II SA/Go 147/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.R. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 147/20 oddalił skargę R.R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wyrok ten został wydany na rozprawie w związku z wyraźnym wnioskiem skarżącego (k. 27 akt sądowych). O terminie rozprawy skarżący został powiadomiony zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2020 r., które odebrał osobiście (dowód doręczenia k. 40 akt sądowych). W dniu 28 sierpnia 2020 r. do tutejszego sądu wpłynął wniosek R.R. z dnia [...] sierpnia 2020 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie wiedział o wydanym orzeczeniu jakie zapadło w sprawie, a ostatnim pismem, jakie otrzymał od sądu było zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2020 r. Ze względu na stan zdrowia nie mógł się na niej stawić. Nie wiedział też, że termin do złożenia wniosku od uzasadnienie wyroku w sprawie wynosił 7 dni, bowiem działał bez adwokata, mieszka samotnie i nie miał z kim skonsultować wątpliwości. Nadto skarżący powołał się na stan epidemii, która - uwzględniając jego wiek i stan zdrowia - ograniczyła jego aktywność i kontakty. Podkreślił, że taka sytuacja, jak i sprawa wywiera zły wpływ na jego kondycję psychiczną, bo w postępowaniu prowadzonym przed organem zachowywał staranność. Rozpoznając ten wniosek należy wskazać, że zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej p.p.s.a.). czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę (lub jej pełnomocnika) po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Przywrócenie uchybionego terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym rozpoczyna swój bieg na nowo. Jak wynika z treści art. 87 § 1 do § 3 p.p.s.a. warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są brak winy strony w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie uchybionej czynności procesowej. Ustawa wymaga również by w wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy także uprawdopodobnić okoliczności na brak winy w uchybieniu terminu. Najistotniejszym z punktu widzenia niniejszej sprawy elementem jest kwestia winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określoną czynność procesową. Brak winy stanowi bowiem konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Przepisy ustawy, w szczególności art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określają, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony a ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Z utrwalonego od wielu już lat stanowiska orzecznictwa i doktryny wynika, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak winy zachodzi zatem tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Dlatego do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają natomiast mniejsze ograniczenia, niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy wreszcie nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08; 0 września 2010r., II OZ 849/10; 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11; dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl). Tak rozumianej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie stanowi wskazana przez skarżącego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nieznajomość prawa, brak pełnomocnika (prawnika) oraz podnoszone okoliczności zdrowotne i epidemiczne. Po pierwsze wraz z zawiadomieniem o rozprawie, które skarżący odebrał prawie na miesiąc przed jej terminem otrzymał on pouczenie, którego najważniejszą treścią było to, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Pouczenie zawierało również informacje o sposobie i trybie złożenia takiego wniosku (por. kopia zawiadomienia k. 35 akt sądowych). Skarżący potwierdził, że otrzymał zawiadomienie co oznacza, że otrzymał również pouczenie. W takiej sytuacji brak wiedzy prawnej lub zawodowego prawnika nie ma znaczenia bowiem pouczenie było jasne i łatwe do zrozumienia. Przeszkody, na które powołuje się strona nie wskazują, by skarżący nie mógł zrozumieć treści pouczenia jeśli by się z nim zapoznał. Po drugie skoro skarżący wiedział o terminie rozprawy i nie był na niej obecny nie było żadnych przeszkód, by bezpośrednio lub w krótkim odstępie po dniu rozprawy skontaktować się telefonicznie z sądem, by dowiedzieć się o wyniku sprawy i ewentualnie uzyskać informacje zawarte już w pouczeniu. Z treści wniosku o przywrócenie terminu i opisanych tam okoliczności wynika, że skarżący ograniczył swoją aktywność, ale nie to, że w ogóle w tym okresie (od dnia wydania wyroku do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu) nie mógł się komunikować, w szczególności telefonicznie, lub też wysyłać korespondencję. Pewne ograniczenia istniały już wcześniej i to w najbardziej rygorystycznym po względem ograniczeń (jak dotychczas) okresie pandemii to jest w kwietniu 2020 r., a skarżący terminowo reagował na wezwania sądowe (por. pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2020 r. i wpłata wpisu w dniu [...] kwietnia, k. 24 i 27 akt sądowych). W okresie wydania orzeczenia sytuacja epidemiczna, co wynika z powszechnie dostępnych danych, była lepsza, niż w dacie sporządzania przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Funkcjonowała też bez przeszkód komunikacja i poczta, a skarżący zareagował dopiero dwa miesiące po terminie rozprawy. Uwzględniając zatem specyfikę ograniczeń jakie niesie stan epidemiczny, szczególnie dla osób starszych lub chorujących, to mając na względzie stan faktyczny sprawy, skarżący niewątpliwie z własnej winy nie dochował należytej staranności mimo tego, że otrzymał wszelkie instrukcje jakie były potrzebne do tego by korzystał z swoich praw i gwarancji procesowych. Tym samym uznać należy, że skarżący nie wykazał, by do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia doszło z przyczyn od niego niezależnych, za które nie ponosi on winy, co obligowało sąd do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.