II SA/Go 157/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009r. sprawy ze skargi S.Ś. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Uniwersytecie z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału Inżynierii przy Uniwersytecie, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata Z.P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści zł) zwiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem udzielonej skarżącej nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Przewodniczący Wydziałowej Komisji Stypendialnej przy Uniwersytecie, na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 7, art. 175 ust. 3, art. 179, art. 182, art. 184, art. 186, art. 207 ust. 1, 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zmianami) w związku z § 1 ust. 2 i 3, § 2 ust. 1 pkt 7), § 3 ust. 1, § 4, § 8, § 9, § 12, § 13 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu (tekst jednolity wprowadzony Zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] września 2008 r.), nie przyznał S.Ś. stypendium mieszkaniowego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub innym obiekcie od 1 października 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, iż S.Ś. nie spełnia wymogów określonych w art. 182 cytowanej ustawy, w którym jako jeden z wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia wymienia się "stwierdzenie, że codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie". Ze złożonego przez S.Ś. studentkę V roku studiów stacjonarnych w dniu [...].10.2008 r. wniosku oraz zgromadzonych dokumentów wynika, że jako adres zamieszkania w okresie studiów wskazała ona we wniosku: [...]. Ponadto posługuje się ona dowodem osobistym, w którym jako miejsce zameldowania figuruje adres: ul. [...], a na wezwanie Wydziałowej Komisji Stypendialnej w dniu [...].11.2008 r. dostarczyła zaświadczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego pod wyżej wskazanym adresem. Nadto S.Ś. przedłożyła umowę najmu lokalu z dnia [...].10.2005 r. znajdującego się na Os. [...] zawartą na czas nieokreślony (fakt kontynuacji tej umowy potwierdziła pismem z dnia [...].11.2008r.) oraz złożyła w podaniu o przyjęcie na studia (na kierunku architektura i urbanistyka) z dnia [...].09.2008 r. oświadczenie, że nie posiada stałego adresu zameldowania oraz, że obecnie przebywa pod adresem: Os. [...] (oświadczenie to jest znane WKS z urzędu). Jednocześnie organ wskazał, iż pojęcie miejsca zamieszkania zostało określone w art. 25 kodeksu cywilnego, a jest nim miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Organ l instancji stwierdził zatem, iż dla ustalenia miejsca zamieszkania istotne są zatem dwie przesłanki: 1) przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości oraz 2) zamiar stałego pobytu. Obydwa te elementy muszą występować łącznie. Z powyższą decyzją nie zgodziła się S.Ś. zarzucając, że organ nie wyjaśnił zgodnie z § 10 ust. 9 regulaminu kwestii miejsca zamieszkania, a uzasadnienie decyzji opiera się wyłącznie na domniemaniach. Ponadto strona podniosła, iż obecnie miejscem jej stałego zamieszkania jest dom rodzinny jej babci tj. we wsi [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Przewodniczący Odwoławczej Komisji Stypendialnej przy Uniwersytecie, na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 7, art. 175 ust. 3, art. 179, art. 182 ust. 1, art. 186, art. 207 ust. 1, 4 cytowanej wyżej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz §1 ust. 2 i 3, § 2 ust. 1 pkt 7, § 9, § 10, § 13 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu, zwanego dalej regulaminem, w związku z art. 138 §1 pkt 1 i art. 104 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie strona odwołująca nie spełnia przesłanki, zgodnie z którą stypendium mieszkaniowe przysługuje, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie. W ocenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej, Wydziałowa Komisja Stypendialna prawidłowo oceniła, że miejscem stałego zamieszkania S.Ś., o którym mowa w art. 182 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jest miasto [...]. Organ l instancji dokonując oceny wniosku wziął pod uwagę obiektywne okoliczności świadczące o faktycznym przebywaniu S.Ś., oraz zamiar pobytu w tym mieście. Fakt, że S.Ś. jest studentką Uniwersytetu oraz związanie się umową najmu lokalu na czas nieokreślony, a także zamiar dalszego studiowania na Uniwersytecie (podanie o przyjęcie studia z dnia [...].09.2008 r., przyjęcie S.Ś. na l rok studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku architektura i urbanistyka od roku akademickiego 2008/2009) świadczą zdaniem organu II instancji zarówno o przebywaniu w sensie fizycznym w [...], jak też o zamiarze stałego pobytu w tym mieście. Dlatego też ani wydziałowa komisja stypendialna, ani też odwoławcza komisja stypendialna nie mogą opierać się na subiektywnym przekonaniu odwołującej S.Ś., że jej miejscem zamieszkania jest obecnie [...], bowiem w żaden sposób tego nie wykazała. Skargę na powyższą decyzję złożyła S.Ś., która wniosła o jej unieważnienie podnosząc, że od października 2005 roku nie mieszka z rodzicami w [...], gdyż warunki panujące w domu uniemożliwiały jej studiowanie. Ponadto wskazała, że przez pewien czas mieszkała w domu rodzinnym swoich dziadków w miejscowości [...], z którego dojeżdżała na uczelnię, a fakt ten jej zdaniem poświadczają dokumenty złożone przez nią we wniosku o zapomogę z tytułu przejściowo trudnej sytuacji materialnej i przyznane stypendium socjalne z roku 2005 i 2006. Z uwagi na ograniczoną ilość autobusów kursujących ze wsi [...], a stamtąd do [...], nie mogła uczestniczyć we wszystkich zajęciach odbywających się na Uniwersytecie, dlatego za pieniądze pożyczone od dziadków wynajęła pokój w [...], na os. [...]. Skarżąca podniosła, że utrzymuje się z alimentów przekazywanych przez rodziców oraz stypendium socjalnego otrzymywanego w ramach funduszu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu i w okresie od października do końca sesji letniej (koniec czerwca) przebywa na stancji w [...], a w okresie wakacyjnym z uwagi na brak stypendiów przenosi się do domu rodzinnego dziadków. Poza alimentami od rodziców otrzymuje stypendium socjalne i wyżywieniowe w wysokości 422 zł miesięcznie. Z powodu decyzji WKS i OKS została pozbawiona stypendium mieszkaniowego w wysokości 150zł miesięcznie, co ostatecznie postawiło ją w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca przebywa z zamiarem stałego pobytu w okresach przerwy wakacyjnej w domu rodzinnym dziadków: [...] o czym informowała uczelnię przy składaniu wniosku o stypendium mieszkaniowe w ubiegłym roku akademickim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - dalej jako "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zmianami) - dalej jako "ustawa", zgodnie z którym student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymywać stypendium mieszkaniowe z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie. Problemem, do którego sprowadza się rozpatrywana sprawa jest ustalenie czy skarżąca spełnia przesłankę dotyczącą stwierdzenia, że codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zamiarem ustawodawcy była chęć pomocy studentom stacjonarnym będącym w trudnej sytuacji życiowej w dostępie do uczelni, na której studiują. Skutkiem przyznania takiego stypendium jest, jak wynika z treści przepisu, opłacenie "zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki". Z § 13 ust. 1 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu wynika, że Wydziałowa Komisja Stypendialna przyznaje stypendia mieszkaniowe wszystkim zamiejscowym studentom studiów stacjonarnych, w których rodzinach dochód na osobę nie jest wyższy niż 572 zł i którzy mają potwierdzenie zakwaterowania w domu studenckim lub umowę o korzystanie z lokalu. Umowa o korzystanie z lokalu powinna zawierać następujące elementy: oznaczenie stron umowy, określenie udostępnianego lokalu wraz z jego adresem, czas trwania umowy (określony lub nieokreślony). Odnosząc powyższe do rozważanej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca S.Ś. jest studentką w systemie studiów stacjonarnych, jej dochód uprawnia ją do przyznania wnioskowanego świadczenia, a ponadto jest studentem zamiejscowym, który zawarł umowę najmu na korzystanie z lokalu. Umowa najmu z dnia [...] października 2005r., którą zawarła skarżąca zawiera wszystkie elementy wymienione we wskazanym powyżej paragrafie regulaminu. Należy podnieść, że skarżąca mieszka na stancji z uwagi na studia na Uniwersytecie, wynajęła mieszkanie, aby nie dojeżdżać czy to z [...] (dom rodzinny) czy też ze wsi [...] (miejscowość pod [...] – dom babci), a więc zdaniem Sądu całkowicie spełnia ona przesłanki wynikające z art. 182 ustawy do otrzymania stypendium mieszkaniowego. Zawarte w uzasadnieniu organu twierdzenie, że S.Ś. nie może otrzymać przedmiotowego świadczenia bowiem będąc studentką Uniwersytetu, związała się umową najmu lokalu na czas nieokreślony, a także ma zamiar dalszego studiowania na Uniwersytecie, co zdaniem organu świadczy zarówno o przebywaniu w sensie fizycznym, jak też o zamiarze stałego pobytu w tym mieście nie znajduje uzasadnienia. Marginalnie należy zauważyć, że takie stwierdzenia można wysnuć wobec każdego studenta, który wynajął mieszkanie. Niezrozumiałym dla Sądu jest to, iż organ fakt wynajmowania przez skarżącą mieszkania poczytuje jako przesłankę negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia, skoro w regulaminie jednym z wymogów do jego przyznania jest właśnie zawarcie umowy o korzystanie z lokalu (zamieszkiwanie w innym obiekcie). Podobnie w przypadku dofinansowania na zamieszkanie w domu studenckim, okazać należy potwierdzenie zakwaterowania w domu studenckim. Jeśliby przyjąć tok rozumowania prezentowany w uzasadnieniu orzeczenia przez organ, to student mieszkający w domu studenckim, starający się o stypendium mieszkaniowe, również nie miałby szans na otrzymanie tego świadczenia, bowiem swoje życie koncentrowałby w mieście, w którym studiuje oraz przebywałby w nim fizycznie. Bezspornym jest, że student mający stały meldunek łatwiej może wykazać miejsce stałego zamieszkania. W przypadku studenta bez stałego meldunku należy w sposób bardziej wnikliwy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Trudno oczekiwać, aby skarżąca w okresie studiów nie koncentrowała swojego życia w [...], skoro studia uniwersyteckie trwają około 9 miesięcy w roku. Również świadczenie jakim jest stypendium mieszkaniowe przyznawane jest na czas trwania roku akademickiego. Z akt sprawy wynika, że okres wakacji S.Ś. spędza u babci w miejscowości [...]. Oczywiście Sąd miał na uwadze treść art. 25 k.c. zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Należy jednak wziąć pod uwagę charakter życia studenckiego, to że rok akademicki wymusza na studencie, aby większą część roku spędzał w mieście, w którym studiuje. W konsekwencji naruszenia przepisów, które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami) orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej zasądzono wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.