II SA/Go 114/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-04-16
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Aleksandra Wieczorek, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu mieszkalnego pod rygorem wszczęcia postępowania sądowego o eksmisję, po wcześniejszym wezwaniu do jego opuszczenia przez dysponenta lokalu, może być uznane za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że działania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, polegające na wezwaniu do opuszczenia lokalu pod rygorem wszczęcia postępowania sądowego, nie stanowiły bezprawnego przymusu uniemożliwiającego uznanie opuszczenia lokalu za dobrowolne. Opuszczenie lokalu, które nastąpiło po ponad roku od otrzymania wezwania i po wyczerpaniu środków prawnych zmierzających do uzyskania tytułu prawnego do lokalu, zostało uznane za dobrowolne i trwałe, co uzasadnia wymeldowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania G.D. z lokalu mieszkalnego. Po decyzji organu I instancji o wymeldowaniu, Wojewoda uchylił ją i odmówił wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Następnie Burmistrz ponownie odmówił wymeldowania. Wojewoda, decyzją z grudnia 2008 r., uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu G.D., uznając, że lokal opuścił dobrowolnie i nie zamieszkuje w nim. Decyzję tę zaskarżył Prokurator Rejonowy, kwestionując dobrowolność opuszczenia lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Prokuratora Rejonowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny, orzekł o wymeldowaniu G.D. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że G.D. nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu oraz, że lokal ten znajduje się w zasobach Woskowej Agencji Mieszkaniowej - zwanej dalej w skrócie - WAM, której został protokolarnie przekazany. Nie znajdują się w nim przedmioty stanowiące własność G.D..
W odwołaniu od powyższej G.D., reprezentowany przez pełnomocnika Z.K. podał, że do zdania lokalu został zmuszony, a w zaistniałej sytuacji wnosi o przyznanie lokalu zastępczego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] Wojewoda uchylił w całości decyzję organu l instancji i orzekł o odmowie wymeldowania G.D. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że G.D. nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu mieszkalnego, lecz na skutek działań WAM, która groźbą eksmisji doprowadziła do opuszczenia lokalu, a przez to nie została spełniona przesłanka wymeldowania, czyli dobrowolność opuszczenia miejsca zameldowania. Ponadto organ stwierdził, że ponieważ skarżący jest żołnierzem zawodowym kontraktowym, co oznacza pełnienie służby w różnych miejscowościach, dlatego nie spełnia on warunków do otrzymania lokalu z zasobów WAM.
Powyższą decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. i zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 993 ze zm. - zwana dalej ustawą) poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka wymeldowania dotycząca dobrowolnego opuszczenia lokalu.
Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2008r. (sygn. akt II SA/Go 104/08) Sąd uchylił decyzję organów I i II instancji z uwagi na braki w zgromadzonym materiale dowodowym.
Rozpoznając sprawę ponownie Burmistrz, decyzją z dnia [...] września 2008r.nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, odmówił wymeldowania G.D. z przedmiotowego lokalu. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, iż opuszczenie spornego lokalu nie nastąpiło dobrowolnie, bowiem odbyło się pod rygorem wszczęcia procedury sądowej. Ponadto Burmistrz podał, że istotnie strony nie ma często w [...], ale zdaniem organu sam fakt przejściowej nieobecności czy też "występowanie fizycznej nieobecności" w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ww. ustawy.
W odwołaniu od powyższej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka wymeldowania dotycząca dobrowolnego opuszczenia lokalu. Ponadto zarzucono temu rozstrzygnięciu błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie interesu Skarbu Państwa na rzecz, którego działa WAM, bowiem zaskarżona decyzja spowodowała brak możliwości swobodnego dysponowania spornym lokalem.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. ([...]) Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję organu l instancji i orzekł o wymeldowaniu G.D. z miejsca pobytu stałego.
Organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 6 ww. ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organ stwierdził, że G.D. nie zamieszkuje w ww. lokalu od kwietnia 2007r., kiedy sam dobrowolnie przekazał go wnioskodawcy, o czym świadczy pismo z dnia [...] lutego 2007r. skierowane do WAM. Nie jest więc prawdą przyjęcie stwierdzenia, ze wnioskodawca zastosował wobec ww. osoby przymus opuszczenia lokalu. Z akt również wynika, że strona jako żołnierz zawodowy kontraktowy mieszka w [...] w internacie i jest na liście oczekujących na przydział lokalu w miejscu pełnienia służby. W konsekwencji organ uznał, iż skoro G.D. nie posiada prawa do spornego lokalu i w nim nie zamieszkuje, wniosek o jego wymeldowanie jest zasadny.
Powyższą decyzję, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Prokurator Prokuratury Rejonowej, który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o orzeczenie o odmowie wymeldowania G.D. z miejsca pobytu stałego.
Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, iż G.D. opuścił dobrowolnie lokal przy [...] i naruszenie art. 8 ust. 1 ww. ustawy, poprzez jego niezastosowanie do sytuacji prawnej G.D., który jest żołnierzem zawodowym, pełniącym służbę w różnych miejscach. Skarżący ponadto podał, iż o tym, że strona nie traktuje opuszczenia przedmiotowego mieszkania w sposób trwały i docelowo pragnie przebywać z zamiarem stałego pobytu w [...], świadczą chociażby starania o uzyskanie tytułu prawnego do tej nieruchomości, utrzymywanie bardzo ścisłych kontaktów z rodziną i prowadzenie wszystkich swoich spraw w [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz na rozprawie w dniu
[...] kwietnia 2009 r. wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r. uczestnik postępowania G.D., reprezentowany przez pełnomocnika - matkę Z.K., wniósł jak w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie wymeldowania z miejsca pobytu stałego w [...]. Pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, iż wbrew stanowisku organu jest on żołnierzem zawodowym a nie kontraktowym. Nigdy nie starał się o otrzymanie mieszkania w [...]. Lecz zwrócił się do tamtejszego oddziału regionalnego WAM o przydział mu lokalu w [...]. Pełnomocnik wskazał, iż w okresie przez zdaniem mieszkania przy [...] G.D. przebywał w tym mieszkaniu za każdym razem gdy przebywał w [...], spędzał w nim niektóre weekendy oraz urlop. Nadto pełnomocnik wskazał, iż G.D. przed zdaniem lokalu miał świadomość braku tytułu prawnego do tego lokalu i podejmował możliwe czynności w celu jego uzyskania. Po zdaniu spornego lokalu mieszkalnego WAM nie podejmował czynności prawnych w celu uzyskania prawa przebywania w spornym lokalu. G.D. nadal chce po zakończeniu służby wojskowej mieszkać z zamiarem stałego pobytu wraz z żoną w [...], w spornym lub innym lokalu, który należy mu się jako żołnierzowi zawodowemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przywoływanej dalej - jako "P.p.s.a.", powyższe kryterium legalności przewidziane umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (innego aktu) uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd nie bada zatem celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Nadto podkreślenia wymaga, czego nie dostrzega strona skarżąca, iż sąd administracyjny ma w tym wypadku wyłącznie możliwości kasacyjne, co oznacza, że nie może, jak chce skarżący oraz uczestnik postępowania G.D. orzekać merytorycznie co do istoty sprawy i zmieniać zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, iż decyzja ta nie uchybia prawu w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż w obowiązującym stanie prawnym, jak zasadnie akcentują to organy administracji publicznej, ewidencja ludności jest instytucją służąca odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarczać ma organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Jest wręcz odwrotnie, gdyż zameldowanie jest wyłącznie skutkiem (następstwem) zamieszkiwania w lokalu. Stanowisko takie jednoznacznie wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (OTK-A 2002/3/34). Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (teza 2 wyroku NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 561/05, Lex nr 194344). Z pewnością nie jest zatem celem ustawodawcy, aby kwestia meldunku mogła wpływać na możliwość dochodzenia roszczeń materialnych, czy też realizacji przyszłych ewentualnych zamierzeń co do koncentracji centrum zamieszkania.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Do stwierdzenia "opuszczenia lokalu bez wymeldowania" w rozumieniu art. 15 ust. 2 nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Oznacza to, że dana osoba nie przebywa fizycznie w określonym lokalu, a jej wolą jest koncentracja w nowym miejscu swoich spraw życiowych, w tym interesów osobistych i majątkowych. Oczywiste jest przy tym, że ocena charakteru pobytu nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli wnioskodawcy, co do jego zamiarów. Dla oceny owego zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób dorozumiany – poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę przebywania w innym miejscu.
