II SA/Go 126/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-05-21
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Maria Bohdanowicz, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydobycia kruszywa naturalnego może zostać wydana, jeśli raport oddziaływania na środowisko nie uwzględnia w pełni potencjalnych konfliktów społecznych i kwestii związanych z dostępem do drogi publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwestie dostępu do drogi publicznej i potencjalnych konfliktów społecznych nie mają wpływu na merytoryczną ocenę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Kluczowe jest wykazanie, że transport kruszywa nie zagraża środowisku w świetle przepisów o jego ochronie. Ponadto, sąd stwierdził, że przedstawienie analizy porealizacyjnej w decyzji jest fakultatywne, a w przypadku prostych inwestycji, takich jak wydobycie kruszywa, nie ma potrzeby jej stosowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Spółki J na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego. Skarżąca spółka podnosiła zarzuty dotyczące wadliwości raportu oddziaływania na środowisko, braku udziału społeczeństwa, niewłaściwego umorzenia postępowania przez SKO oraz braku analizy porealizacyjnej. Sąd rozpoznał skargę, analizując zarówno zarzuty formalne, jak i merytoryczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi "J" spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.
W dniu [...] października 2008r., po rozpoznaniu wniosku J.Ł., Wójt Gminy wydał decyzję nr [...], którą szczegółowo określił uwarunkowania środowiskowe na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża kruszywa naturalnego ''R" na powierzchni nie większej niż 25ha, na działce o nr ewid. [...].
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 7 pkt 4, art. 48 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 49 ust. 3 oraz art. 56 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r., Nr 25, poz. 150), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz § 3 ust. 1 pkt 40a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.).
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że w związku z tym, iż planowana inwestycja stanowi przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 1, pkt 40a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko, wystąpił do właściwych organów (m. in. Starosty oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego) o wydanie opinii w sprawie obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Organy te zgodnie stwierdziły, że dla w/w przedsięwzięcia istnieje konieczność sporządzenia takiego raportu, w związku z czym Wójt Gminy wydał stosowne postanowienie, w którym stwierdził, iż dla wskazanej inwestycji istnieje konieczność sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie zgodnym z wymogami art. 52 ustawy Prawo ochrony środowiska. Kolejno Wójt podał, że zwrócił się do właściwych organów z prośbą o uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, które uzgodnione zostały pozytywnie.
W pozostałej części uzasadnienia organ I instancji omówił dalsze postępowanie wyjaśniające, zwracając w szczególności uwagę na składane w toku postępowania przez J Sp. z o. o. zastrzeżenia co do inwestycji oraz brak ich wpływu na rozstrzygnięcie.
Ponadto organ wskazał, że w toku postępowania J.Ł. wniósł prośbę o zmianę podmiotu wnioskującego ze względu na przekształcenie się w Spółkę z o. o. S. W dniu [...] czerwca 2008r. wydano dla "S" Sp. z o. o. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację w/w inwestycji, która została następnie uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2008r., a postępowanie organu I instancji umorzone. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Kolegium postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia i zgodnie z tym dalsze prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sprawie jest możliwe tylko na wniosek strony, co oznacza, że nie można wydać decyzji podmiotowi, który nie był wnioskodawcą i nigdy nie żądał wydania tej decyzji.
W związku z powyższym, pismem z dnia [...] sierpnia 2008r. pełnomocnik J.Ł. wystąpił o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, podając, że J.Ł. podtrzymuje swój zamiar realizacji inwestycji objętej wnioskiem.
Mając na względzie dokonane przez siebie ustalenia oraz wymagane prawem uzgodnienia, rodzaj i skalę planowanego przedsięwzięcia oraz możliwy wpływ planowanej inwestycji na środowisko Wójt Gminy uznał, że nie ma przeciwwskazań do wydania pozytywnej decyzji w przedmiotowej sprawie, ponieważ planowana inwestycja polegająca na wydobyciu kruszywa naturalnego, służącego głównie do produkcji zapraw budowlanych i betonów oraz do budowy dróg, będzie prowadzona na potrzeby budownictwa, a wydobywanie kruszywa naturalnego prowadzone będzie metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych.
Ze stanowiskiem organu I instancji nie zgodziła się J Spółka z o.o. i działając za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od w/w decyzji. W odwołaniu tym pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację powyższego przedsięwzięcia.
Zdaniem odwołującego się pismo pełnomocnika wnioskodawcy z dnia [...] sierpnia 2008r. można co najwyżej potraktować jako wniosek o ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego, gdyż sprawa prowadzona poprzednio zakończona została ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającą postępowanie. W ocenie odwołującego się ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia powinno odpowiadać wszystkim rygorom prawnym określonym zarówno w kodeksie postępowania administracyjnego, jak też ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska, a tymczasem decyzja organu pierwszej instancji wydana została z pominięciem obowiązującej w tym zakresie procedury administracyjnej, nakazującej powiadomić strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa.
Ponadto art. 56 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając wyniki przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa.
Zatem, w ocenie pełnomocnika Spółki, w sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania od początku.
Ponadto pełnomocnik zakwestionował kompletność i rzetelność raportu oddziaływania na środowisko, na którym oparto decyzję organu I instancji, z uwagi na zbyt powierzchowne potraktowanie kwestii dotyczącej konfliktów społecznych związanych z realizacją planowanej inwestycji.
Poza tym pełnomocnik wskazał, że raport ten oparto na błędnej przesłance polegającej na przyjęciu, iż wnioskodawca będzie realizował przedmiotowe przedsięwzięcie w oparciu o dostęp do drogi gminnej nr [...] poprzez działki stanowiące własność spółki J tj. działkę nr [...] i [...]. Faktycznie działka nr [...], na której ma być prowadzona inwestycja wnioskodawcy, graniczy bezpośrednio z działką stanowiącą współwłasność spółki J tj. działką nr [...]. W dniu [...] lutego 2008r. zawarto porozumienie pomiędzy spółką J, a "S" sp. z o.o. o korzystaniu z drogi gruntowej, zlokalizowanej na działce [...] na odcinku 2800m na cele dojazdu do planowanej kopalni kruszywa naturalnego. Jednakże w dniu [...] kwietnia 2008r. porozumienie to zostało odwołane, a więc w ocenie pełnomocnika wnioskodawca powinien przedstawić inny konkretny sposób wywozu kruszywa z działki, na której ma być realizowana inwestycja, co uzasadnia twierdzenie, że raport oddziaływania na środowisko powinien zostać w tym zakresie uzupełniony.
Dalej odnosząc się do rzeczonego raportu pełnomocnik podniósł, że nie uwzględnia on w jakimkolwiek stopniu faktu, iż teren sąsiedniej gminy, a w szczególności działki przylegające do działki, na której ma być kopalnia żwiru, zgodnie z zapisem w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego tej gminy, są przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, co oznacza, że obszar, na którym zlokalizowana ma być kopalnia już dawno utracił swój rolniczy charakter. Pełnomocnik przyjął więc, że sporządzony raport będący podstawą wydania decyzji Wójta o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest pełny, został bowiem sporządzony w oparciu o nieaktualne dane.
Na zakończenie wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu należy analizować
i oceniać zarówno bezpośredni, jak i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. W tej sytuacji powinny być brane pod uwagę wszystkie aspekty funkcjonowania kopalni, w tym także te, które wiążą się z transportem wydobywanego piasku i żwiru przez tereny o charakterze mieszkalnym oraz wpływem prowadzonego przedsięwzięcia na działki bezpośrednio sąsiadujące, w szczególności te, które zgodnie z zapisem w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod budownictwo mieszkaniowe.
