zastępczy (tj. dorosłemu domownikowi, administracji domu lub dozorcy). Skarżący w sposób przekonywujący uwiarygodnili swoją staranność w odbiorze przesyłek pocztowych oraz fakt, iż ,,awizo dotyczące przesyłki sądowej" zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu nie dotarło do nich z przyczyn od nich niezależnych. Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.