II SA/Go 144/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-06-06

Skład orzekający: Sędzia WSA Marek Szumilas, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zstępny osoby, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu w zamian za rentę, może uzyskać własność działki rolnej, jeśli nie udowodni faktycznego władania tą nieruchomością po śmierci uprawnionego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego. Organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, w szczególności nie zgromadziły oryginałów dokumentów lub ich uwierzytelnionych kopii dotyczących podziałów działki, co uniemożliwiło weryfikację twierdzeń o aktualnym stanie prawnym i własności budynków. Wobec powyższego, nie można było jednoznacznie stwierdzić, czy skarżąca spełnia przesłankę faktycznego władania nieruchomością po śmierci rodziców, co jest warunkiem uzyskania własności działki na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Stan faktyczny
Skarżąca D.K. wniosła o przyznanie na własność działek oznaczonych numerami [...] oraz budynku gospodarczego nr [...], powołując się na swoje prawa jako zstępnej rodziców, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu. Starosta odmówił przyznania własności, argumentując, że skarżąca nie spełnia warunku faktycznego władania nieruchomością po śmierci rodziców. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc m.in. brak dojazdu do swojej nieruchomości i kwestionując własność niektórych działek.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania własności działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r., znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu [...] września 2012 r. Starosta wydał na podstawie art. 118 ust. 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.) decyzję nr [...], którą odmówił D.K. nadania na własność działek oznaczonych numerami [...]. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...] września 1975 roku Nr [...] przejęto na rzecz Skarbu Państwa bez zabudowań gospodarstwo rolne o powierzchni 7,12 ha, położone w [...] od A. i J. małż. R.. W dniu 10 maja 2012 r. D.K. złożyła wniosek o nadanie nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami [...] uzasadniając go tym, iż jako zstępnej przysługuje jej prawo do działek po rodzicach J. i A.R.. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z pkt 4 cyt. wyżej decyzji przydzielono byłym rolnikom w dożywotnie bezpłatne użytkowanie działkę rolną o powierzchni 0,50 ha bez określenia numeru nieruchomości. Brak jest protokołu wydzielenia działki dożywotniej byłym rolnikom oraz innych dokumentów świadczących o władaniu za życia jakąkolwiek nieruchomością rolną przez uprawnionych J. i A.R., a po ich śmierci przez zstępną D.K.. Następnie organ wyjaśnił, że pierwszy podział przejętej na własność Skarbu Państwa działki Nr [...] miał miejsce w 1975 r. W jego wyniku powstały działki o numerach [...]. Na działce Nr [...] jest usytuowany dom mieszkalny Nr [...], który otrzymali D. i S.K. w drodze darowizny od rodziców. Na działce usytuowany jest również chlew oznaczony w ewidencji budynków Nr [...]. Prawo własności gruntu wnioskodawczyni nabyła w 1977 roku. Zdaniem organu, zgodnie z zasadą, że właściciel gruntu jest właścicielem wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie, budynek gospodarczy oznaczony Nr [...] (chlew) usytuowany na działce Nr [...], stanowi również własność D. i S.K., jako właścicieli tej nieruchomości. W 1983 r. dokonano podziału działki Nr [...] na dwie działki oznaczone Nr [...]. Działka Nr [...], na której usytuowany jest budynek mieszkalny (ul. [...]), budynki gospodarcze i produkcyjne – jest własnością osoby fizycznej – na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] lipca 1983 r. Na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1992 r. przekazano nieodpłatnie na własność Gminy mienie państwowe obejmujące nieruchomość Państwowego Funduszu Ziemi, między innymi działkę Nr [...], powstałą z podziału działki Nr [...]