Po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia
12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (jedn. tekst Dz. U. Nr 79, poz. 856 z 2001r. ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. Nr 98. poz.1071 z 2000r. ze zm.),
art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47 oraz art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Przede wszystkim Kolegium nie podzieliło poglądu strony skarżącej, iż wskutek decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2008r. o uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2008r. i umorzeniu w sprawie postępowania organu pierwszej instancji, prowadzone obecnie przez organ I instancji postępowanie było bezprzedmiotowe, czy też naruszało zasady procedury administracyjnej, bowiem wskazaną wyżej decyzją Kolegium umorzyło jako bezprzedmiotowe, postępowanie wobec "S" Spółka z o.o., gdyż wydano dla tego podmiotu decyzję bez wniosku podmiotu uprawnionego z decyzji. Oznacza to, że prowadzone przez Wójta Gminy postępowanie było bezprzedmiotowe dla "S" Spółka z o.o., a nie bezprzedmiotowe w ogóle. Po uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2008r. i umorzeniu w sprawie postępowania organu pierwszej instancji, pozostał bowiem nierozpatrzony wniosek J.Ł., w związku z czym organ I instancji był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany rozpatrzyć i rozstrzygnąć złożony wniosek.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska dotyczących warunków, pod jakimi może zostać zrealizowana inwestycja mogąca znacząco oddziaływać na środowisko, trybu postępowania w przypadku planowanej inwestycji tego rodzaju oraz wymogów, jakie powinna spełniać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (m.in. przepisy art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 1 i 4, art. 48 ust. 1, 2 pkt 1, 3, art. 56 ustawy). Jednocześnie wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wszystkie warunki przewidziane tymi przepisami zostały spełnione.
Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że inwestycje polegające na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża kruszywa naturalnego są zwykłą konsekwencją rozwoju gospodarczego i postępu cywilizacyjnego. Zdaniem organu właśnie w celu zachowania równowagi pomiędzy zasobami środowiska, a rozwojem gospodarczym ustawodawca wprowadził do systemu prawnego instytucję decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Dzięki temu realizacja inwestycji mogących oddziaływać na środowisko obwarowana jest koniecznością spełnienia licznych wymogów określonych w ustawie Prawo ochrony środowiska. Zdaniem Kolegium ustalone przez organ I instancji warunki zapewniają ochronę środowiska i jego zasobów oraz interesów osób trzecich na tym etapie postępowania. Realizacja inwestycji i jej późniejsza eksploatacja nie będzie wpływać negatywnie na środowisko, co oznacza, że funkcjonowanie kopalni nie będzie wywoływać ponadnormatywnych emisji zagrażających życiu lub zdrowiu ludzkiemu (najbliższe zabudowania znajdują się w odległości około 1 km), czy też negatywnie wpływać na zasoby środowiska.
Odnosząc się szczegółowo do podniesionych w odwołaniu zarzutów Kolegium wyjaśniło, że sposób skomunikowania nieruchomości z drogą publiczną pozostaje zupełnie bez wpływu na przedmiot decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Sprawy uzgodnienia dojazdu przez nieruchomości stanowiące własność prywatną są domeną prawa cywilnego, a nie materią rozstrzyganą w drodze decyzji środowiskowej. Natomiast okoliczność nasilenia ruchu pojazdów po drodze publicznej należy do spraw organizacji ruchu drogowego, gdyż drogi publiczne są drogami ogólnodostępnymi i nie można z góry ustalić zakazu poruszania się po takich drogach określonych pojazdów.
Oprócz tego zdaniem Kolegium nie można warunkować zgodności inwestycji
z zapisami w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dotyczącym nadto sąsiedniej gminy. W art. 56 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska jednoznacznie określono, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, zaś studium wyłącznie aktem kierownictwa wewnętrznego, który nie ma charakteru przepisu prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję wniosła Spółka J, działając przez swojego profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze pełnomocnik zarzucił decyzji naruszenie:
- przepisów prawa materialnego tj. art. 47, 52, 53, 56 ust. 4 i 8 ustawy z dnia
Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) przez ich niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy,
- przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 10 § 1, 77 i 80 kpa, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji i wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji
i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego
według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik zakwestionował stanowisko organu odwoławczego co do rozróżnienia bezprzedmiotowości postępowania na podmiotową i przedmiotową. Według pełnomocnika skarżącego przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który był podstawą wydania decyzji o umorzeniu postępowania, nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Należy zatem uznać, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji - przepis art. 105 k.p.a. Zatem umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 k.p.a., bowiem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania.