W świetle takiej regulacji ustalenia w sprawie wymagało, czy G.D. rzeczywiście trwale i dobrowolnie opuścił miejsce dotychczasowego stałego pobytu – w [...], w znaczeniu art. 15 ust. 2 powyższej ustawy, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.
Z akt administracyjnych sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości Sądu, że G.D. opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny najpóźniej w dniu [...] kwietnia 2007 r., o czym świadczy chociażby fakt zdania ww. mieszkania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny wraz z kluczami, w stanie opróżnionym (protokół k. 2-5 akt administracyjnych).
W skardze podnoszony był argument, iż nie została spełniona jedna z przesłanek koniecznych do wymeldowania, tj. opuszczenie lokalu przez stronę, zdaniem skarżącego prokuratora, nie miało charakteru dobrowolności z uwagi na to, iż G.D. został niejako "przymuszony" do jego opuszczenia przez Wojskowa Agencje Mieszkaniową poprzez przesądowe wezwanie (k. – 8 akt administracyjnych). Strona skarżąca wskazała iż: "wydanie tego lokalu nie nastąpiło z własnej i nieprzymuszonej woli uczestnika postępowania. Poprzedziło je bowiem wezwanie przedsądowe do jego opuszczenia, pod groźbą wytoczenia powództwa o eksmisję. G.D. cały czas wyrażał wolę nabycia tego lokalu, a w dalszej perspektywie zamieszkania w nim wraz z rodziną. Dlatego też nie można uznać aby dobrowolnie, bez jakiegokolwiek przymusu, opuścił zajmowany lokal. Z kolei czyniąc starania o przyznanie mu tytułu prawnego, nie można uznać, aby deklarował chęć jego opuszczenia w sposób trwały".
Powyższe zarzuty skargi nie są uzasadnione. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżący prokurator nie wskazał, jak rozumie wskazywany przez siebie "przymus" skierowany wobec strony oraz "groźbę wytoczenia powództwa", które w jego ocenie uniemożliwiają uznanie opuszczenia lokalu za dobrowolne. Wobec tego, co zostało wskazane powyżej opuszczenie lokalu nie jest dobrowolne, gdy wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Trudno działanie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej WAM) uznać za bezprawne, skoro jednym z jej zadań ustawowych jest wykonywanie powierzonych jej przez Ministra Obrony Narodowej zadań zleconych w zakresie gospodarki mieszkaniowej, internatowej i hotelowej oraz modernizacji zasobów mieszkaniowych, w szczególności dotyczących tworzenia warunków sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu zasobów mieszkaniowych, internatowych i hotelowych (art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2005 r. Nr 41 poz. 398 ze zm.). Trzeba pamiętać, iż umowa najmu na sporny lokal została podpisana przez babcię G.D., M.K. w dniu [...] czerwca 1978 roku, która wówczas była pracownikiem Jednostki Wojskowej. M.K., jak i jej mąż B.K. nie żyją. G.D. swoje prawo do zamieszkiwania w lokalu, w którym był zameldowany od 1993 r. wywodził z prawa jego babci jako najemcy lokalu mieszkalnego. Nie posiadał samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, a jedynie zamierzał go uzyskać. W tych okolicznościach nie można uznać za bezprawne działań Agencji, która mając na uwadze obowiązujący stan prawny i swe ustawowe obowiązki podejmowała czynności zmierzające do odzyskania prawa do swobodnego dysponowania lokalem mieszkalnym należącym do jej zasobu. W tym celu WAM zwróciła się do G.D. o dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego, który jej zdaniem zajmował bez tytułu prawnego, z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach prawnych związanych z zaniechaniem wydania lokalu prawnemu dysponentowi. Zgodne z prawem czynności właściciela (dysponenta lokalu) zmierzające do odzyskania jego pełnego i swobodnego władztwa nad rzeczą, nie wykluczają uznania "dobrowolności opuszczenia" tego lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy.
