II SA/Go 148/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. odrzucić skargę, 2. na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwrócić skarżącej A.Z. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. A.Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Do skargi dołączyła jeden jej odpis. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 marca 2020 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis ten skarżąca uiściła na rachunek Sądu w dniu 20 kwietnia 2020 r. Odrębnym zarządzeniem z dnia 30 marca 2020 r. Przewodniczący wezwał skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie numeru PESEL oraz nadesłanie trzech egzemplarzy odpisu skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, celem doręczenia uczestnikom postępowania. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została przesłana na adres skarżącej podany w skardze i odebrana przez jej dorosłego domownika w dniu 10 kwietnia 2020 r. 20 kwietnia 2020 r. na rachunek bankowy Sądu wpłynęła kwota 200 zł uiszczona przez skarżącą na wezwanie Sądu, tytułem wpisu sądowego od skargi. W dniu 13 maja 2020 r. do Sądu wpłynęły nadesłane przez organ II instancji wydruki komputerowe skargi bez podpisu skarżącej, a także bez poświadczenia ich za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przystąpienie do merytorycznej oceny zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie, czy skarga została wniesiona z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych przewidzianych przez przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 32 p.p.s.a. stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast zgodnie z art. 33 § 1 uczestnikiem postępowania na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik sprawy dotyczy jej interesu prawnego. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd przyjął, że stronami w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie, oprócz skarżącej i organu są również cztery inne podmioty (uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego). Do skargi wniesionej do Sądu skarżąca dołączyła jeden odpis skargi własnoręcznie podpisany, wobec tego zarządzeniem z 30 marca 2020 r. została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie w terminie 7 dni trzech odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, celem doręczenia uczestnikom postępowania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pod takim samym rygorem Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do podania w terminie 7 dni numeru PESEL, co – w świetle przepisu art. 46 § 2 pkt 1 lit.b p.p.s.a. – jest niezbędnym elementem pierwszego pisma w sprawie. Przesyłkę zawierającą wezwania przesłano na adres skarżącej wskazany w skardze i została ona odebrana przez dorosłego domownika w dniu 10 kwietnia 2020 r. Z dniem 16 maja 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z art. 68 ust. 6 i 7 w/w ustawy terminy, o których mowa w art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568), których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs ust. 1 w/w ustawy, rozpoczynają bieg z dniem 24 maja 2020 r., natomiast terminy, których bieg uległ zawieszeniu, biegną dalej od dnia 24 maja 2020 r. W niniejszej sprawie skarżąca otrzymała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 10 kwietnia 2020 r., a więc termin do ich uzupełnienia rozpoczął bieg z dniem 24 maja 2020 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 1 czerwca 2020 r. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie zrealizowała nałożonego obowiązku i nie nadesłała wymaganych trzech odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wydruki komputerowe nadesłane za pośrednictwem organu, które wpłynęły do Sądu 13 maja 2020 r., nie zostały opatrzone stosownymi podpisami skarżącej ani też nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem. W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do treści art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo wnoszone do sądu powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników. Natomiast zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć jego odpisy oraz odpisy załączników dla doręczenia ich stronom i uczestnikom postępowania. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego jest zatem jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09; wyrok NSA z 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06; postanowienie z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 1282/18). W świetle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika i - co do zasady - musi to być podpis własnoręczny. Tym samym jest to jedyny element treści pisma procesowego, dla którego ważności nie jest obojętne, w jakiej formie jest złożony. Idąc dalej, skoro podpis jest elementem treści pisma procesowego, to odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Odpisy pisma procesowego nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby bowiem, że nie byłby to odpis, ale oryginał pisma, a obowiązku złożenia odpowiedniej liczby oryginałów pisma procesowego ustawa nie nakłada na strony (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OZ 326/16). Jednakże złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane tylko wtedy, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis, np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis. W sytuacji natomiast, gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu, czyli gdy jest to np. (tak jak w niniejszej sprawie) wydruk komputerowy, podpis ten musi zostać złożony własnoręcznie na odpisie. Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego na odpisie, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Własnoręcznego podpisu, czy to złożonego na egzemplarzu odpisu, czy też powielonego z oryginału, nie zastępuje zamieszczenie w stosownym miejscu odpisu w formie wydruku komputerowego jedynie oznaczenia z imienia i nazwiska osoby, która ten podpis na oryginale złożyła. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 p.p.s.a. Niniejsze rozstrzygnięcie nie jest sprzeczne z poglądem wyrażanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Podkreśla się w nim, że odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyroki NSA z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05 i z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1676/15 oraz postanowienia: z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12; z dnia 30 września 2012 r. sygn. akt II GZ 280/12 i II GZ 281/12; z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1848/15; z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II OZ 157/15; z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II OSK 1953/15). Prawidłowości tego poglądu nie zmienia także stanowisko przyjęte w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków, a więc odmiennej od analizowanej. Wskazane powyżej orzeczenia dotyczą kserokopii pisma procesowego (a zatem dokumentu zawierającego mechanicznie odwzorowany podpis). W podobnym stanie faktycznym wydano postanowienie NSA z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 455/16. Jak wynika z przedstawionego w nim stanu faktycznego, strona – będąc zobowiązaną przez sąd do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi - przesłała "jeden egzemplarz podpisany własnoręcznie i 4 jego kopie", co oznacza, że na kopiach pismach znajdował się podpis odwzorowany mechanicznie. W rozpoznawanej natomiast sprawie przesłano wydruk komputerowy skargi, ale bez podpisu w jakiejkolwiek formie (nawet bez wskazania, że na oryginale taki podpis się znajduje). Powyższe stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienia NSA: z 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 703/16; z 31 października 2017 r., sygn. akt II FZ 390/17; z 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OZ 682/19; z 6 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 1282/18). W świetle dokonanych rozważań, nadesłanych przez skarżącą wydruków komputerowych skargi (z podanym numerem PESEL skarżącej), na których wyłącznie wskazano z imienia i nazwiska stronę skarżącą, nieopatrzonych podpisem własnoręcznym strony, nie można uznać za odpisy skargi, a tym samym należy stwierdzić, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Wobec tego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji (pkt 1 postanowienia). O zwrocie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.