II SA/Go 155/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi N.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu na rzecz skarżącej N.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja Stypendialna Studentów [...] wydała dnia [...] listopada 2019 r. decyzję, którą - na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4), art. 86 ust. 2-3, art. 91, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1, 3, art. 447 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r., poz. 1668 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm. – określanej dalej jako p.s.w.n.) w zw. z § 1 ust. 5, 6, § 2 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1, 2, 6, § 4 ust. 1, 2, 4-6, § 5 ust. 1-3, 6, 7, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, 6, § 16, § 17, § 23 ust. 9 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu (załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] września 2019 r. – określanego dalej jako Regulamin) - odmówiła przyznania N.P. stypendium rektora. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz § 7 ust. 2 pkt 1 Regulaminu. Zgodnie z tymi przepisami świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1) - 4) p.s.w.n. (tj. stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga; stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (tj. stypendium ministra): przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Analizując dane wnioskodawczyni dotyczące jej toku kształcenia oparte na oświadczeniu złożonym w dniu 9 października 2019 r. oraz zawarte w uczelnianej bazie danych "Dziekanat" i w "Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on" Komisja stwierdziła, iż z końcem roku akademickiego 2018/2019 wnioskodawczyni utraciła prawo do ubiegania się o powyższe świadczenie. N.P. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi I instancji błędną interpretację art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. i wskazała, że ustawa nie mówi wprost, czy 6 lat wskazany w powyższym przepisie, to okres pobierania czy przysługiwania świadczenia. Podkreśliła, że w ubiegłych latach akademickich nie zawsze posiadała prawo do pobierania świadczeń i że pobierała je dopiero od roku akademickiego 2016/2017. Wskazała też na przerwany przez nią w styczniu 2009 r. tok kształcenia związany z zamknięciem wybranej przez nią specjalizacji studiów. Dodała też, że pomimo pisemnej prośby z dnia [...] listopada 2019 r. nie otrzymała odpowiedzi na pytanie, ile lat wstecz sprawdzanych jest w systemie POL-on. W tej kwestii otrzymała dwie zupełnie sprzeczne informacje ustne od pracowników Dziekanatu (według jednej jest to okres od 2012 czy 2014, według drugiej sprawdzany jest cały okres studiowania danego studenta). Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 86 ust. 2-3, art. 91, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1, 3, art. 447 p.s.w.n., § 3 ust. 1, 2, 6, § 4 ust. 1, 2, 4-6, § 5 ust. 1-3, 6, 7, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, 6, § 16, § 17, § 23 ust. 9 Regulaminu oraz art. 138 § 1 pkt 1) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., aktualny t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020. W uzasadnieniu organ podkreślił, że zapis art. 93, poza ograniczeniem możliwości przyznania świadczenia, w sposób pośredni narzuca także organom uczelnianym konieczność zweryfikowania czy w dacie wydania decyzji dany student spełnia warunki otrzymania stypendium. Narzędziami weryfikacji, którymi dysponuje każda uczelnia w Polsce jest jej wewnętrzna baza danych odnosząca się do studentów danej jednostki oraz "System Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: POL-on". I tak na Uniwersytecie komisje stypendialne za pośrednictwem pracownika uczelni weryfikują uprawnienia osób wnioskujących o przyznanie świadczenia poprzez analizę danych zawartych w uczelnianej bazie danych "Dziekanat: oraz w systemie "POL-on", który poza wskazaniami co do okresu i toku kształcenia studenta na Uniwersytecie wskazuje również na okresy studiowania danej osoby w innych jednostkach w Polsce. Poza tym na Uniwersytecie każdy student wnioskujący o przyznanie świadczenia w roku akademickim 2019/2020 zobowiązany jest do złożenia oświadczenia o okresie studiowania. Następnie organ wskazał, że przychylając się do wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2019 r. dokonano ponownej analizy wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Komisja analizując dane dotyczące toku kształcenia oparte na oświadczeniu złożonym przez skarżącą wraz z wnioskiem w dniu [...] października 2019 r. oraz zawarte w uczelnianej bazie danych "Dziekanat" i w "Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: POL-on", stwierdziła, iż N.P. w dniu 1 października 2007 r. rozpoczęła studia pierwszego stopnia na Wydziale [...], kierunek [...]; z listy studentów wskazanego kierunku studiów została skreślona z dniem [...] stycznia 2009 r. W dniu 1 października 2015 r. rozpoczęła studia pierwszego stopnia na Wydziale [...], kierunek [...]; wskazane studia ukończyła obroną pracy dyplomowej w dniu [...] lutego 2019 r. W dniu [...] marca 2019 r. rozpoczęła studia drugiego stopnia na Wydziale [...], kierunek [...]. W związku z powyższym Komisja uznała, iż prawo do pobierania świadczeń skarżąca posiadała w okresie: – od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2009 r. - tj. przez okres 2 lat akademickich, w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...]; – od [...] października 2015 r. do [...] września 2019 r., tj. przez okres 4 lat akademickich, w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] oraz pierwszy semestr studiów drugiego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...]. Okres 6 lat, na który wskazuje cytowany zapis art. 93 ust. 2 pkt 1) p.s.w.n. minął zatem w dniu [...] września 2019 r. Komisja wskazała, że zgodnie z pismem z dnia 8 lutego 2019 r. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego omawiany artykuł określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa (okresy studiowania sumują się). W świetle zgromadzonych dowodów organ uznał, że nie może przyznać stypendium rektora wypłacanego z pieniędzy podatnika studentom, którzy nie spełnili łącznie wszystkich warunków otrzymania tego świadczenia. W niniejszej sprawie przesłanką uniemożliwiającą przyznanie skarżącej świadczenia jest realizacja przez nią studiów przez okres dłuższy niż 6 lat. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. N.P., w której zarzuciła błędne przyjęcie, że nie spełnia wymogów do otrzymania stypendium rektora, podczas gdy wnikliwa analiza przepisu art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. prowadzi do odmiennego wniosku. Stawiając powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała, że nie miała możliwości ubiegania się o stypendium po 13 stycznia 2009 r., kiedy to została skreślona z listy studentów (z powodu bardzo małej liczby studentów, na wybranej specjalności proponowano jej przeniesienie z [...] na [...] dedykowaną dla nauczycieli, ale odmówiła). W tej sytuacji w przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i podjęcia kolejnych studiów, liczenie okresu 6 lat powinno być kontynuowane z wyłączeniem przerw między studiami, ponieważ sumuje się jedynie okresy faktycznego studiowania na tych uczelniach, tj. od podjęcia studiów do ich dokończenia albo skreślenia z listy studentów, a nie cały rok studiów w przypadku zakończenia kształcenia po pierwszym semestrze. Według skarżącej okres jej studiowania należy liczyć w następujący sposób: – od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2009 r. - tj. przez okres 13 miesięcy (9 miesięcy pierwszego roku akademickiego + 4 miesiące drugiego roku akademickiego), w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...]; – od [...] października 2015 r. do [...] września 2019 r. - tj. przez okres 36 miesięcy (3x9 miesięcy trzech lat akademickich studiów inżynierskich + 5 miesięcy czwartego roku akademickiego studiów inżynierskich + 4 miesiące pierwszego roku studiów drugiego stopnia), w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] oraz pierwszy semestr studiów drugiego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...]. Łączny okres studiowania do 30 września 2019 r. wynosi zatem 49 miesięcy z 72 przysługujących na pobieranie świadczenia. W ocenie skarżącej, zgodnie z powyższą interpretacją, po odjęciu okresu studiowania, na dzień złożenia wniosku przysługiwało jej prawo do pobierania świadczenia przez okres 23 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, przeprowadzonej na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) jest decyzja Odwoławczej Komisja Stypendialnej [...] utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...], odmawiającą skarżącej przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020. Istota sporu sprowadzała się do prawidłowości wykładni prawa materialnego, wyłączającego możliwość uzyskania świadczenia stypendialnego. Zgodnie z 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. student może ubiegać się stypendium rektora, które stosownie - art. 91 ust. 1 p.s.w.n. - może otrzymać, gdy uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w myśl którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy stypendialne obu instancji uznały bowiem, iż upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat . W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wyjaśniając treść tego przepisu nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa, wypracowanych na tle stosowania art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183), wprowadzającego również czasowe ograniczenia pobierania stypendium, z uwagi na jego inne brzmienie. Sąd podziela wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dokonaną przez K. Leweckiego zaprezentowaną w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62) wskazującą, iż pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenie, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Po pierwsze zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium (art. 87 p.s.w.n. określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 p.s.w.n ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 natomiast warunki uzyskania stypendium ministra). Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki: 1) ubiegający się musi mieć status studenta; 2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc 3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Po drugie takie rozumienie wynika z uzasadnienia projektu p.s.w.n., które odnosi się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych. Jak bowiem wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg [...] nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Kolejnym istotnym zagadnieniem, wymagającym wykładni, jest sposób liczenia 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendia. W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin. Stąd też należy go odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu wyżej przedstawionym. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych oku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy należało uznać, że niezasadnie komisje stypendialne zaliczyły skarżącej do sześcioletniego okresu studiów, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., okres kiedy w ogóle nie posiadała statusu studenta, a mianowicie okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] września 2009 r. Już tylko ta okoliczność powodowała, iż wspomniany sześcioletni okres jeszcze nie upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była nie nieuzasadniona. Ponadto organy do tego okresu wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną. Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 200 zł zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U nr 221, poz. 2193 ze zm.).