Agencja nie zastosowała wobec strony środków przymusu psychicznego czy też fizycznego, nie uniemożliwiła mu też dostępu do spornego lokalu, przed jego zdaniem, którego termin został w istocie ustalony w drodze porozumienia stron. Nadto z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, iż G.D., jak zdaje się twierdzić strona skarżąca nie opuścił spornego lokalu, bezpośrednio pod wpływem "groźby" podjęcia dalszych kroków prawnych. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, iż powyższe wezwanie wyznaczało termin opuszczenia lokalu trzydzieści dni od jego otrzymania. Strona otrzymała wezwanie w dniu 13 marca 2006 r. (vide k. 36 akt administracyjnych), a faktyczne opuszczenie lokalu nastąpiło po ponad roku tj. w dniu [...] kwietnia 2007 r.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że G.D. i jego pełnomocnicy podejmowali szereg czynności mających na celu uzyskanie tytułu prawnego do spornego lokalu, po śmierci dziadków, w szczególności po wezwaniu do jego opuszczenia, a przed wydaniem Agencji. W tym celu strona zwracała się wielokrotnie do organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, Ministra Obrony Narodowej, a także w dniu [...] sierpnia 2006 r. wytoczyła przeciwko WAM powództwo o nadanie tytułu prawnego do spornego lokalu, które zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2006 r. (sygn. akt IC 210/06). Okoliczności te pozostają w sprawie bezsporne. Oznacza to, iż strona, aczkolwiek nie było to może w pełni zgodne z jej dalszymi planami życiowymi, podjęła świadomie i dobrowolnie decyzję o opuszczeniu spornego lokalu po wyczerpaniu środków prawnych, które miały służyć uzyskaniu prawa do dalszego zamieszkiwania w nim. Nie można wykluczyć, iż na tę decyzję miały wpływ wskazane w wezwaniu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z lutego 2006 r. konsekwencje finansowe i prawne dalszego zajmowania lokalu bez tytułu prawnego, nie oznacza to jednak iż opuszczenie lokalu i jego wydanie Agencji nie było dobrowolnym i trwałym przeniesieniem swego stałego miejsca pobytu z tego lokalu w inne miejsce (do innego lokalu w tej lub innej miejscowości), w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie opuszczenie lokalu nastąpiło w okolicznościach takiego rodzaju presji, czy braku swobody, który uniemożliwiałby lub utrudniał stronie podjęcie dobrowolnej racjonalnej decyzji o opuszczeniu lokalu.
Należy zgodzić się z Wojewodą, iż taki zamiar strony potwierdza
w szczególności treść pisma G.D. z dnia [...] lutego 2007 r. (k. 169 akt administracyjnych), w którym zgłaszając swoje roszczenia finansowe wobec Agencji, prośbę o poinformowanie o przeznaczeniu spornego lokalu do sprzedaży na wolnym rynku w trybie przetargowym, jednocześnie wyraził gotowość zdania lokalu.
