II SA/Go 1141/17

Dnia 18 stycznia 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a : 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w części przekraczającej kwotę 100 (sto) złotych wpisu od skargi, 2. w pozostałej części wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy oddalić. W.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego. Dnia 7 grudnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego brak formalny został uzupełniony w dniu 11 stycznia 2018 r. Uzasadniając wniosek skarżący podał, iż nie posiada jakichkolwiek dochodów czy majątku. Pozostaje na utrzymaniu brata i bratowej. Czasami podejmuje dorywcze prace zarobkowe, jednak nie są one wystarczające na samodzielne utrzymanie. Pełnomocnik skarżącego uzupełniająco podał, iż skarżący nie posiada żadnego rachunku bankowego oraz nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy, jest natomiast uczniem Technikum [...], na dowód czego przedłożył zaświadczenie szkolne stwierdzające ten fakt. Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ponadto prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007 nr 4, s. 36-39). Analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej przez skarżącego dokumentacji prowadzi do konkluzji, że spełnia on przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący ukończy w tym roku 20 lat, jest uczniem IV klasy Technikum [...]. Podał wprawdzie, że nie posiada jakichkolwiek dochodów ani majątku, jednocześnie jednak oświadczył, że czasami podejmuje dorywcze prace zarobkowe. Pozostaje na utrzymaniu brata i bratowej, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy. Skarżący zaniechał podania, jak często podejmuje prace dorywcze oraz jakie dochody uzyskuje z tego tytułu. Tymczasem osoba ubiegająca się o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych powinna wykazać wszelkie okoliczności dotyczące swojej sytuacji majątkowej, w tym osiąganych dochodów. Skarżący obowiązku tego nie dopełnił. Ponadto profesjonalnego pełnomocnika skarżącego wezwano do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie m.in. stosownego zaświadczenia – jeżeli skarżący jest uczniem szkoły odbywającym naukę w systemie dziennym. Tymczasem nadesłane zaświadczenie szkolne z dnia [...] stycznia 2018 r. potwierdza wprawdzie fakt, że skarżący jest uczniem Technikum [...], nie wskazuje jednakże, czy odbywa on naukę w systemie dziennym czy wieczorowym. W tej sytuacji brak jest pełnych i obiektywnych przesłanek pozwalających na wszechstronną ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącego oraz jego faktycznych możliwości zarobkowych. Powoduje to, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w całości. Jednakże pomimo niepełnego przedstawienia powyższych okoliczności oczywistym jest, że zdolność skarżącego jako ucznia szkoły średniej do pokrywania kosztów sądowych (nawet gdyby odbywał on naukę w systemie wieczorowym) nie kształtuje się na takim samym poziomie jak osoby, która zakończyła już swoją edukację i pracuje zawodowo. Z tego względu uznać należało, że zasadniczy ciężar finansowy kosztów sądowych w niniejszej sprawie powinien spocząć na Skarbie Państwa. Jak wynika z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) należny w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wyniósłby 600 zł. Skarżący z dochodów uzyskiwanych z pracy dorywczej powinien uiścić część tego wpisu w kwocie 100 zł, zwłaszcza że nie ponosi kosztów swego utrzymania, bowiem według oświadczenia zawartego w formularzu PPF pokrywają je jego brat i bratowa. Orzeczenie zawarte w pkt 1 i 2 niniejszego postanowienia oznacza zatem, że skarżący będzie obowiązany do uiszczenia części wpisu od skargi w kwocie 100 zł (w tej bowiem części wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony), zaś od pozostałej części wpisu oraz innych ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie – o ile obowiązek poniesienia takowych powstałby – skarżący będzie zwolniony. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.