II SA/Go 140/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant asystent sędziego Tomasz Modzelewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi H.K.- K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie. Wnioskiem z dnia [...] pażdziernika 2005r. Przedsiębiorstwo PBA sp. j. , zwróciła się do Burmistrza o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji produkcji esterów i i biopaliw, na działce o numerze ewidencyjnym [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2006r. Burmistrz określił środowiskowe warunki przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie instalacji do produkcji esterów i biopaliw na działce nr [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 46a, 48, 56 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (DZ.U. Nr 62 poz. 627 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (DZ.U. Nr 257 poz. 2573 ze zm.), planowana inwestycja kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć, które mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dalej organ stwierdził, że w dniu [...] listopada 2005r. wnioskodawca przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który - zgodnie z treścią art. 48 ust. 2 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy Prawo ochrony środowiska - uzgodniony został ze Starostwem Powiatowym oraz – zgodnie z treścią art. 48 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 1 – z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym. Nadto organ wskazał, że w związku ze zgłoszonymi sprzeciwami ze strony właścicieli sąsiednich nieruchomości, dotyczącymi wydania decyzji w zakresie środowiskowych uwarunkowań inwestycji, w dniu [...] grudnia 2005r. odbyła się rozprawa administracyjna. W ocenie organu zgłoszone w toku postępowania administracyjnego zarzuty w zakresie nieprawidłowej lokalizacji inwestycji oraz jej szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Od powyższej decyzji organu I instancji E.W. – G. i H.K. – K. wniosły odwołanie. W odwołaniu strony zarzuciły, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 7, 9 i 77 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. oraz art. 84 w związku z art. 75 § 2 k.p.a. oraz art. 80 w związku z art. 10 k.p.a., a także art. 7 w związku z art. 2 oraz ar. 31 Konstytucji R.P. Naruszenie wskazanych przepisów prawa nastąpiło, zdaniem odwołujących się, poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego do spraw hodowli drobiu z Państwowego Instytutu Weterynarii, następnie - poprzez odrzucenie – bez wyjaśnienia i podania powodów – uwag zgłoszonych przez uczestników postępowania, wyrażonych w piśmie z dnia [...] lipca 2006r. , dalej - poprzez nieprzeprowadzenie wizji lokalnej miejsca, w którym powstać ma inwestycja i nie zbadanie kwestii zagospodarowania opadów pochodzących z produkcji dachówek i utylizacji płyt eternitowych, nadto - poprzez nieprzekonywujące uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji stwierdził, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie są zasadne, albowiem w postępowaniu administracyjnym w I instancji organ uwzględnił przepisy dotyczące udziału społeczeństwa oraz, stosownie do treści art. 10 k.p.a., zapewnił stronom prawo czynnego udziału w postępowaniu. Nadto organ wskazał, że w aktach sprawy nie stwierdzono pisemnych protestów mieszkańców. Zdaniem organu w zaskarżonej decyzji organ odniósł się do zarzutów podniesionych przez strony w toku postępowania. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja uwzględnia tezy zawarte w raporcie, a przyjęta w nim ocena nie daje podstaw do jej kwestionowania, dlatego też żądanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego do spraw hodowli drobiu z Państwowego Instytutu Weterynarii, nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Od decyzji organu II instancji H.K. – K. wniosła skargę. W skardze skarżąca zarzuciła, że decyzje wydane w I i w II instancji naruszają przepisy art. 6, 7, 8, 10 §1, 11, 77 §1, 78 § 1 80, 81 84 § 1 k.p.a. oraz art. 2, 7 i 31 Konstytucji R.P. Według skarżącej naruszenie prawa procesowego nastąpiło poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez przeprowadzenia analizy stanu faktycznego, a zwłaszcza poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego do spraw hodowli drobiu z Państwowego Instytutu Weterynarii, poprzez odrzucenie uwag skarżącej do zebranego materiału dowodowego, w tym uwag zgłoszonych do raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, poprzez nieprzekonywujące uzasadnienie prawne i faktyczne, nadto poprzez zastosowanie w sprawie formalnej teorii dowodów oraz – poprzez pozbawienie skarżącej prawa udziału w każdym stadium postępowania odwoławczego, co wyraziło się w uniemożliwieniu przez organ II instancji wypowiedzenia się skarżącej co do zebranych dowodów – przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 126) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tym organami a organami administracji rządowej. Kontrola administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną .(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Oznacza to, przykładowo, że sąd – w wyniku stwierdzenia że zachodzą do tego podstawy - może stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu administracyjnego, pomimo że skarżący domagał się jego uchylenia. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi że zachodzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że decyzja organu II instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, albowiem wydana została w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, a strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja Burmistrza nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2006r. doręczona została H.K. – K. oraz E.W. – G. - w dniu [...] pażdziernika 2006r. Przy czym H.K. – K. decyzję odebrała osobiście, natomiast E.W. – G. decyzję doręczono w trybie doręczenia zastępczego, gdyż decyzję odebrała matka strony - H.K. – K.. Doręczenia decyzji I instancji dokonane w dniu [...] pażdzernika 2006r. H.K. – K. i E.W. – G., są prawnie skuteczne. Stosownie do treści art. 129§ 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie , a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. A zatem, w niniejszej sprawie, termin do wniesienia odwołania upływał – dla H.K. – K. i E.W. – G. – z dniem [...] listopada 2006r., natomiast odwołanie zostało złożone osobiście w organie I instancji – w dniu [...] listopada 2006r., a zatem z przekroczeniem terminu. Z akt sprawy nie wynika, aby odwołujące się wniosły o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdzić to uchybienie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu, a wniosek ten zostanie uwzględniony. Z upływem terminu do wniesienia odwołania, czyli z dniem [...] listopada 2006r., decyzja organu I instancji stała się ostateczna, a jej weryfikacja może nastąpić jedynie w przypadkach wyrażnie przewidzianych w kodeksie. Merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji na skutek odwołania wniesionego po terminie, w sytuacji braku wniosku o przywrócenie terminu, stanowi naruszenie prawa, przy czym naruszenie to należy zakwalifikować jako rażące, i w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ II instancji. Przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć takie naruszenie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. A. Zieliński, " O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a.", Polemiki, PiP 1986r., z. 2, s. 104 i n.). W ocenie Sądu nie do zaakceptowania w państwie prawa, jest sytuacja procesowa, w której wydana została decyzja administracyjna w wyniku rozpatrzenia odwołanie wniesionego od decyzji, która stała się ostateczna. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu godzi w wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnej . Stosownie do treści przywołanego tu przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Skoro zatem decyzja organu I instancji stała się ostateczna jej weryfikacja mogła nastąpić jedynie w przypadkach określonych w k.p.a., a zatem rozpatrzenie odwołania w rozpatrywanej sprawie w sposób rażący naruszyło przepis art. 16 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja organu II stoi w rażącej sprzeczności również z innymi ogólnymi zasadami procedury administracyjnej, czyli z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Wobec stwierdzenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą, skutkującą orzeczeniem o jej nieważności, ocena zgodności z prawem materialnym zaskarżonej decyzji była zbędna. Z powyższych względów, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji wyroku.