W orzecznictwie wskazuje się, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego,
w rozumieniu przepisów omawianej ustawy, jednoznacznie wiąże się z definitywnym i całkowitym usunięciem z zajmowanego pomieszczenia wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowanie swojego centrum życiowego poza miejscem tego pobytu stałego. Opuszczenie jest więc związane z wyprowadzeniem się z lokalu i zabraniem wszystkich rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2002 r., II SA/Wr 15/200 Lex Polonica nr 355912). Bezsporne w rozpoznawanej sprawie pozostaje, iż G.D.i [...] kwietnia 2007 r. opuścił lokal mieszkalny nr [...] i wydał go WAM. Nie budzi również wątpliwości, iż strona w lokalu tym nie przebywała, ani też w żadnym zakresie nie koncentrowała w nim swego centrum życiowego w czasie orzekania organów administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie (tj. decyzja organu I instancji – [...].09.2008 r., decyzja organu II Instancji – [...].12.2008 r.). W tej sytuacji faktycznej, wbrew wywodom skargi, trudno także opuszczeniu spornego lokalu i utracie jego posiadania odmówić przymiotu "trwałości".
Trafnie zatem Wojewoda ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego z jednoczesnym niedopełnieniem obowiązku wymeldowania się, stanowiące zgodnie z dyspozycją przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, źródło powinności organu ewidencyjnego wymeldowania.
Bez znaczenia, wobec wskazanych wyżej okoliczności pozostaje wyrażana konsekwentnie przez pełnomocnika strony wola zamieszkiwania w przyszłości (po zakończeniu zawodowej służby wojskowej), bowiem nie oznacza to, iż centrum życiowe G.D. musi być, czy też w rzeczywistości będzie skoncentrowane w przedmiotowym lokalu. Z oświadczeń i pism pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym jak i z oświadczenia złożonego na rozprawie przed Sądem wynika jednoznacznie, iż zamiarem strony jest w istocie uzyskanie, z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej (w jednostce w [...]) prawa do lokalu mieszkalnego i stałego pobytu w [...], gdyż z tą miejscowością łączą stronę więzy rodzinne i przyszłe plany życiowe. Przy czym zamiar zamieszkania i stałego pobytu w [...], strona gotowa jest realizować także w innym lokalu mieszkalnym, zatem pod innym adresem niż [...].
Należy jednoznacznie wskazać, iż powyższe oczekiwania G.D. i zamiar stałego zamieszkiwania w [...], nie uniemożliwia wbrew jego oczekiwaniu, a także wywodom skargi, dokonania przez organ ewidencyjny aktualizacji stanu uwidocznionego w ewidencji ludności, do rzeczywistej sytuacji spornego lokalu. W ocenie Sądu, poprzez niedopełnienie obowiązku meldunkowego związanego z rzeczywistym opuszczeniem miejsca pobytu stałego w spornym lokalu w dniu [...] kwietnia 2007 r. strona przedmiotowego postępowania administracyjnego próbuje jedynie doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu, czyli uzyskania jako żołnierz zawodowy od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawa do lokalu mieszkalnego, nie w miejscowości w której pełni służbę ([...]) lub miejscowości pobliskiej, lecz w [...], które są oddalone od miejscowości pełnienia służby o ponad 400 km. Abstrahując od zasadności takiego roszczenia, które nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania, należy stwierdzić, iż tego celu strona nie może osiągnąć poprzez niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego (lokalu mieszkalnego), które opuściła. Jak już wskazano, wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. Wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Okoliczność utraty uprawnień do przebywania w danym lokalu mieszkalnym w powiązaniu z wyprowadzeniem się z tego lokalu jedynie potwierdza fakt opuszczenia mieszkania, co skutkuje wymeldowanie z danego, konkretnie oznaczonego lokalu.
Zameldowanie jest jedynie czynnością materialno-techniczną organów administracji publicznej, mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje, wobec tego wszelkie sprawy związane z ustaleniem uprawnień strony do przedmiotowego mieszkania, w tym sprawa związana z jego nabyciem, nie należą do właściwości sądu administracyjnego i winny być rozstrzygane w sądzie powszechnym.
