II SA/Go 142/16

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-04-07

Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Aleksandra Wieczorek, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły przesłanki umorzenia nienależnie pobranego stypendium, uwzględniając całokształt sytuacji materialnej i finansowej strony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie dokonały prawidłowej i wyczerpującej oceny sytuacji finansowej i majątkowej strony w kontekście przesłanek umorzenia nienależnie pobranego stypendium. Decyzje organów nie zawierały wystarczającej argumentacji opartej na ustaleniach faktycznych, co naruszyło obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K.G. o umorzenie nienależnie pobranego stypendium. Organy administracji (Starosta, Wojewoda) odmawiały umorzenia, uznając, że strona nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o promocji zatrudnienia. Strona skarżąca argumentowała swoją trudną sytuacją materialną, posiadaniem dziecka i ograniczonymi dochodami. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i nieprawidłowo oceniły sytuację finansową strony.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia stypendium uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2014r. ([...]) Wojewoda orzekł o obowiązku zwrotu przez K.G. nienależnie pobranego stypendium w trakcie odbywania stażu za okres od [...] kwietnia 2013r. do [...] września 2013r. w kwocie 4.872,60 zł. W dniu 3 czerwca 2014r. do Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek strony o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, który zgodnie z właściwością przekazany został do Starosty Powiatu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. Starosta zawiesił postępowanie odnośnie zwrotu nienależnie pobranego stypendium do momentu wydania opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. Jednocześnie zwrócił się z prośbą do Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej strony oraz zobowiązał stronę do przedłożenia dokumentów obrazujących obecną sytuację materialną. W dniu [...] lipca2014r. K.G. złożyła w urzędzie pracy oświadczenie dotyczące aktualnej sytuacji materialnej i bytowej. Jednocześnie strona poinformowała, że spodziewa się dziecka, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Do oświadczenia strona załączyła PIT za 2012 i 2013 rok oraz kartę ciąży, zaświadczenie o zarobkach, umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz oświadczenie E.T. (matki). W dniu [...] sierpnia 2015r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała ww. wniosek. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. Starosta Powiatu podjął postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. ([...] orzekł o odmowie umorzenia stypendium w trakcie odbywania stażu w wysokości 4 872,60 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K.G., w którym opisała swoją trudną sytuację materialno-bytową. Strona wskazała, że jej warunki życiowe uległy zmianie, gdyż urodziła dziecko, otrzymuje 80% dotychczasowego wynagrodzenia, a stałe opłaty miesięczne wynoszą 700 zł. Decyzją z dnia [...] marca 2015r. ([...]) Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia wskazując, aby organ ustalił czy strona spełnia przesłanki umorzenia określone w pkt 1, 2 i 4 art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez wyjaśnienie motywów swojego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015r. Starosta zwrócił się do Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego K.G. celem ustalenia sytuacji materialno - bytowej. Strona złożyła w urzędzie pracy oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2015r. dotyczące aktualnej sytuacji materialnej i bytowej oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania. Do oświadczenia strona dołączyła zaświadczenie z ZUS o otrzymywaniu zasiłku, bankowe potwierdzenie wypłaty zasiłku macierzyńskiego, oświadczenie matki o opłatach na utrzymanie domu, potwierdzenie płatności raty kredytu, ksero umów od operatora sieci komórkowej, ksero PIT za 2013r., ksero PIT za 2014r., zestawienie kosztów z działalności gospodarczej za 2014r., zestawienie kosztów z działalności gospodarczej za okres od stycznia do marca 2015r., potwierdzenie przelewu wynagrodzenia męża. W dniu 6 maja 2015r. CPR, przesłało kartę informacyjną z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem i 6-miesięcznym synem. Rodzina osiąga wysoki dochód, który ulegnie zmianie od maja 2015r. z uwagi na zamknięcie prowadzonej przez męża strony działalności gospodarczej. W dniu [...] lipca 2015r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała przedmiotowy wniosek strony. Decyzją z dnia [...] września 2015r.