Następnie pełnomocnik omówił instytucję umorzenia postępowania administracyjnego i powołując się na orzecznictwo podniósł, że organ pierwszej instancji nie może ponownie rozpatrywać sprawy, w której organ odwoławczy umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Zatem decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2008r., będąc ostateczną, funkcjonuje w obrocie prawnym i nie pozwala Wójtowi Gminy na wydanie w tej samej sprawie ponownej decyzji.
Ponadto pełnomocnik wskazał, że wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożył J.Ł., natomiast raport oddziaływania na środowisko sporządzony został dla inwestora - "S" Sp. z o.o.. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił tej okoliczności, uznał jedynie za prawdziwe twierdzenie J.Ł., iż podtrzymuje zamiar realizacji inwestycji. Trudno uznać to twierdzenie za prawdziwe, skoro raport z marca 2008r. został sporządzony na wniosek spółki.
Skarżący podtrzymał również w całości swoje zarzuty w odniesieniu do przedmiotowego raportu zawarte w odwołaniu. Ponadto podał, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym. Zgodnie natomiast z art. 7 kpa w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy obiektywnej obligująca do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, w związku z czym nawet wtedy, gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz dokonanych w nim ustaleń, organ administracji musi ocenić, czy uwzględnia on wszystkie potencjalne zagrożenia związane z realizacją przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącego z uwagi na wskazane wyżej uchybienia konieczne jest sporządzenie raportu przez inną osobę posiadającą specjalistyczną wiedzę.
Pełnomocnik skarżącej spółki uznał też, że uzasadnione w przedmiotowej sprawie byłoby nałożenie przez organ na wnioskodawcę obowiązku przedstawienia analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 56 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analiza przedmiotowej sprawy w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, że skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji polegającej na wydobywaniu kruszywa naturalnego.
Tok postępowania administracyjnego i podejmowane w sprawie czynności oraz decyzje nie budzą wątpliwości Sądu.
Zarzuty zawarte w skardze dotyczą naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r. Nr 25, poz. 150).
Przechodząc do oceny zarzutów formalnych Sąd pragnie stwierdzić, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Należy w tym miejscu podkreślić, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek J.Ł... W toku tego postępowania J.Ł. oświadczył, że inwestorem w istocie będzie "S" Sp. z o.o.. To spowodowało, iż raport oddziaływania na środowisko jako inwestora wymienia Sp. z o.o. "S". Raport ten jak sama jego nazwa wskazuje jest raportem dotyczącym oddziaływania na środowisko. Zarzut strony skarżącej, że został sporządzony na zamówienie innego podmiotu niż wnioskodawca nie ma znaczenia, gdyż niezależnie od tego, kto jest inwestorem, rolą raportu jest ocena oddziaływania inwestycji na środowisko. O tym, że zarzut strony skarżącej jest nieuzasadniony świadczy również postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] o uzgodnieniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację wydobywania kruszywa naturalnego. Postanowienie to zostało wydane w sprawie z wniosku J.Ł. a nie spółki "S.".
W tym miejscu wypada podkreślić, że strona skarżąca na powyższe postanowienie nie złożyła zażalenia. Można więc stwierdzić, że zaakceptowała na tym etapie postępowania również raport oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko. Raport ten był bowiem przedmiotem oceny Starosty w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2008r.