W przedmiotowej sprawie skarżący wywodzi, że G.D., będący żołnierzem zawodowym, przebywa w jednostce [...] tymczasowo, natomiast cały czas dąży do uzyskania tytułu prawnego do ww. lokalu w [...]. Dalej skarżący podnosi, iż ww. osoba "docelowo pragnie przebywać z zamiarem pobytu stałego w [...]". Ponadto skarżący podaje, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oczywiście trzeba mieć na względzie fakt, iż żołnierz zawodowy musi liczyć się z przeprowadzkami w czasie pełnienia służby, taki charakter ma jego praca, ale nie można tego argumentu przedstawiać, bez szczegółowej analizy okoliczności konkretnej sprawy, na poparcie zamiaru stałego zamieszkiwania po zakończeniu służby w lokalu mieszkalnym, w którym żołnierz koncentrował swoje sprawy życiowe przed rozpoczęciem zawodowej służby wojskowej.
Żołnierz, otrzymując przydział do jednostki w danej miejscowości, tam właśnie koncentruje swoje sprawy życiowe i to ta miejscowość stanowi ośrodek jego interesów osobistych i majątkowych, zwłaszcza gdy poprzednia miejscowość, w której mieszkał jest oddalona od jednostki o setki kilometrów. Nie budzi Wątpliwości, iż żołnierz musi być w ciągłej gotowości do pełnienia służby, taki jest bowiem charakter tego zawodu. Trudno natomiast stwierdzić, na podstawie tego, iż G.D. odwiedza swoją rodzinę oraz przechowuje w tym mieście w lokalu rodziców jakieś rzeczy osobiste, że przebywa z zamiarem stałego pobytu pod wskazanym adresem – w spornym lokalu. Zarówno charakter służby, jak i fakt, iż G.D. jest reprezentowany przed urzędami i sądami przez pełnomocników świadczą, że jego sprawy życiowe nie koncentrują się w [...]. Ponadto twierdzi on, że ma wolę zamieszkiwania w [...] z żoną, która mieszka z racji studiów w [...], nie skutkuje tym, że musi on tą wolę realizować w spornym lokalu. W niniejszym postępowaniu nie jest istotnym czy strona przebywa w [...] tymczasowo, ale to czy przebywa w [...] pod oznaczony adresem tj. [...] - z zamiarem stałego pobytu.
Mając na uwadze powyższe Sąd zważył, iż zarzuty naruszenia wskazanych
w skardze przepisów prawa materialnego, okazały się niezasadne.
Jednocześnie Sąd z urzędu stwierdził, iż zaskarżona decyzja Wojewody dnia [...] grudnia 2008 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem jej uzasadnienie nie w pełni realizują zawarte w tym przepisie wymogi. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, który rozpoznając ponownie sprawę w jej całokształcie, na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyla w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i orzeka co do istoty sprawy odmiennie, winno wyczerpująco wskazywać zarówno podstawy faktyczne jak i prawne takiego rozstrzygnięcia. Tylko takie uzasadnienie realizuje zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 9 K.p.a. (pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, informowania).
Stwierdzić jednakże przyjdzie, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Wojewoda dokonał zasadniczo prawidłowej oceny zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, i na tej podstawie, nie przekraczając reguły swobodnej oceny tychże dowodów, trafnie uznał, że dobrowolne opuszczenie przez G.D. przedmiotowego miejsca pobytu stałego nie było wynikiem bezprawnych działań dysponenta lokalu mieszkalnego.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 15 ust. 2 ww. ustawy, spełniona została przesłanka wymeldowania go. Oznacza to, iż wskazane powyżej uchybienie przepisom procedury, nie ma istotnego wpływu na wynik przedmiotowej sprawy administracyjnej, zatem nie stanowi dostatecznej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skoro strona nie przebywa w lokalu nr [...], lokal ten opuściła dobrowolnie, to ostateczne rozstrzygnięcie organu meldunkowego o wymeldowaniu G.D. należy ocenić jako zgodne z prawem.
Z tych powodów podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło