II SA/Go 152/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi C.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] C.S. został skierowany w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. – w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji) na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy Prawo o ruchu drogowym cofnął C.S. prawo jazdy kategorii A, B, T nr [...], wydane dnia [...] listopada 2004 r. W dniu [...] listopada 2008r. (orzeczenie lekarskie nr [...]) stwierdzono u C.S. przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, B i T. Wyznaczono po raz kolejny nowy termin badania lekarskiego na listopad 2009 r. C.S. nie zgłosił się na badania. Decyzją ostateczną z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Starosta uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] oraz cofnął C.S. w trybie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym powyższe prawo jazdy. 2. W dniu 2 maja 2013 r. C.S. wystąpił z wnioskiem o wydanie prawa jazdy. Do wniosku załączył opinie lekarza uprawnionego do badania osób kierujących pojazdami M.G. to jest orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r., w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz ograniczenia do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia (kod 01.01 jazda w okularach) oraz kod 107 (dostosowanie pojazdu do rodzaju schorzenia – automatyczna skrzynia biegów) oraz przedłożył również zaświadczenie lekarskie wskazanego lekarza z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...], w którym stwierdzono brak przeciwwskazań do zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, oraz wyszczególniono wskazane wyżej ograniczenia. 3. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Starosta odmówił C.S. przywrócenia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii A, B i T. Zdaniem organu pierwszej instancji orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. nie posiada mocy dowodowej, gdyż jest dokumentem wydanym błędnie, z błędną podstawą prawną. Na dzień jego wystawienia nie obowiązywał art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, na który powołuje się wystawca omawianego dokumentu. Z kolei orzeczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] wystawione na okoliczność wykonania badań lekarskich przeprowadzonych na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. nr 30, poz. 151 ze zm.) potwierdza wykonanie badań przez lekarza uprawnionego do badań osób kierujących pojazdami przeprowadzanych w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u osób ubiegających się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w art. 137 stanowi, że dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w niniejszej ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Na podstawie wskazanego przepisu zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2 - 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym przeprowadza się w Wojewódzkich Ośrodkach Medycyny Pracy. Przedstawione przez stronę orzeczenia lekarskie nie spełniają wymogu o którym mowa powyżej. 4. Od powyższej decyzji Starosty C.S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniósł, iż w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy pouczono go ustnie, że badania może wykonać gdziekolwiek chce, chyba że zostanie ponownie skierowany na badania z takiego ośrodka. Szczegółowo opisał postępowanie przed Starostwem, stwierdzając przy tym, że udał się do specjalisty w [...], który dokładnie go przebadał. W opinii strony żaden przepis ustawy nie określa obowiązku poddania się badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Wydana decyzja powinna być uchylona jako błędna z uwagi na to, że jest wadliwa i ustalona w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny. 5. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium, odnosząc się do przedstawionych przez stronę w postępowaniu przed organem pierwszej instancji orzeczeń lekarskich stwierdziło, że nie są to dokumenty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie dokumentują badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. O obowiązku takim skarżący był wielokrotnie informowany, dlatego też trudno przyznać rację skarżącemu, gdyż wiedział on gdzie ma przeprowadzić specjalistyczne badania. Kolegium nie podzieliło zarzutu skarżącego o błędnym ustaleniu stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji. C.S. miał możliwość na etapie postępowania przed Starostwem Powiatowym zgłaszać wszelkie zarzuty i składać wnioski dowodowe, o czym był informowany, a czego nie uczynił. Nie wnosił żadnych zastrzeżeń do przeprowadzonego postępowania. Dlatego też nie można mówić o uchybieniach organu pierwszej instancji na etapie prowadzenia postępowania. Zdaniem Kolegium podstawę materialno-prawną wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Mając na uwadze treść art. 122 ust. 1 pkt. 4 cytowanej ustawy, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt. 3-5. Ponadto po myśli art. 140 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym to starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przepisy art. 122 i 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. zostały uchylone przez art. 125 pkt 10 lit. j ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011.30.151) która weszła w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. Zgodnie z art 137 tej ustawy dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 80d ust. 7, art. 88 ust. 7, art. 94 ust. 4, art. 100 ust. 2, art 115, art. 1151, art. 123, art 125 oraz art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w niniejszej ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Bezsporne zatem jest, że wskazana ustawa jest aktem powszechnie obowiązującym. Podstawą prawną trybu badania kierowców jest obowiązujące (wydane na podstawie art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15 ze zm.). Zgodnie z jego § 9 ust. 1 badania lekarskie osób wymienionych w art 122 ust. pkt 2-5 ustawy Prawo o ruchu drogowym przeprowadza się w Wojewódzkich Ośrodkach Medycyny Pracy. Przepisy cytowanego rozporządzenia są w tym przypadku jasne i precyzyjne i nie doznają wyłączenia przez jakiekolwiek inne normy prawne. W żadnym wypadku nie wolno uznać, że przedmiotowe badanie może zostać w jakikolwiek sposób podważone prze prywatną opinię lekarską załączoną przez stronę, tak jak to miało miejsce w niniejszym postępowaniu. Nie można zgodzić się także z domniemaniem skarżącego, że nie wskazano podstawy prawnej (która w rzeczywistości została wskazana) i tym samym ona nie istnieje. Wskazane powyżej rozporządzenie jest aktem powszechnie obowiązującym, stosowanym i ogłoszonym, dlatego zarzut ten należało uznać za chybiony. 6. Na powyższą decyzję C.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Opisał w niej szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, podniósł, iż przepis art. 75 ust. 1 pkt ustawy z dnia 5 stycznia o kierujących pojazdami w żaden sposób nie stwierdza, że omawiane badania lekarskie należy wykonać w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, nie odsyła on też do innych przepisów. Również w decyzji z dnia [...] października 2012 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie powołano się na żaden przepis ustawy stwierdzający obowiązek poddania się badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. W decyzji tej brak było wskazania poradni, w której skarżący miałby przeprowadzić badania lekarskie. Istotnym było, aby stosowne orzeczenie wydał lekarz uprawniony do badania kierowców. Stanowisko Kolegium jest błędne, gdyż decyzja z dnia [...] października 2012 r. została wydana wyłącznie z zastosowaniem art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Uwadze organów obydwu instancji uszło, iż skarżący ubiega się wyłącznie o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, co świadczy o pobieżnym zapoznaniu się z materiałem dowodowym i nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 p.p.s.a.). W zakresie tak oznaczonej kognicji sądu administracyjnego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 8. Ze stanu sprawy wynika, że Starosta decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] cofnął C.S. w trybie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B i T. Decyzja ta jako ostateczna wywołuje skutki prawne określone w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.). Wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2013 r. o przywrócenie uprawnień dotyczy wyłącznie prawa jazdy kategorii B. W tej dacie obowiązywała już ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., nr 30, poz. 151 ze zm.) i to jej przepisy maja zastosowanie w sprawie. Stanowisko wyrażone przez organ drugiej instancji na wstępie rozważań jest więc błędne jakkolwiek pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Przepisy prawa dotychczasowego mają zastosowanie jedynie w zakresie częściowym, wyznaczonym przepisami intertemporalnymi. W tej kwestii istotne znaczenie dla sprawy ma analiza, obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy, przepisów dotyczących przywracania uprawnień do kierowania pojazdami oraz wykazywania braku przeciwskazań stwierdzonych w ostatecznej decyzji cofającej te uprawnienia. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Przyczynami, które spowodowały cofnięcie tych uprawnień, były przeciwskazania zdrowotne wskazane w decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2012 r. Tryb ich ustalania reguluje ustawa i przepisy wykonawcze. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu badanie lekarskie przeprowadza się na wniosek osoby w przypadkach, o których mowa, między innymi, w ust. 1 pkt 3. 9. Przepisy art. 76 ustawy o kierujących pojazdami określają zakres badań (kategorii B dotyczy przepis art. 76 ust. 1 pkt 1) oraz lekarzy uprawnionych do przeprowadzenia badań lekarskich (art. 77 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). W stosunku do osób, które ubiegają się o przywrócenie uprawnień, ustawa wprowadza surowsze wymogi wskazując, że minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich, konsultacji u lekarzy specjalistów, pomocniczych badań diagnostycznych (pkt 1 i 2) oraz, co najistotniejsze, jednostki uprawnione do przeprowadzania badań, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 oraz w art. 79 ust. 4 i 5 (pkt 3). Rozporządzenie wskazane w tym przepisie nie zostało dotychczas wydane. Nie oznacza to jednak, że istnieje luka w prawie. Zgodnie bowiem z art. 137 ustawy o kierujących pojazdami dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie, między innymi, art. 123 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w niniejszej ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Okres ten mija 20 lipca 2014 r., stąd w sprawie na zasadzie regulacji przejściowej znajdują zastosowanie przepisy powołanego wyżej i zastosowanego przez organy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. W myśl § 9 ust. 1 badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2- 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (odpowiednikiem, którego jest art. 75 ust. 1 pkt 1 do 6 ustawy o kierujących pojazdami), przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Rozwiązanie to polegające na wyznaczeniu odrębnych jednostek do przeprowadzenia badań osób, u których uprzednio stwierdzono przeciwskazania do prowadzenia pojazdów podyktowane było względami bezpieczeństwa i koniecznością sprawdzenia zmian w uprzednio stwierdzonym stanie rzeczy. Z treści przepisów nowych wynika, że założenie to zostało ono utrzymane (art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami). Tym samym organy trafnie uznały, że zaświadczenie pochodzące od lekarza, uprawnionego w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami do przeprowadzenia badań na zasadach ogólnych, nie jest w rozpatrywanym przypadku wystarczające, gdyż nie pochodzi o uprawnionej jednostki – wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Z tych też względów nie mogło stanowić przesłanki do wydania decyzji o przywróceniu uprawnień na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec niezasadności skargi i niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa mających lub mogących mieć wpływ na wynik decyzji skarga podlegała zatem oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).