II SA/Go 134/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił przyznane M. R. (powoływanej dalej również jako "skarżąca") w Informacji/Decyzji z [...]r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko K. R. od [...]r. do [...] r. Decyzję tą doręczono skarżącej [...] r. Od powyższej decyzji w dniu [...] r. skarżąca wniosła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia ww. odwołania. Postanowienie to doręczono skarżącej [...] r. W skardze z dnia [...] r. M. R. opisała ww. postępowanie oraz wniosła o "wzruszenie decyzji z dnia [...] r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów". Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 marca 2025 r. w dniu 14 marca 2025 r. wezwano skarżącą do sprecyzowania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, czy skarga z [...] r. stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. : 1) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., znak: [...] uchylającą przyznane skarżącej w Informacji/Decyzji z [...] r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko K. R. od [...] r. do [...] r., czy 2) na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, - pod rygorem przyjęcia, że ww. pismo stanowi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., znak: [...]. Przesyłka zawierające powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] r. i [...] r., została zwrócona do tutejszego Sądu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie". Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. ww. przesyłkę, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uznano za prawidłowo doręczoną z dniem [...] r. Jednocześnie uznano, że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do treści art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547) albo konsul (§ 3). Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania. Przepisy art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 462/22). W rozpoznawanej sprawie tryb wskazany w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. nie został przez skarżącą wyczerpany bowiem od decyzji z dnia [...] r. nr [...] przysługiwał stronie środek zaskarżenia w postaci odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym skarżąca w decyzji tej została prawidłowo pouczona. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca wniosła stosowne odwołanie, jednakże z uchybieniem terminu. Okoliczność ta nie powoduje jednak spełnienia przesłanki wyczerpania środków zaskarżenia, bowiem złożone odwołanie okazało się nieskutecznie, tj. z przyczyn formalnych nie doszło do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do "innych przyczyn" niedopuszczalności należy m.in. wniesienie skargi bez wyczerpania trybu przewidzianego w art. 52 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.