Mając do czynienia z wadliwie przeprowadzonym przez Wójta Gminy postępowaniem administracyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło jego skutki. Uchylenie decyzji skierowanej do innego podmiotu niż podmiot inicjujący postępowanie administracyjne było zasadne. Skutkiem skierowania decyzji do innego podmiotu (nie będącego stroną postępowania) jest zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Nie ma racji strona skarżąca, że takie umorzenie postępowania jest umorzeniem całego postępowania oraz, że wszystkie podjęte dotąd w sprawie czynności muszą być powtórzone. Należy zwrócić uwagę na to, że w sprawie nie został przez organ pierwszej instancji rozpoznany wniosek J.Ł., wszczynający postępowanie administracyjne. Wniosek ten dotyczył środowiskowych uwarunkowań dla wydobywania kruszywa. Przedmiotem postępowania, w którym uczestniczyła strona skarżąca były uzgodnienia i dowody dotyczące zgodności zamierzenia inwestycyjnego z prawem o ochronie środowiska. Po uchyleniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] należało rozpoznać wniosek J.Ł. i wziąć pod uwagę dotychczasowe czynności organu pierwszej instancji oraz organów uzgadniających. Te czynności dotyczyły realizacji przedsięwzięcia mogącego oddziaływać na środowisko i to niezależnie od tego który podmiot przedsięwzięcie to będzie realizował. Decyzja w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach musi być jednak skierowana do właściwego podmiotu. Tak też się stało w niniejszej sprawie.
Zgadzając się ze stanowiskiem skarżącego, iż przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa, należy wskazać, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter, wówczas można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest, gdy brakuje przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia. Dotyczy to np. sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie a więc skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania.
Z powyższych przyczyn należało uznać, że zarzuty natury formalnej okazały się nieuzasadnione.
Przechodząc do oceny trafności zarzutów natury merytorycznej Sąd zważył, co następuje:
Strona skarżąca akcentuje w skardze swoje zarzuty do raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, raport powinien m.in. zawierać wzajemne oddziaływanie między elementami o których mowa w pkt 5a-d. W punktach tych chodzi o oddziaływanie na środowisko (na ludzi, zwierzęta, rośliny, wody i powietrze, klimat, krajobraz, dobra materialne, zabytki i dobra kulturalne). Strona skarżąca zarzuca dowolność przyjęcia w raporcie tezy, że kopalnia nie będzie uciążliwa dla okolicznej ludności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji spełniają wymogi zawarte art. 56 ust. 1 i 2, 56 ust. 1a i 56 ust. 4 .
Zarzut strony skarżącej, że raport wadliwie stwierdza, że kopalnia nie będzie uciążliwa dla okolicznej ludności Sąd uznał za chybiony. Istotne w sprawie jest to, żeby była realizowana zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Możliwość wystąpienia konfliktów społecznych z powodu wydobywania kruszywa nie została przez stronę skarżącą nawet uprawdopodobniona. Należy zauważyć, że liczne grono uczestników postępowania nie zgłosiło w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. A są nimi członkowie społeczności lokalnej.
Niewątpliwie wzmożony ruch samochodów ciężarowych wywożących kruszywo stanowił będzie pewnego rodzaju uciążliwość, tak jak każda działalność gospodarcza. Strona skarżąca nie zauważa, że podobny zarzut będzie można w przyszłości postawić jej, gdy rozpocznie budowę domów. Nie o to jednak w niniejszej i ewentualnie przyszłej sprawie strony skarżącej chodzi. Istotne jest wykazanie, że transport kruszywa zagraża środowisku w świetle przepisów o jego ochronie. Bez znaczenia dla sprawy jest ilość dziennych kursów samochodowych, skoro strona skarżąca nie wykazała, że wskutek tego ruchu samochodowego środowisko będzie zagrożone.
Trafnie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wykorzystywanie kruszywa jest naturalną konsekwencją rozwoju gospodarczego i postępu cywilizacyjnego. Wydobywanie kruszywa naturalnego ma rzeczywiście charakter służebny dla innych celów (np. budowa dróg). Nie od rzeczy wypada zauważyć, że przystępując do budowy domów strona skarżąca będzie mogła skorzystać z najbliższego źródła kruszywa, którym jest przedmiotowa kopalnia.
Skoro strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie tezy, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia narusza przepisy o ochronie środowiska, to trafne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że sposób skomunikowania nieruchomości z drogą publiczną pozostaje bez wpływu na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Jeżeli ruch samochodowy nie zagraża środowisku (a strona skarżąca twierdzi jedynie, że może wywołać konflikty społeczne), to kwestia dojazdu przez prywatne nieruchomości nie jest problemem rozstrzyganym w drodze decyzji środowiskowej.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydawana jest m.in. na podstawie istniejącego stanu faktycznego. Wynika z niego w niniejszej sprawie (co jest niesporne), że sąsiadujące z kopalnią tereny są użytkowane wyłącznie rolniczo.
Strona skarżąca uważa, że raport oddziaływania na środowisko nie odnosi się do tego, czy rolnicy użytkujący działki w bezpośrednim sąsiedztwie kopalni nadal będą mogli wykorzystywać je do celów produkcji rolnej. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest prosta. Z raportu wynika, że najbliższe zabudowania znajdują się w odległości 1 kilometra od kopalni. Z raportu wynika również, że projektowana eksploatacja złoża nie spowoduje zmian w reżimie wód podziemnych ani powierzchniowych. Kruszywo jako nietoksyczne nie spowoduje zanieczyszczenia powietrza pyłami i gazami, ponieważ jego źródłem będą jedynie silniki maszyn wydobywczych i środków transportu. Nie powstaną ścieki technologiczne. Skutki oddziaływania inwestycji ograniczą się praktycznie do granic eksploatacji.
Powyższe wnioski wynikają z uzasadnienia raportu. Już sama ich treść wskazuje na to, że nadal będzie można użytkować rolniczo sąsiednie działki i nie było potrzeby formułowania dodatkowych wniosków.
Skarżąca zarzuca także, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie przedstawia analizy porealizacyjnej a jej uzasadnienie nie zawiera informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacji dotyczących wykonania analizy porealizacyjnej.
Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że przedstawienie w decyzji analizy porealizacyjnej jest fakultatywne. Zdaniem Sądu w odniesieniu do inwestycji polegającej na wydobywaniu kruszywa, odbywającej się prostymi środkami
nie ma potrzeby stosowania art. 56 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Poza argumentami strony skarżącej zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego tylko jeden uczestnik postępowania – L.N. zgłosił uwagę dotyczącą wpływu realizowanego przedsięwzięcia na gospodarkę wodno-gruntową. Inni uczestnicy postępowania nie zgłaszali uwag i wniosków, w szczególności dotyczących konieczności wykonania analizy porealizacyjnej.
Z tego powodu należało uznać zarzut powyższy za nieuzasadniony.
Strona skarżąca twierdzi i przyjmuje to jako pewnik, że wydobywanie kruszywa trwale przekształca teren poprzez wyłącznie gruntów z użytkowania rolniczego. Pomijając to, że twierdzenie powyższe jest nieuprawnione, bo po zakończeniu eksploatacji terenu kopalni teren ten ma być zrekultywowany i przeznaczony do swojego pierwotnego charakteru, należy stwierdzić, że taki tok rozumowania prowadziłby do zaniechania działalności gospodarczej zgodne z przepisami o ochronie środowiska. Używając tego argumentu strona skarżąca zapomina, że ewentualnie realizując budownictwo mieszkaniowe również wyłącza grunty z użytkowania rolniczego. Takie argumenty przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska nie mogą odnieść skutku. Zaprzeczają bowiem możliwości rozwoju gospodarczego. Zasadnie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że strona skarżąca kwestionuje zaskarżoną decyzję z uwagi na swój prywatny interes związany z zamiarem budowy osiedla mieszkaniowego. W ocenie Sądu interes wnioskodawcy i skarżącej w tym zakresie można pogodzić.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło