II SA/Go 147/08

Dnia 7 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant specjalista Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, póz. 2259), art. 7 pkt 5, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3-4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przyznał D.B. zasiłek celowy na zakup żywności od stycznia do czerwca 2008 roku w kwocie 100,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji poinformowano, iż wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 21 września 2007 roku wykazał, że D.B. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym, a jej źródło dochodu stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych oraz zasiłek stały w wysokości 324 złotych. Łączna kwota otrzymywanych przez D. B. świadczeń wynosi 477 złotych, a więc dochód ten równy jest kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej. Ponadto organ podał, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" realizowane są działania dotyczące zapewnienia dożywiania w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. MOPS wskazał, iż propozycja zamiany mieszkania na mniejsze oraz propozycja zawarcia ze skarżącą kontraktu socjalnego spotkały się z jej sprzeciwem. D.B. zajmuje 3 - pokojowe mieszkanie i z uwagi na nadmetraż nie ma możliwości uzyskania dodatku mieszkaniowego. Nadto podał, iż udzielono stronie informacji, że odmowa zawarcia kontraktu socjalnego jest równoznaczna z brakiem współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i może skutkować odmową przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem organu przyznanie świadczenia we wnioskowanej kwocie (300 zł) byłoby -wobec braku chęci współpracy ze strony skarżącej, sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości społecznej wobec pozostałych osób i rodzin ubiegających się 0 pomoc społeczną na dożywianie, których dochód jest znacznie niższy od kryterium dochodowego. Jednocześnie organ l instancji dokonał analizy środków będących w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na pomoc społeczną w formie zasiłków celowych i podał, że w 2008 roku świadczenie dla osoby samotnie gospodarującej będzie wynosiło średnio 100 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D.B. wyrażając swoje niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i ze sposobu działania organu pomocy społecznej w sprawach z jej wniosków. Nadto w odwołaniu tym skarżąca domagała się przyznania pomocy finansowej we wnioskowanej kwocie. Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (dz. U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856 z późn. zm.), 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, póz. 1071, z późn. zmianami) w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że stanowisko organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Ponadto Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej przyznając stronie zasiłek celowy w kwocie po 100,00 złotych na okres od stycznia do czerwca 2008 roku udzielił D.B. pomocy w miarę swoich możliwości, przy czym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a stanowisko organu I instancji zostało dostatecznie uzasadnione. Pismem z dnia 28 stycznia 2008 roku D.B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżąca wskazała, iż decyzje organu l instancji jak i organu II instancji są dla skarżącej krzywdzące, gdyż za przyznaną kwotę nie jest ona w stanie zaspokoić swoich potrzeb, a ponadto została pozbawiona ciepłych posiłków, brakuje jej na chleb. D.B. zarzuciła także organom administracji brak zrozumienia dla jej trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Okolicznością bezsporną w sprawie jest spełnienie przez skarżącą, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, warunków do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.". Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. l SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003r., II SA/Kr 2627/2001). Sporną kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena decyzji organów orzekających w sprawie pod względem wysokości przyznanego zasiłku. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej - stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organy administracji - zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponuje w 2008 r. Zgodnie z wyliczeniami organu l instancji średnia wysokość zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej będzie wynosić w 2008 roku 100,00 złotych. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. W wyroku z dnia 25 stycznia 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt l OSK 624/2007, LexPolonica nr 1854370) orzekł, iż w "świetle art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej". W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa skarżącej, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zarzuty skargi dotyczące przyznania zbyt niskiej kwoty na zaspokojenie potrzeb żywnościowych są zatem bezzasadne, gdyż spełnianie kryteriów ustawowych przez osobę zainteresowaną nie oznacza obowiązku przyznania jej tego świadczenia w wnioskowanej przez skarżącą wysokości. Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy odniósł się do przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Ustawa ta określa szczegółowe warunki, bez których spełnienia nie mogą być przyznane określone w niej formy pomocy w zakresie dożywiania (art. 3 pkt 1 in fine, tj. posiłek, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności, świadczenie rzeczowe w postaci produktów żywnościowych). Zasadniczym kryterium jest dochód (art. 5 i 6 cyt. ustawy), którego wysokość wpływa na odpłatność lub nieodpłatność pomocy w formie świadczenia rzeczowego lub posiłku. Organy administracyjne również odniosły się do tej kwestii w swoich rozstrzygnięciach. Z uwagi na to, iż skarżąca osiąga dochód mniejszy niż 150 % kryterium dochodowego kwalifikowała się do przyznania jej świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Wskazać również należy, iż kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza korzystną dla strony, Sąd nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji wyznaczonych przez ustawę organów i określać wysokość przyznawanej pomocy w tych przypadkach, w których ustawodawca pozostawił uznaniu organów, gdyż tylko one, dysponując środkami finansowymi, mogą udzielać świadczeń. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie l sentencji, nadto Sąd orzekł o kosztach niniejszego postępowania zgodnie z art. 250 wskazanej wyżej ustawy w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 roku Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). /