( [...]) Starosta Powiatu orzekł o odmowie umorzenia stypendium w trakcie odbywania stażu za okres od [...] kwietnia 2013r. do [...] września 2013r. w wysokości 4 872,60 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K.G., w którym wyjaśniła, że wskazana w zaskarżonej decyzji kwota na wydatki stałe 150 zł jest zaniżona, gdyż na same dwa abonamenty telefoniczne to koszt 150 zł, a do tego dochodzą m.in. pieluchy dla dziecka, czy mleko. Strona wskazała, że od dnia [...] października 2015r. kończy jej się zasiłek macierzyński. Wobec powyższego, Wojewoda przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu wyjaśnienia, czy po ustaniu zasiłku macierzyńskiego sytuacja materialna uległa zmianie. Ponadto strona została zobowiązana do złożenie wyjaśnień o ewentualnym pozostawaniu w zatrudnieniu i osiąganych z tego tytułu dochodach oraz o doprecyzowanie, czy kwota przeznaczona na ratę kredytu jest w całości jej zobowiązaniem. W piśmie z dnia [...] listopada 2015r. strona wyjaśniła, że koszty miesięczne stałych opłat za dom wynoszą 790 zł , do tego dochodzi koszt paliwa, opiekunki do dziecka, rat kredytowych i rachunków za telefon - łącznie 2690 zł przy dochodach 3120 zł. Jednocześnie K.G. przedłożyła umowę o pracę zawartą w dniu października 2015r. wraz z potwierdzeniem osiągniętego wynagrodzenia za październik 2015r. Strona przedłożyła również zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w okresie od [...] października 2015r. do [...] października 2015r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. ([...]) Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Wojewoda podał, że K.G. świadczyła pracę w ramach umowy zlecenie, która trwała od dnia [...] stycznia 2012r. do dnia [...] stycznia 2012r., nie wyrejestrowała się i posiadała nieprzerwalnie status osoby bezrobotnej, aż do dnia [...] października 2012r. Jednocześnie dokonując kolejnej rejestracji w dniu [...] lutego 2013r. strona nie wskazała w karcie rejestracyjnej bezrobotnego okresu zatrudnienia trwającego [...] stycznia 2012r. do dnia [...] stycznia 2012r.. Tym samym, w ocenie Wojewody, organ I instancji został wprowadzony w błąd co do ustawowych przesłanek posiadania statusu bezrobotnego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał przepisy dotyczące umorzenia nienależnie pobranego świadczenia oraz uznania administracyjnego. Wojewoda podał, iż z karty informacyjnej z dnia [...] maja 2015r. przekazanej przez CPR wynika, że mąż strony – M.G. osiąga dochód w wysokości 1625,07 zł. Dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej w wysokości 3,487,54 zł są dochodami utraconymi, gdyż od maja br. działalność została zamknięta. Następnie organ II instancji odniósł się do czterech przesłanek umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wynikających z przepisu art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i stwierdził, że skarżąca nie spełnia żadnej z nich. Wojewoda wskazał, iż przedmiotowa sprawa nie została jeszcze skierowana do postępowania egzekucyjnego, jednakże zdaniem organu nie zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającego wydatki egzekucyjne, gdyż strona wraz z mężem uzyskują dochody. Ponadto odwołująca sama przyznała, że spłaca raty z tytułu pożyczek w wysokości 902,23 zł, co oznacza, iż posiada środki finansowe umożliwiające regulowanie zobowiązań finansowych. Skargę na decyzję Wojewody złożyła K.G., która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zwolnienie od kosztów sądowych. Strona wskazała, że stypendium, które otrzymała za odbyty staż zarobiłam uczciwie, pracując przez pięć miesięcy, od poniedziałku do piątku, po osiem godzin dziennie. W styczniu 2012 roku podjęła pracę na umowę zlecenie na stacji benzynowej, jednocześnie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Strona oświadczyła, że pracę podjęła [...] stycznia 2012 r., a nie [...] stycznia 2012r., jak ZUS przekazał PUP i pracowała pięć dni. Strona nie doczekała się umowy na piśmie, więc nie mogła tego potwierdzić dokumentem. Skarżąca podała, iż nie była świadoma tego, że jej składki zostały już wysłane do ZUSu, wtedy nie wiedziała też, że może zgłosić ten fakt i wyrejestrować się bez pisemnej umowy "w ręku". Skarżąca stwierdziła, że wszystkie wskazane przez nią w odwołaniu od decyzji I instancji wydatki są niezbędne, a nie tylko kwota 1290 zł, jak twierdzi Wojewoda. Strona podała, iż posiada majątek ruchomy samochód o wartości 20.000. Właścicielem auta jest zarówno mąż skarżącej jak i jej matka, dochodzenie zwrotu z np. sprzedaży auta jest więc w ocenie strony niemożliwe. Ponadto skarżąca oświadczyła, że umowa na okres próbny, którą miała do dnia [...] grudnia 2015r. nie została jej przedłużona i jest w tej chwili osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości 664,90zł brutto do dnia [...] kwietnia 2016r, a od dnia [...] kwietnia 2016 w wysokości 522,10zł brutto. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1647. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2012.270. ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] września 2015r. nr [...] odmawiającą umorzenia K.G. nienależnie pobranego stypendium otrzymanego w trakcie odbywania stażu w kwocie 4872,60 zł. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015r., poz. 149 ze zm.) - dalej jako "ustawa", Starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, z późn. zm.). Natomiast zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie sądowe w niniejszej sprawie nie miało na celu oceny czy pobrane przez skarżącą stypendium było świadczeniem nienależnym, albowiem ta kwestia została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego w trakcie odbywania stażu stypendium. Kontroli w niniejszym postępowaniu podlegały jedynie rozstrzygnięcia administracyjne dotyczące umorzenia tego świadczenia. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Oczywiście ma rację organ, że sformułowanie "może" użyte przez ustawodawcę w art. 76 ust. 7 ustawy wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że decyzja ta może być dowolna. Kontrola takiego rozstrzygnięcia sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. W myśl art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, z późn. zm.) - dalej "k.p.a." uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wydanie decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności musi być poprzedzone wyjaśnieniem czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy, a ocena ta zawarta powinna być w uzasadnieniu decyzji. Przy czym zaznaczyć trzeba, że ocena ta powinna być na tyle konkretna, aby Sąd rozpoznający skargę na taką decyzję, jak również wnoszący o wydanie decyzji o umorzeniu należności, mógł poznać motywy jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Brak tych elementów powoduje, iż decyzja taka nie poddaje się kontroli sądu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody Sąd doszedł do przekonania, że nie spełnia ona wskazanych powyżej wymogów. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zawiera bowiem przekonującego wskazania powodów, dla których Wojewoda uznał, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy przesłanek do umorzenia należności, a zatem, że skarżąca jest w takiej sytuacji finansowej i majątkowej, że dochodzenie należności nie pozbawi jej rodziny niezbędnych środków utrzymania, czy też, że w postępowaniu egzekucyjnym przypuszczalnie uzyska się kwoty należności przewyższające koszty postępowania egzekucyjnego. Analizując powyższe przesłanki umorzenia należności organ wskazał, że brak jest podstaw do przypuszczenia, że wydatki przeznaczone na postępowanie egzekucyjne przewyższą kwotę należności. Nie wiadomo na jakich ustaleniach organ oparł ten pogląd, skoro sprawa nie została jeszcze skierowana do postępowania egzekucyjnego, dochody strony i jej męża są niewysokie i bardzo niestabilne, a jedyny wartościowy składnik majątku – samochód, stanowi współwłasność osób trzecich. Ponadto w ocenie Sądu, organy analizując sytuację finansową K.G. pochopnie uznały, że nie wypełnia ona znamion określonych w pkt 2 cyt. przepisu art. 76 ust. 7 ustawy, a więc że dochodzenie należności nie mogłoby pozbawić osoby, która pobrała nienależne świadczenie albo osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Bez względu na przyjęte kryteria oceny, które powinny być dostosowane do ustalonej sytuacji faktycznej, w odniesieniu do przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy organy powinny uwzględnić wszystkie niezbędne koszty utrzymania rodziny skarżącej, a więc zarówno związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, zapewnieniem wyżywienia, jak i związane z opieką nad dzieckiem oraz dojazdem do pracy, a następnie w świetle tego powinny rozważyć, czy dochodzenie należności, przy ustalonych niezbędnych kosztach utrzymania, może doprowadzić do ich pozbawienia. Ocena powinna zostać dokonana z uwzględnieniem całości sytuacji materialnej skarżącej bez pomijania jakichkolwiek uzasadnionych wydatków. Wysokość tych wydatków powinna być ustalona precyzyjnie, a przy tym należy ocenić ich celowość np. czy spłacane kredyty są związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych. Tylko taka ocena, uwzględniająca całościową sytuację majątkową rodziny skarżącej, z odniesieniem się do wszystkich okoliczności faktycznych, może zostać uznana za wyczerpującą i umożliwiającą prawidłowe rozstrzygnięcie, a ewentualne wątpliwości co do stanu faktycznego powinny zostać wyjaśnione przed jej dokonaniem. Podkreślić trzeba, że ustawodawca w przepisie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy wyraźnie używa trybu przypuszczającego "(...) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę (...)" lub osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. A więc chodzi o taką sytuację, w której osoba nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, ale hipotetycznie zapłata należności mogłaby prowadzić do określonego w przepisie skutku. Należy przy tym przyjąć, że niezbędne środki utrzymania to środki pozwalające na normalne funkcjonowanie, a nie jedynie środki pozwalające na zapewnienie minimum egzystencji na granicy ubóstwa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób też pominąć faktu, iż świadczenie w postaci wypłaconego skarżącej stypendium stanowiło niejako ekwiwalent za świadczoną przez nią pracę i zostało przez nią w dobrej wierze zużyte. Skarżąca nie miała bowiem świadomości, że jej się ono nie należy. Na podstawie konsekwentnie składanych przez stronę wyjaśnień nie sposób stwierdzić, iż występując o to świadczenie, świadomie zataiła ona kilkudniowy zatrudnienia okres sprzed półtora roku, nie potwierdzony przy tym umową pisemną. Podsumowując, zdaniem Sądu, należało uznać, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy organy obydwu instancji nie dokonały prawidłowej, wyczerpującej oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej w kontekście przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy. W wydanych decyzjach nie przedstawiły wystarczającej argumentacji, opartej o ustalenia faktyczne, która mogłaby dawać podstawę do uznania, że w sprawie rzeczywiście brak jest podstaw do ustalenia przesłanek dopuszczalności umorzenia należności. Tym samym organy naruszyły obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Nie uzasadniły w sposób przekonujący, że skarżąca jest w takiej sytuacji finansowej i majątkowej, która umożliwi jej zwrot należności z posiadanego majątku, dochodzenie należności nie pozbawi jej rodziny niezbędnych środków utrzymania, czy też, że w postępowaniu egzekucyjnym przypuszczalnie uzyska się kwoty należności przewyższające koszty postępowania egzekucyjnego. Nie wykazały również, że brak jest możliwości dokonania ustaleń w tym zakresie. Sam fakt posiadania stałego źródła dochodu nie może stanowić wystarczającego argumentu odmową umorzenia, skoro organy nie oceniły rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej, w jakiej znajduje się strona. Zagwarantowana organom w art. 76 ust. 7 ustawy uznaniowość co do umorzenia należności nie oznacza swobody przy ustalaniu przesłanek umorzenia. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i z uwagi na kasacyjny charakter wyroku sprowadzają się do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej, w tym dokładnego przeanalizowania jej sytuacji materialnej i finansowej w kontekście przesłanek umorzenia, a następnie dokonania oceny odnośnie istnienia tych przesłanek i przedstawienia stosownego uzasadnienia w wydanej decyzji, w sposób odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. W dalszej kolejności, w razie ustalenia istnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy, rzeczą organu będzie rozważenie w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności w całości bądź w części (o co wnioskowała skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2014r.). Zaznaczyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. ocena organów powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela. Mając na uwadze powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia przepisów procesowych, a to art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. - także utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło