II SA/Go 128/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 maja 2009 r., A.P. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł. 3 czerwca 2009 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A.P. wskazał, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł, zaś jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.500 zł. Skarżący podał, że posiada 50% udziałów w spółce, jest właścicielem samochodu osobowego o wartości 27.000 zł i motocykla o wartości 25.000 zł. W uzupełnieni złożonego wniosku skarżący przedstawił rachunek energię elektryczną za okres od [...] r. w kwocie 1.488 zł. A.P. oświadczył, że koszt miesięcznego wyżywienia wynosi 3.000 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać skarżącemu, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków Sygn. akt II SA/Go 128/09 nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem A.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy wskazać, że dochód skarżącego i jego żony wynosi 4.000 zł. Z przedłożonego rachunku bankowego wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, nie jest zatem odrębnym podmiotem prawa. Oznacza to, iż majątek spółki cywilnej w tym środki pieniężne stanowi w połowie własność skarżącego (wspólnika), jest składnikiem jego majątku. Nie posiada jakiegokolwiek znaczenia fakt, iż środki pieniężne są przeznaczane na prowadzenie działalności gospodarczej. Zważyć bowiem trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek. Nie można także tracić z pola widzenia, że wpis od skargi nie jest wysoki. W świetle zasad doświadczenia życiowego budzi także wątpliwość wysokość podanej kwoty (3.000 zł) przeznaczanej w skali miesiąca na wyżywienie. Jak już wyżej wskazano, prawo pomocy przyznawane jest osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, z reguły nie posiadających żadnego majątku. Również w literaturze podkreśla się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Reasumując należy uznać, że wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.