II SA/Go 113/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Asesor sądowy Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata [...] o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania adwokatowi [...] wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uwzględniając skargę D.W., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 17 maja 2007r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 46). W dniu 23 maja 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wpłynął wniosek D.W. z dnia 22 maja 2007r. na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2007r. (sygn. akt II SA/Go 113/07) referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w częściowym zakresie, tj. ustanowił adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia [...] r. poinformowała, iż wyznaczyła skarżącej pełnomocnika z urzędu - adwokata A.S.. Pismem z dnia [...]r. adwokat A.S. złożyła wniosek o zwolnienie jej z pełnienia obowiązku pełnomocnika z urzędu oraz o zasądzenie kosztów rozpoznania zasadności i celowości podejmowania czynności procesowych w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnik poinformował, iż z uwagi na korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie oraz fakt pisemnego wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżącą, nie będzie podejmował żadnych czynności procesowych w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na brak ich celowości. W załączeniu adwokat przesłała pismo skarżącej z dnia [...]r., w którym D. W. rezygnujez ustanowionego pełnomocnika. Pismem z dnia 11 października 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wezwał adwokat A.S. do sprecyzowania ww. wniosku poprzez podanie wysokości żądanych kosztów i czynności procesowych oraz ewentualnych wydatków, z którymi są one związane. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik zwrócił się o zasądzenie kosztów na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348). Ponadto adwokat poinformowała, iż "analiza akt i stanowiska skarżącej pozwoliło stwierdzić po uzgodnieniu ze skarżącą, iż z uwagi na korzystne dla niej orzeczenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, nie jest zasadne sporządzanie skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie.". Pismem z dnia 5 listopada 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wezwał D. W. do złożenia oświadczenia czy została jej doręczona w formie pisemnej opinia adwokata A. S. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w niniejszej sprawie. Jednocześnie Sąd wezwał pełnomocnika do wykazania, na podstawie stosownych dokumentów, że sporządził w przedmiotowej sprawie w formie pisemnej i doręczył skarżącej opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wezwanie adwokat A. S. pozostało bez odpowiedzi, natomiast skarżąca w piśmie z dnia 8 września 2007r. nazwanym "oświadczenie" powołała się na przesłane przez nią w załączeniu pismo "z datą 30 lipca 2007r." (pismo z tą datą jest pismem tutejszego Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej, a które zostało przesłane skarżącej do wiadomości) oraz poinformowała, że w dniu 11 września 2007r. przeprowadziła rozmowę telefoniczną z adwokatem upoważnionym przez adwokat A.S., który podał, iż sprawa uchybienia terminu do wniesienia odwołania została załatwiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a jeśli zajdzie taka potrzeba to będzie ona mogła ponownie skorzystać, za zgodą Sądu, z pomocy A. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a."). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu w zakresie ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. O ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, o tyle w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię bowiem sporządza się dla strony i w jej interesie. Powołany we wniosku o zasądzenie wynagrodzenia przez pełnomocnika skarżącej § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) wiąże przyznanie wynagrodzenia jedynie z obowiązkiem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. Należy podkreślić, iż w rozpatrywanej sprawie wyznaczony dopiero na etapie postępowania międzyinstancyjnego przez Okręgową Radę Adwokacką adwokat A.S. nie sporządziła i nie wniosła skargi kasacyjnej, nie sporządziła również opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co dawałoby podstawę do zasądzenia jej wynagrodzenia. Fakt udzielenia pomocy prawnej, w razie wątpliwości, może także potwierdzić sama strona. W pismach kierowanych do tutejszego Sądu, adwokat stwierdziła co prawda, iż wyznaczenie jej "pełnomocnikiem z urzędu, w oparciu o analizę akt dotyczyło rozpoznania zasadności sporządzenia skargi kasacyjnej na orzeczenie WSA z dnia 25 kwietnia 2007r.", ale w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można było poprzestać na samym oświadczeniu pełnomocnika. Za poparciem takiego stanowiska przemawia fakt, iż sama skarżąca, wezwana przez Sąd do oświadczenia czy opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona napisała, że jej zdaniem jest to pismo z datą 30 lipca 2007r. przesłane przez nią jako załącznik. Pismo to jest w istocie informacją do Okręgowej Rady Adwokackiej, z którym załączono postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2007r. o ustanowieniu adwokata. Z powyższego należy więc wnioskować, że sporządzenie takiej opinii nie miało w niniejszej sprawie miejsca, skoro sam mocodawca nie jest w stanie wykazać lub choćby wskazać na pismo, które świadczyłoby o tym, że przedmiotowa opinia została sporządzona i doręczona. Odnosząc się do wniosku adwokat A. S. o zwolnienie z pełnienia obowiązku pełnomocnika z urzędu, należy stwierdzić, iż nie należy to do właściwości sądów administracyjnych. Wiązałoby się to bowiem z podważaniem prawomocnego postanowienia o ustanowieniu adwokata. Ponadto konkretnych pełnomocników do danej sprawy wyznacza Okręgowa Rada Adwokacka i to do niej należy zwrócić się z takim wnioskiem. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 258 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami) postanowił jak w sentencji.