II SA/Go 135/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-09-10
Skład orzekający: Marek Szumilas, Aleksandra Wieczorek, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku, gdy zarzut oparty jest na przesłankach z art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku, zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W takiej sytuacji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do podważenia stanowiska wierzyciela. W związku z tym, jeśli wierzyciel uznał zarzut za niezasadny, organ egzekucyjny jest zobowiązany odmówić jego uwzględnienia.Stan faktyczny
Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w celu wyegzekwowania opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu. Strona skarżąca wniosła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, twierdząc, że posiadała ubezpieczenie, ale nie pamiętała ubezpieczyciela i nie przechowywała starych polis. Organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego), który uznał zarzut za niezasadny, odmówił uwzględnienia zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia postanowień i umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] maja 2014r., wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, celem wyegzekwowania z majątku Pana A.K. należności z tytułu opłaty w wysokości 1.600 zł za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2014 r organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat. Odpis zawiadomienia doręczył zobowiązanemu.
Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. A.K. wniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku i domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko Zobowiązany wskazał, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pismem z dnia [...] sierpnia 2013r. powiadomił Go, że nie odnalazł umowy ubezpieczenia OC samochodu [...] nr rej. [...] za okres od [...] stycznia 2013r. do [...] stycznia 2013 roku, w związku z czym poinformował Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, że samochód ten jest aktualnie ubezpieczony w [...] od [...] lipca 2013 r. Jednocześnie zaznaczył, że nie pamięta, gdzie był pojazd był ubezpieczony w okresach poprzednich. Żalący podkreślił, że nie posiada starych i nieaktualnych polis ubezpieczeniowych, ponieważ żaden przepis nie nakłada na właściciela samochodu obowiązku ich archiwizowania, to na Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności braku ubezpieczenia OC a nie odnalezienie w bazie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nieaktualnej już polisy OC nie może rodzić negatywnych skutków dla właściciela samochodu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przekazał złożony środek zaskarżenia Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu z prośbą o zajęcie przez Wierzyciela stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. orzekł o uznaniu za niezasadny, zarzutu zgłoszonego przez A.K. pismem z dnia [...] lipca 2014 r. i wniósł o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego uznając, że zobowiązany, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie przedstawił wymaganego dokumentu, potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC, nie wykazał braku istnienia takiego obowiązku oraz nie uiścił opłaty w wysokości 1.600 zł za jego niespełnienie. W następstwie wniesionego zażalenia Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, jako organ drugiej instancji, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. orzekła o uznaniu przedmiotowego zażalenia za niezasadne i wniosła o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia Rada wskazała, że A.K. nie przedłożył żadnych nowych dokumentów
i nie wniósł żadnych nowych faktów, które mogłyby wpłynąć na zmianę biegu prowadzonego postępowania i zmianę stanowiska wierzyciela. Podkreśliła,
że w wyniku przeprowadzonej kontroli nie odnaleziono w bazie danych Ośrodka Informacji UGF, w którym gromadzone są dane dotyczące zawartych umów ubezpieczeń OC, umowy ubezpieczenia przypisanej do pojazdu marki [...]
o nr rej. [...], w okresie od dnia [...] stycznia 2013 roku do [...] stycznia 2013r.
W związku z powyższym, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystąpił do A.K., wskazanego jako posiadacza przedmiotowego pojazdu, z prośbą
o udokumentowanie spełnienia obowiązku ubezpieczenia, wykazania braku obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia lub wniesienia opłaty za jego niespełnienie.
Zgodnie bowiem z art. 86 ustawy, osoba kontrolowana jest zobowiązana okazać
na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli, dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia OC. Ponadto, w toku postępowania wyjaśniającego Fundusz ustalił, że w okresie od [...] sierpnia 2011 r. do [...] sierpnia 2012 roku, Zobowiązany posiadał umowę ubezpieczenia OC (polisa o nr [...]) zawartą z [...], która uległa rozwiązaniu z uwagi na nieopłacenie II raty składki, a kolejną umowę ubezpieczenia OC (polisa o nr [...]) Pan A.K. zawarł z [...] S.A. dopiero na okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. Zobowiązany nie udokumentował posiadania ochrony z tytułu ubezpieczenia OC w okresie od dnia [...] stycznia 2013 r. do [...] stycznia 2013 r., do czego jest zobowiązany zgodnie z przepisami ww. ustawy.
Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. orzekł o odmowie uwzględnienia zarzutów Zobowiązanego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wyjaśnił, że w procedurze rozpoznawania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgłoszonych przez zobowiązanego do organu egzekucyjnego, ustawodawca przewidział czynny udział wierzyciela. Wobec powyższego organ egzekucyjny nie może wydać rozstrzygnięcia, dopóki wierzyciel nie wyrazi swego stanowiska w tym przedmiocie w przewidzianej prawem formie postanowienia. Ponadto w odniesieniu do zarzutów opartych na przesłankach wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że w przedmiotowej sprawie Wierzyciel uznał zarzut A.K. za bezzasadny w związku z czym, organ egzekucyjny będąc związany wypowiedzią Wierzyciela odmówił uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku.