. Od tego czasu pełne prawo do dysponowania nieruchomością ma Gmina. Następnie organ I instancji wskazał, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1993 r. działka Nr [...] została podzielona na dwie działki o numerach [...]. Działka [...], będąca własnością Gminy, w 2010 r. została podzielona na dwie działki Nr [...], bowiem na działce Nr [...] usytuowany jest budynek gospodarczy (stodoła) będący własnością W.R.. W dniu [...] lipca 2011 r. decyzją Starosty dokonano zwrotu działki Nr [...] na rzecz właściciela stodoły W.R., wnuka byłych rolników. Otrzymał on budynek jako darowiznę od J. i A.R. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1983 r. Repertorium A numer [...]. Usytuowany przy stodole budynek gospodarczy oznaczony Nr [...] o pow. 20 m2, stanowi integralną część zespoloną ze stodołą Nr [...]. Jest to fizycznie jeden budynek, choć ze względu na różne funkcje został rozdzielony dla celów ewidencji budynków. Budynek ten nie figurował w księdze wieczystej A. i J.R. KW Nr [...] jako odrębna nieruchomość. Działka Nr [...] o powierzchni 0,0241 ha pozostaje własnością Gminy i stanowi teren zurbanizowany niezabudowany. Na podstawie uchwały Rady Gminy Nr XXVII/27/93 z dnia [...] czerwca 1993 r. w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste działki Nr [...] Parafii Rzymsko Katolickiej [...] dnia [...] czerwca 1997 r. zawarła umowę użytkowania wieczystego na działkę Nr [...] z ww. Parafią. W roku 2005 dokonano podziału działki Nr [...] na dwie działki o numerach [...] o pow. 0,0017 ha oraz Nr [...] o pow. 0,0888 ha, które to działki są własnością D. i S.K.. Budynek mieszkalny jest darowizną po rodzicach J. i A.R., natomiast grunt pod tym budynkiem o pow. 0,09 ha został wykupiony od Skarbu Państwa. Starosta, jako podstawę odmowy zwrotu działek [...] wskazał fakt, iż wnioskodawczyni nie spełnia jednego z warunków określonych w przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym rolników. Zgodnie z tym przepisem z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki rolnej może wystąpić zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Przyznane rolnikom przekazującym gospodarstwo rolne w zamian za rentę dożywotnie prawo użytkowania działki gruntu o powierzchni 0,50 ha ma przymiot prawa osobistego, co powoduje jego wygaśnięcie na skutek śmierci uprawnionych. J.R. i A.R. nie władali żadną nieruchomością rolną przydzieloną jako działka dożywotnia. Nie było zatem nieruchomości możliwej do uprawy przez zstępnych po ich śmierci. W tych warunkach uprawnienia zstępnych do nabycia na własność działki będącej uprzednio przedmiotem dożywocia nie są wynikiem sukcesji czyli następstwa prawnego, a istnieją wyjątkowo, w ścisłych granicach wyznaczonych przez szczególną regulację prawną, jaką jest art. 118 ust. 2a omawianej ustawy. Zdaniem organu regulacja tam zawarta, w sposób wyraźny, stawia warunek faktycznego władania nieruchomością i z literalnego brzmienia tego warunku wynika, że to faktyczne władanie, jako wymóg osobistego użytkowania nieruchomości ma istnieć w momencie składania wniosku o przyznanie prawa własności działki. Ponadto organ nie znalazł podstawy prawnej do nadania na własność działek Nr [...] na postawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53 ze zm.) dotyczącej zwrotu gruntu pod zabudowaniami, bowiem na spornych nieruchomościach nigdy nie były usytuowane zabudowania. Działki zabudowane powstałe z podziału działki Nr [...] już należą do właścicieli zabudowań na nich usytuowanych. Aktualnie działka oznaczona Nr [...] o powierzchni 0,12 ha jest własnością Parafii Rzymskokatolickiej [...], przylegającą bezpośrednio do działki, na której usytuowany jest kościół. W ewidencji gruntów oznaczona jest jako teren zurbanizowany niezabudowany, przeznaczony na poszerzenie terenu przy kościele. Druga sporna nieruchomość Nr [...] o powierzchni 0,0241 ha jest własnością Gminy. Jest to teren zurbanizowany niezabudowany, który również nie może być przedmiotem zwrotu na rzecz wnioskodawczyni. Odwołanie od decyzji Starosty złożyła D.K., w którym zażądała zwrotu działek oznaczonych geodezyjnie numerami [...], położonych w miejscowości [...], zwrotu budynku oznaczonego numerem [...], a także przywrócenia pierwotnych granic działek. Skarżąca podniosła, że nie ma bezpośredniego dojazdu do działki, na której stoi jej dom, w związku z czym zwrot wskazanych działek umożliwi jej swobodny dojazd do jej nieruchomości. Ponadto podała, że z map geodezyjnych nie wynika, jakoby działka nr [...] była własnością Kościoła. Odnośnie budynku oznaczonego numerem [...] skarżąca wskazała, że jest to budynek, który stanowił własność jej rodziców, podobnie jak budynek nr [...], które powinna dziedziczyć zgodnie z prawem spadkowym. Decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji uznając, że decyzja ta odpowiada w swej istocie prawu, zarówno materialnemu, jak i procesowemu. Skład orzekający stwierdził, że w świetle postanowień art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników osoba, będąca osobą zstępną, np. córką, wnukiem musi spełnić łącznie dwie przesłanki: pokrewieństwa w linii prostej ze zmarłym ubiegających się o zwrot osób oraz faktycznego władania (użytkowania) tym gruntem po śmierci osoby uprawnionej. Zdaniem organu skarżąca spełnia pierwszą przesłankę warunkującą przyznanie wnioskowanych działek, jest krewnym w linii prostej ze zmarłym – zstępnym (córką). Sporną sprawą natomiast pozostaje spełnienie drugiej przesłanki, a mianowicie udowodnienie faktycznego władania gruntem po śmierci osób uprawnionych. Kolegium podkreśliło, że warunek faktycznego władania nieruchomością, o którym mowa w art. 118 ust. 2a ustawy, po śmierci osoby uprawnionej w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działek. Nie spełnia tego warunku chociażby zstępny, który wyraził zgodę na jej uprawę i pobieranie pożytków przez inną osobę. Zstępny musi zatem spełnić warunek faktycznego władania nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu. Celem przyznania rolnikowi, który przekazał Państwu gospodarstwo rolne, prawa użytkowania działki było zaspokojenie interesów tego rolnika, nie zaś innych osób. Regulacja zawarta w art. 118 ust. 2a ustawy stawia zstępnemu, ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działki, warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom, czyli prawa użytkowania. Oznacza to, że zstępny ubiegający się o przyznanie prawa własności działki powinien wykazać fakt osobistego (faktycznego) użytkowania nieruchomości. Przy czym roszczenia z art. 118 ustawy nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Mają bowiem służyć w zasadzie zaspokojeniu interesów rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu w zamian za świadczenie rentowo-emerytalne. Dlatego też uprawnienia wynikające z art. 118 ust. 2a nie przysługują wszystkim zstępnym, a jedynie tym, którzy spełniają ściśle określone przesłanki art. 118 ust. 2a, czyli tym, którzy po śmierci rolnika faktycznie władają działką w zakresie wynikającym z prawa użytkowania, które jest niezbywalne. Kolegium wskazało, że D.K. nie wykazała w postępowaniu wyjaśniającym, że faktycznie władała nieruchomościami objętymi wnioskiem jako użytkownik. Jak wynika z akt sprawy organ administracji w decyzji Nr [...] w sprawie przyjęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego – bez zabudowań wyznaczył A. i J.R. działkę gruntu o obszarze 0,50 ha do bezpłatnego dożywotniego użytkowania. Działka nie została jednak oznaczona geodezyjnie. W decyzji podano także w sposób zbiorczy – wskazując numery poszczególnych działek, ale bez przyporządkowania im odpowiednio powierzchni – ogólną powierzchnię przejętego gospodarstwa rolnego o pow. 7,12 ha. Z tym że działka Nr [...] już w roku 1975 została podzielona na działki Nr [...]. Na działce Nr [...] jest usytuowany mniejszy dom mieszkalny Nr [...], który wraz działką od roku 1977 stanowi własność D. i S.K.. Akt darowizny domu dokonali A. i J.R. na rzecz D. i S.K.. Z tego wynika, że A. i J.R. byli właścicielami budynku oznaczonego Nr [...], przekazanego aktem notarialnym z 1976 r. w formie darowizny D. i S.K., natomiast działka Nr [...] w tym momencie stanowiła własność Skarbu Państwa. Dopiero aktem notarialnym z [...] października 1977 r. działka Nr [...], powstała w wyniku dokonanego podziału w 1975 roku, stała się własnością D. i S.K.. Z kolei działka Nr [...] w roku 1983 została podzielona na działki Nr [...]. Działka Nr [...] stała się własnością osoby fizycznej (S.K.), natomiast działka Nr [...] na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1992 r. została przekazana Gminie. Działka Nr [...] została następnie w roku 1993 podzielona na dwie działki o numerach [...]. Działka [...] w roku 2010 została podzielona na dwie działki Nr [...]. Działka Nr [...] w roku 2011, decyzją Starosty, stała się własnością W.R.. Na mocy umowy darowizny dokonanej w roku 1983 przez A. i J.R. stodołę Nr [...] posadowioną na ww. działce otrzymał W.R. (wnuk darczyńców). A.R. zmarła w dniu [...] czerwca 1986 r., zaś J.R. w dniu [...] stycznia 1987 r. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, który potwierdzałby, że A. i J.R. lub D.K. od roku 1975 byli użytkownikami działki nr [...] do śmierci rodziców, a tym bardziej, by D.K. po ich śmierci była użytkownikiem (władała), którąś z działek ukształtowanych decyzjami organów administracji publicznej, po śmierci rodziców (1986-1987) w wyniku dokonanych podziałów, które ostatecznie doprowadziły do powstania działek Nr [...]. Odnośnie żądania zwrotu budynku oznaczonego geodezyjnie Nr [...] skład orzekający wskazał, że budynek - stodoła Nr [...] został przekazany na mocy umowy darowizny dokonanej w roku 1983 przez A. i J.R. na rzecz W.R. (wnuka darczyńców), a działka Nr [...], na której jest ten budynek posadowiony została decyzją Starosty z dnia [...] lipca 2011 r. zwrócona właścicielowi budynku Nr [...] W.R.. W tym stanie faktycznym i prawnym organ wskazał, że D.K. nie spełnia przesłanki faktycznego władania nieruchomościami działkami nr [...], po śmierci osób uprawnionych, a tym samym odmowa przyznania przez organ I instancji tych działek na własność na rzecz D.K. jest w pełni uzasadniona. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję SKO złożył pełnomocnik D.K., zawierając w niej te same żądania co w odwołaniu, a ponadto omówił stan faktyczny i prawny działki nr [...]. Nie zgodził się ponadto z zapisami zawartymi w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2012 r., wskazując, że działka nie jest porośnięta wysoką trawą i krzewami, tylko posadzone są na niej drzewka owocowe. Zarzucił również, że nie ma żadnego wyjaśnienia, dlaczego część działki stanowi własność Parafii Rzymsko-Katolickiej. Odnośnie budynku nr [...] stwierdził, że to spadkobiercy powinni decydować, kto będzie go użytkował. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszej części "p.p.s.a") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dodatkowo w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. podstawą orzekania dla Sądu są akta sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W oparciu o przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. organy prowadzące postępowanie obowiązane są w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.) osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków (art. 118 ust. 2). Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków (art. 118 ust. 2a). Przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach (art. 118 ust. 3). Decyzją Naczelnika Gminy nr [...] z 1975 roku działka nr [...], stanowiąca własność J.R. i A.R., została przejęta nieodpłatnie na własność Państwa (bez zabudowań) w zamian za rentę. W tej samej decyzji pozostawiono wskazanym osobom działkę o powierzchni 0,50 ha do bezpłatnego dożywotniego użytkowania. Wnioskami z dnia [...] czerwca 2012 r., a następnie z dnia [...] czerwca 2012 r., D.K. wystąpiła do Starosty Powiatowego o zwrot nieruchomości – działki siedliskowej położonej we wsi [...] oznaczonej geodezyjnie nr [...] oraz działka nr [...], a także budynku gospodarczego nr [...]. W uzasadnieniach obu decyzji, odmawiających zwrotu żądanych działek i budynku, organy orzekające wskazały, że działka nr [...] ulegała wielokrotnym podziałom na mniejsze działki, które w różny sposób były przekazywane na własność różnym podmiotom. Twierdzenia organów nie znajdują jednak odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy. W aktach brak jest mianowicie oryginałów dokumentów lub chociażby potwierdzonych za zgodność z oryginałem ich kserokopii, na które organy powołują się w swoich orzeczeniach, a którymi dokonywano kolejnych podziałów działek. Uniemożliwia to zweryfikowanie twierdzeń co do aktualnego stanu prawnego spornych działek. Na podstawie zgromadzonego przez organy materiału dowodowego trudno również stwierdzić, który budynek oznaczony jest nr ewid. [...], a który nr ewid. [...], a także czyją własnością w chwili obecnej pozostają. W aktach brak jest stosownych dokumentów (np. mapek, wypisu z rejestru budynków), które pozwalałyby na jednoznaczne ustalenie tożsamości budynków. Powyższe braki w dokumentach nie pozwalają na ustalenie bezspornego stanu faktycznego sprawy, a tym samym na wydanie decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca D.K. jest osobą zstępną A.R. i J.R., ma możliwość skorzystania z uprawnienia, jakie daje jej art. 118 ust. 2a, pod warunkiem, że udowodni, iż faktycznie włada nieruchomością przekazaną przez jej rodziców na rzecz Państwa. W niniejszej sprawie, wobec licznych podziałów działki nr [...], której własność J. i A.R. przenieśli na rzecz Państwa w zamian za rentę, organ dokładnie winien ustalić, czy działki, których zwrotu skarżąca żąda faktycznie wchodziły w skład działki nr [...] i w jakim zakresie. Do ustalenia tej okoliczności niezbędne jest prześledzenie, w jaki sposób działka ta była dzielona i którą obecnie jej częścią włada faktycznie skarżąca. Na dzień dzisiejszy ustalenie tego, wskutek braku w aktach stosownych dokumentów, jest niemożliwe. Co prawda skarżąca wielokrotnie podkreślała, że działki nr [...] zostały przekazane podmiotom niebędącym spadkobiercami A. i J.R., co w zasadzie wyłącza możliwość stwierdzenia, że pozostają w jej faktycznym władaniu, a w konsekwencji czyni jej żądanie niemożliwym do spełnienia. Jednak, moim zdaniem, opisane wyżej braki dokumentacji powodują, że nie można uznać decyzji organów za wydane zgodnie z obowiązującym prawem, ponieważ rozpoznając sprawę organy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., dotyczące sposobu prowadzenia postępowania dowodowego. Skoro przy wydawaniu w niniejszej sprawie decyzji w obydwu instancjach zabrakło pełnego ustalenia okoliczności faktycznych, zasadnym jest stwierdzenie naruszenia przez organy rozstrzygające sprawę przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny dokonać niezbędnych ustaleń i uzupełnień materiału dowodowego, które następnie poddane zostaną wszechstronnemu rozważeniu, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej o żądaniu zainteresowanej. Wszystko to z uwzględnieniem uwag, ocen i wytycznych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Z kolei rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w treści art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło