II SA/Go 140/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., znak sprawy: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: 1. stwierdzić swą niewłaściwość w sprawie, 2. przekazać sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] jako sądowi właściwemu miejscowo. Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. D. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2025 r. znak sprawy: [...]utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2025 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko L. T. na okres świadczeniowy od [...] czerwca 2024 r. do [...] maja 2025 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zastosowanie w sprawie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 421 ze zm., dalej jako u.p.p.w.d.). Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku, gdy wojewoda otrzymał, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w rozumieniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazany przez instytucję właściwą w innym państwie określonym w art. 11 ust. 1 (właściwość organów w sprawie świadczenia wychowawczego w przypadku przemieszczania się osób między państwami), wojewoda wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o świadczenie wychowawcze przez złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes ZUS wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda Lubuski pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. wezwał skarżącego w trybie art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. do złożenia w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] czerwca 2024 r. do [...] listopad 2025 r. i mimo doręczenia skarżącemu w/w wezwania w dniu [...] kwietnia 2025 r., wymagany wniosek skarżący złożył dopiero w dniu [...] września 2025 r., czyli po terminie, co uzasadniało odmowne rozpoznanie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Siedziby i obszary właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 785). Sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości. Zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny sąd, który stwierdzi swoją niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Zagadnienie świadczenia wychowawczego uregulowane zostało w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W świetle art. 28 ust. 3 tej ustawy do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze. Ustawodawca wprowadził w ten sposób wyjątek od określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. zasady, że o właściwości miejscowej sądu administracyjnego decyduje siedziba organu, którego działalność została zaskarżona. Zatem przepis art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., jako przepis szczególny w stosunku do art. 13 § 2 p.p.s.a., określa właściwość miejscową sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych uzależniając ją od miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie lub osoby pobierającej je. Jednakże należy zwrócić uwagę na art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. (obowiązujący od 1 stycznia 2022 r.), w myśl którego przepisu ust. 3 nie stosuje się do spraw, o których mowa w art. 16 (sprawy dotyczące postępowania z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Jednoznaczne brzmienie cyt. art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. wskazuje na konieczność odstąpienia od stosowania określonego w ust. 3 szczególnego określenia właściwości miejscowej sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych, w sytuacji, gdy sprawa znajduje podstawę prawną w art. 16 u.p.p.w.d. tzn. związana jest z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że w przypadku sprawy sądowoadministracyjnej w takim przypadku właściwość miejscowa sądu administracyjnego powinna być określana z pominięciem przepisu szczególnego art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., a zastosowanie znajduje przepis ogólny tj. art. 13 § 2 p.p.s.a. W sprawie będącej przedmiotem skargi nie budzi wątpliwości, iż zastosowanie znajdował właśnie art. 16 u.p.p.w.d. Na powyższe wskazuje nie tylko analiza akt administracyjnych sprawy, z których wynika, że instytucja niemiecka przekazała do Wojewody [...] informację o złożonym przez skarżącego na terenie Niemiec wniosku o świadczenia rodzinne (k. 79 akt administracyjnych), a Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2025 r. potwierdził, że w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...]września 2025 r. o świadczenia wychowawcze w okresie [...] czerwca 2024 r. do [...] maja 2025 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwym do wypłaty świadczenia jest Polska (k. 73 akt administracyjnych). Ponadto w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezes ZUS wskazała, że zastosowanie w sprawie znalazł art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., z uwagi na treść art. 28 ust. 4 w zw. z art. 16 u.p.p.w.d. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż skarżonym organem jest Prezes ZUS, którego siedzibą, zgodnie z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), jest miasto [...], należało uznać, iż sądem właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 13 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.