Na powyższe postanowienie A.K. wniósł zażalenie, w którym powołał okoliczności podniesione w zarzutach z dnia [...] lipca 2014 r. oraz w zażaleniu z dnia [...] września 2014 r. na postanowienie wierzyciela.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy. Zgodnie z art. 34 §1, zarzuty zgłoszone na podstawie 33 § 1 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w rozważanej sprawie żalący poddał w wątpliwość istnienie egzekwowanego obowiązku. Podniósł zatem zarzut wymieniony przez ustawodawcę w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego rozpoznanie zostało jednoznacznie uzależnione od stanowiska Wierzyciela.
Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego orzekł o uznaniu za niezasadny, zarzut A.K.. zaś Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. orzekła o uznaniu przedmiotowego zażalenia za niezasadne i wniosła o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw do rozpatrzenia zarzutów niezgodnie z wolą wierzyciela i w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, że zgłoszony przez Żalącego zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak zawarto w uzasadnieniu, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również był związany stanowiskiem Wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nie stwarza podstawy do kontroli przez organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska Wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W związku z powyższym przed podjęciem egzekucji organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać dopuszczalność prowadzenia egzekucji, natomiast organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co należy do obowiązków i uprawnień wierzyciela.
Na powyższe postanowienie A.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze domagał się: 1) uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia i poprzedzających je "postanowień organów egzekucyjnych" oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, 2) wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o przepisy art. 35 i art. 35a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu skarżący podtrzymał argumentację zawartą w zarzutach
w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...], zgłoszonych pismem z dnia [...] lipca 2014 r. W ocenie Skarżącego odmowa uwzględnienia zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku jest niezasadna, bowiem nie przechowuje nieaktualnych polis ubezpieczenia OC za okres sprzed [...] stycznia 2013 r. Skarżący wskazał, że osoba kontrolowana obowiązana jest na żądanie organu okazać dowód potwierdzający zawarcie umowy obowiązkowego OC, a obowiązek ten dotyczy wyłącznie okazania aktualnego dowodu ubezpieczenia OC. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby, w ocenie skarżącego, do paradoksalnego wniosku, że posiadacz pojazdu winien gromadzić polisy obowiązkowych ubezpieczeń OC od początku obowiązywania ustawy z dnia 22 maja 2013 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu wywodząc jej bezzasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., nazywanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie zarzutów zobowiązanego przyjęta przez ustawodawcę procedura odwoławcza nie jest tożsama z modelem rozpoznawania środków odwoławczych w ogólnym postępowaniu administracyjnym (por. art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2012 roku, poz. 1015 ze zm. dalej nazywanej jako "u.p.e.a.").
Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozpoznawanie zarzutów odbywa się dwufazowo: (1) rozpatrzenie zarzutów i wydanie postanowienia oraz (2) wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutu. Pierwszy etap (1) odbywa się przed organem egzekucyjnym, natomiast drugi etap (2) prowadzony jest przed organem wyższego stopnia w stosunku do organu egzekucyjnego. O ile zarzuty wnieść może tylko zobowiązany, o tyle zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutów może wnieść zobowiązany oraz wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym.
W rozpoznawanej sprawie, wskazać należy, że do podstawowych różnic przy rozpatrywaniu zarzutów i odwołań należy zaliczyć to, że postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. przede wszystkim ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu ("w zakresie zgłoszonych zarzutów") i nie obejmuje rozpoznania - tak jak w odwołaniach - całej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że ewentualne wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej, i czyniąc to i wierzyciel i organ egzekucyjny oraz ich organy wyższego stopnia działałyby bez podstawy prawnej - czyli postanowienia ich kwalifikowałyby się do uznania za nieważne (por. Cezary Kulesza, Komentarz do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; LEX).
Zatem dyspozycja art. 34 u.p.e.a., stanowiąca podstawę prawną skarżonego postanowienia, wskazuje na dwa rodzaje postanowień w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. tj. postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.), przy czym od obydwu postanowień przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 i 5 u.p.e.a.). Odnośnie przesłanek wymienionych w art. 33 pkt. 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca.
Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy do tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a.
Przedmiotem kontroli Sadu jest postępowanie egzekucyjne w administracji zakończone postanowieniem ostatecznym Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2014 roku- [...], którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów złożonych przez A.K. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2014 roku przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Wniesione zarzuty dotyczyły zostały zakwalifikowane przez organ jako twierdzenie przez dłużnika o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku albowiem dopełnił obowiązku ubezpieczenia samochodu w okresie wskazanym przez Fundusz jako wierzyciela.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu
w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Trafnie zatem organ egzekucyjny zakwalifikował zarzut dłużnika jako wymieniony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej
w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia
o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu
postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wypowiedź wierzyciela
w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego.
Z przytoczonej wyżej regulacji trybu postępowania w sprawie zarzutów wynika, że postępowanie prowadzące do wyrażenia, w formie postanowienia, stanowiska wierzyciela inicjowane jest przez organ egzekucyjny. Ponadto postępowanie to dotyczy kwestii wynikłych w toku egzekucji, ale nie rozstrzygnięcia co do dalszego
jej prowadzenia bądź umorzenia. Stąd niewątpliwie ma charakter uboczny,
ale jednocześnie bezpośrednio wpływający na dalszy bieg egzekucji. Wierzyciel jest obowiązany zająć stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów do czasu,
gdy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego
przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 1998 r., w spr. I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148).
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1
i 4 u.p.e.a. przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska
w sprawie. Wierzyciel egzekwowanej należności- Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, postanowieniem z [...] września 2014 roku orzekł o uznaniu za niezasadny zarzutu A.K. nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Stanowisko wierzyciela podzieliła Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, która ostatecznym postanowieniem z dnia [...] października 2014 roku orzekła o uznaniu złożonego przez zobowiązanego zażalenia za niezasadne i wniosła
o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu stanowiska Rada wskazała, że nie posiada w rejestrach potwierdzenia o dopełnieniu przez A.K. obowiązku ubezpieczenia samochodu od odpowiedzialności cywilnej. Skoro zobowiązany nie udokumentował spełnienia obowiązku ubezpieczenia pojazdu zażalenie jego nie mogło być uznane jako skuteczne.
Przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. niejako pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Zgodzić należy się ze stanowiskiem,
że uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.
Ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2010 roku, w spr. II FSK 2007/09).
Jak powiedziano, z art. 34 § 1 u.p.e.a., wprost wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Skarżący miał możliwość zgłaszania uzasadnienia swojego stanowiska
w postępowaniu na rozstrzygnięcie wierzyciela, z czego skorzystał.
Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną
(art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2004 r., w spr. FW 4/04, LEX nr 160593; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 roku, w spr. II FSK 333/08 i z dnia 14 listopada 2006 roku, w spr. II FSK 1480/05).
Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Nie uchybiono również przepisowi art. 34 § 4 u.p.e.a., który określa rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Są one jednak zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowieniem
o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Skoro wierzyciel zajął stanowisko
i ostatecznym postanowieniem odmówił uznania zarzutów dotyczących postępowań egzekucyjnych, to organ egzekucyjny zobowiązany był je oddalić.
Zarzuty podniesione w skardze są powieleniem zarzutów A.K. zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2014 roku skierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako uzasadnienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zażaleniu na postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] września 2014 roku oraz zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2014 roku, który jako organ pierwszej instancji odmówił uwzględnieni zarzutów. Zarzuty zawierały każdorazowo twierdzenie o dopełnieniu obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu do dnia [...] stycznia 2013 roku od odpowiedzialności cywilnej, zniszczeniu bądź zagubieniu potwierdzenia tej umowy oraz oświadczenie o niepamięci odnośnie nazwy ubezpieczyciela. Skarżący podnosił każdorazowo, że obowiązek okazania dowodu ubezpieczenia dotyczy aktualnego ubezpieczenia.
Podniesione zarzuty zostały przeanalizowane przez wierzyciela. Do wszystkich zarzutów odniósł się Zarząd Funduszu Ubezpieczeniowego postanowieniu z dnia [...] września 2014 roku. W postanowieniu z dnia [...] października 2014 roku Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, jako organ odwoławczy, wyjaśniła, że
w bazie danych nie odnaleziono umowy ubezpieczenia pojazdu samochodowego, którego właścicielem jest A.K., za okres od [...] do [...] stycznia 2013 roku. Zgodnie z art. 86 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych osoba kontrolowana jest zobowiązana do okazania dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy OC. Funduszowi znane były umowy ubezpieczenia, zarówno poprzednia jak następna po wskazanej dacie. Zarząd Jako bezsporny uznał fakt, że A.K. nie przedstawił dowodu ubezpieczenia pojazdu we wskazanym wyżej okresie. Powyższe niedopełnienie obowiązku doprowadziło Zarząd do słusznego wniosku o bezpodstawności zarzutów. Tak przedstawione stanowisko wskazuje na przesłanki jakimi organ ten kierował się w podjęciu postanowienia.
Faktycznie art. 86 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t,j. Dz.U. z 2013 roku, poz. 392) stanowi, że osoba kontrolowana jest obowiązana okazać na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie. Ustawa nie zawiera ograniczenia czasowego przechowywania wymienionych w przepisie potwierdzeń.
W świetle rozważań przedstawionych przez Radę Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego jej postanowienie jest logicznym następstwem ujawnionego stanu prawnego i faktycznego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów materialnoprawnych oraz postępowania
w stopniu mogącym wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy co oznacza, że nie zaistniały przesłanki do jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych racji Sąd, z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło