II SA/Go 148/16

Dnia 25 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na pismo Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na sposób wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2016r. A.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na pismo Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. ( znak: [...]), stanowiące odpowiedź na skargi złożone przez niego w pismach z [...] listopada i [...] grudnia 2015 r. na sposób wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji czynności służbowych. Z przedłożonych przez organ wraz z przekazaną Sądowi skargą akt wynikał następujący stan faktyczny sprawy: W skierowanym do Komendy Wojewódzkiej Policji piśmie z dnia [...] listopada 2015r. A.S. (będąc osobą, wobec której funkcjonariusze Policji podjęli czynności służbowe w związku zaistniałym [...] listopada 2015r. na ul. [...], zdarzeniem drogowym, przeprowadzając m.in. badanie na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu przy pomocy urządzenia AlcoBlow ) szczegółowo opisał przyczyny oraz przebieg interwencji. Zdaniem autora pisma czynności służbowe funkcjonariuszy zostały przeprowadzone z istotnymi uchybieniami ( upuszczenie przez funkcjonariusza Policji alkomatu na ziemię do kałuży, przeprowadzenie badania brudnym alkomatem, dopuszczenie do kontaktu brudnego urządzenia z ustami osoby badanej, odmowa okazania przez przeprowadzających interwencję policjantów osobie badanej atestów oraz homologacji urządzenia, którym przeprowadzono badanie ). Wniósł o udzielenie szczegółowych informacji m.in. na temat podstawy prawnej umożliwiającej odmowę przedstawienia przez funkcjonariuszy Policji dokumentacji atestowej i homologacyjnej urządzenia, którym przeprowadzono badanie, posiadania przez kontrolujących go aktualnych policjantów szkoleń i uprawnień w zakresie przeprowadzania czynności związanych z badaniami na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, wyjaśnienia czy tego typu urządzenia stosowane w Polsce muszą posiadać atesty i homologacje dopuszczające je do tego typu badań, a także czy policjanci przeprowadzający opisaną wyżej interwencję posiadali uprawnienia do przeprowadzania czynności w związku ze zdarzeniami komunikacyjnymi. Jednocześnie podkreślił, iż opisane wyżej badanie nie wykazało zawartości alkoholu w wydychanym przez niego powietrzu. Pismo A.S. zostało na podstawie art. 232 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( dalej jako: Kpa ) przekazane do załatwienia Komendantowi Powiatowemu Policji. W toku postępowania wyjaśniającego do akt sprawy włączono m.in. notatki służbowe funkcjonariuszy Policji opisujące przebieg interwencji podjętej w dniu [...] listopada 2015r. oraz kopie ich notatników służbowych, a także umożliwiono autorowi skargi złożenie oświadczenia co do okoliczności sprawy. W wyniku czego w dniu 15 grudnia 2015r. złożył on pismo uzupełniające, w którym odniósł się do czynności przeprowadzonych przez Komendanta Powiatowego Policji. Nadto oświadczył, że nie przyznaje się do zarzuconego mu wykroczenia, zarzucił nieprawidłowości w doręczaniu mu korespondencji w ramach opisywanego postępowania, a także przedstawił okoliczności świadczące jego zdaniem o mających miejsce w KPP poważnych nieprawidłowościach w zakresie przeprowadzania przesłuchań. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji poinformował A.S., iż nie stwierdził uchybień w ramach czynności podjętych przez podległych sobie funkcjonariuszy Policji w dniu [...] listopada 2015r. Zdaniem Komendanta czynności te zostały przeprowadzone z należytą starannością, w sposób kompleksowy i zgodny z zasadami prawa. Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił ustalenia poczynione przez funkcjonariuszy na temat okoliczności zdarzenia drogowego z dnia [...] listopada 2015 r., w którym A.S. brał udział. Nadto przytoczył przepisy prawa regulujące uprawnienia funkcjonariuszy Policji w zakresie kontroli kierujących pojazdami, w szczególności jeśli chodzi o przeprowadzanie badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przedstawił pokrótce zasady działania służącego temu celowi urządzenia AlcoBlow oraz zasady jego obsługi. Wskazał również, iż przeprowadzanie badań za pomocą tego urządzenia nie wymaga dodatkowych szkoleń funkcjonariuszy oraz wydawania certyfikatów, zaś umiejętności w zakresie posługiwania się tym urządzeniem policjanci nabywają poprzez zapoznanie się z instrukcją obsługi. Tym samym funkcjonariusze przeprowadzający interwencję w dniu [...] listopada 2015 r. nie byli zobowiązani posiadać specjalistycznych szkoleń. Podejmowane przez nich czynności mieściły się w ramach kwalifikacji zawodowych policjanta, nabytych w ramach szkolenia zawodowego. Zdaniem Komendanta brak było też podstaw do uznania sposobu doręczania korespondencji w sprawie za niezgodny z prawem. W powołanej na wstępie skardze na pismo z dnia [...] stycznia 2015. skarżący zakwestionował jego zasadność i zgodność z prawem oraz zarzucił naruszenie jego prawnie chronionego dobra, wynikającego z Konstytucji RP oraz aktów prawa międzynarodowego. Nadto zarzucił niewyjaśnienie przez organ wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania zawartego w odpowiedzi uzasadnienia, przyjęcie za prawdziwe fałszywych wyjaśnień policjantów przeprowadzających interwencję w dniu [...] listopada 2015 r., co skutkowało obrazą przepisów prawa karnego. Wniósł o zmianę treści odpowiedzi i nakazanie Komendantowi Powiatowemu Policji wykonania czynności, które opisał w uzasadnieniu skargi. Zdaniem skarżącego Komendant rozpytał tylko jednego policjanta biorącego udział w interwencji na okoliczność przebiegu opisywanego zdarzenia co oznacza, że należy przymusić ten organ do przesłuchania drugiego funkcjonariusza. Dodatkowo należy do akt sprawy dołączyć stenogram rozmowy z rejestratora oraz notatki z rozpytań obu policjantów. Nadto skarżący obszernie opisał w skardze nieprawidłowości zaistniałe - jego zdaniem - w trakcie badania trzeźwości, któremu został poddany w dniu [...] listopada 2015r., uchybienia zawarte w zawiadomieniu Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r. o sposobie załatwienia skargi na temat kwestii legalizacji urządzenia użytego do badania, na temat kwalifikacji i szkoleń przeprowadzających interwencję funkcjonariuszy Policji, a także na temat ich zachowania w trakcie czynności. W opinii skarżącego przykładami opresyjnych metod w tym zakresie jest zmuszanie obywateli do poddawania się badaniom urządzeniami, które w Polsce nie muszą posiadać atestów, skazywanie obywateli wyrokami sądowymi na podstawie badań tymi urządzeniami oraz na podstawie tylko zeznań policjantów, którzy nie muszą posiadać żadnych szkoleń z zakresu ruchu drogowego czy z zakresu obsługi urządzeń służących do badania trzeźwości oraz mierników prędkości. Sposób przeprowadzenia przez policjantów opisanej interwencji miał charakter bezprawny, wypełnił znamiona czynu zabronionego oraz stanowił formę represji wobec obywatela. Skarżący zakwestionował też fakt przypisywania w tego rodzaju sprawach większej wiarygodności zeznaniom funkcjonariuszy Policji oraz ponownie zwrócił uwagę na istniejące - jego zdaniem - nieprawidłowości w KPP w zakresie czynności policjantów podejmowanych w związku ze służbą, w tym wobec obywateli. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż sądy administracyjne nie są właściwe m.in. do rozpoznawania skarg powszechnych, związanych z wykonywaniem zadań bieżących przez właściwe organy administracji publicznej albo ich pracowników, wnoszonych w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zwrócić uwagę, że merytoryczne badanie zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności, w tym m.in. właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania danej sprawy. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W rozpatrywanej sprawie A.S. wniósł skargę na pismo Komendanta Powiatowego Policji stanowiące odpowiedź na jego skargę z dnia [...] listopada 2015 r. i jej uzupełnienie (dokonane pismem dnia [...] grudnia 2015r.) na sposób przeprowadzenia przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji czynności służbowych w ramach interwencji podjętej w dniu [...] listopada 2015 r., w związku ze zdarzeniem drogowym w [...], w okolicach posesji nr [...]. Rozpatrywanie tego rodzaju skarg przez organy administracyjne następuje w trybie przepisów działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonego pisma, dalej w skrócie Kpa). Rozdział 2 tego działu, obejmujący przepisy art. 227–240 Kpa, normuje postępowanie skargowe. Stosownie do treści art. 227 Kpa przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, przy czym skargę składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 228 Kpa). Skarga A.S. z dnia [...] listopada 2015 r. została przekazana przez Komendanta Wojewódzkiego Policji do rozpatrzenia Komendantowi Powiatowemu Policji na podstawie art. 232 § 1 Kpa. W myśl tego przepisu skargę na pracownika można przekazać do załatwienia również jego przełożonemu służbowemu, z obowiązkiem zawiadomienia organu właściwego do rozpatrzenia skargi o sposobie jej załatwienia. Z kolei zgodnie z art. 6f ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.) komendant wojewódzki Policji oraz komendant powiatowy (miejski) Policji są przełożonymi policjantów na terenie swojego działania. W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII Kpa nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 237 § 3 Kpa o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 Kpa. Do elementów tych należy oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi lub, jeżeli zawiadomienie sporządzone zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Na zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi w trybie działu VIII Kpa nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem ani decyzją administracyjną, ani żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa. W szczególności nie jest innym niż decyzja czy postanowienie aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545). W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, iż tzw. "tryb ogólnoskargowy" (uregulowany w art. 221–240 Kpa) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga z art. 227 Kpa jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym jednak podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego ( vide: wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., III SA1636/97, LEX nr 37138; postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99, LEX nr 48017; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., I SA/Rz 117/05, opubl. OwSS 2006/1/26, LEX nr 165846). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kpa nie należy do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych ( vide: postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99, opubl. ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27, LEX nr 40203). Z powyższych rozważań wynika, że pismo informujące o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie przewidzianym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie mieści się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 ppsa. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny nie może rozpoznać wniesionej w niniejszej sprawie skargi pod względem merytorycznym. W świetle powyższych okoliczności należało uznać, że sprawa nie należy do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, wobec czego w myśl art. 58 § 1 pkt 1 ppsa skargę należało odrzucić. Dodatkowo należy wskazać, że w sytuacji gdy skarżący nie przyznał się do popełnienia w dniu [...] listopada 2015 r. zarzuconego mu wykroczenia i w związku z tym sprawa została skierowana do właściwego sądu rejonowego, to rozstrzygnięcie wszelkich kwestii związanych zarówno z ewentualnym sprawstwem tego wykroczenia, jego skutkami i następstwami, jak również ze sposobem udokumentowania przez Policję tych okoliczności, z wiarygodnością zgromadzonych dowodów i prawidłowością ich przeprowadzenia, należy do tego sądu rejonowego. Sąd administracyjny nie może wkraczać w tę materię, albowiem nie posiada ku temu ustawowych kompetencji.