II SA/Go 157/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. M-S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego B. M-S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2021 r. B. M-S. zwrócił się do Burmistrza Miasta o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia niezgodności danych w rejestrze PESEL ze względu – jak wskazał – nowe dowody, w świetle prawa skutkujące zmianą w rejestrze PESEL dotyczącą zamieszkania na pobyt stały i pracy na stałe w Niemczech. Dowodami zaświadczającymi, że od [...] lutego 1989 r. do [...] czerwca 1993 r. zamieszkiwał w Niemczech w miejscowości oraz pod adresem wskazanym we wniosku, są w ocenie wnioskodawcy zaświadczenia Ministerstwa Spraw Zagranicznych z [...] sierpnia 2020 r. oraz z [...] października 2020 r., które załączył do wniosku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), po rozpatrzeniu powyższego wniosku B. M-S., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia niezgodności danych w rejestrze PESEL. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż B. M-S. zwracał się już z wnioskiem w sprawie usunięcia niezgodności danych i wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zamieszkania na terenie Niemiec w okresie od [...] lutego 1989 r. do [...] lutego 1994 r. Wymeldowanie nastąpiło w wyniku zgłoszenia osoby, której to dotyczyło, a zapis w gminnej bazie danych wskazuje, że wnioskodawca ustawowego obowiązku wymeldowania się za granicę dopełnił w dniu [...] sierpnia 2006 r. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 510) nie przewiduje takiej czynności jak zmiana daty wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego czy tymczasowego. W przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania wnioskodawcy w trybie administracyjnym, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania. Po wniesieniu przez wnioskodawcę zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2021 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakładała na obywatela polskiego, wyjeżdżającego za granicę na okres dłuższy niż dwa miesiące, obowiązek zgłoszenia wyjazdu oraz powrotu we właściwym ze względu na miejscu pobytu stałego urzędzie. Zgłoszenia wyjazdu można było dokonać najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu – najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. W rejestrze mieszkańców nie ma zapisu dotyczącego wyjazdu wnioskodawcy za granicę w 1993 r., co może oznaczać, że nie dopełnił on obowiązku zgłoszenia tego wyjazdu za granicę, albo jego wyjazd nie był dłuższy niż dwa miesiące. W rejestrze mieszkańców datą dokonania wymeldowania jest [...] stycznia 1994 r. Wymeldowanie wnioskodawcy odbyło się na jego wniosek, a nie w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym brak jest podstaw prawnych do aktualizacji danych w rejestrze PESEL na podstawie wydanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaświadczenia potwierdzającego, ze otrzymał on w Wydziale Konsularnym Ambasady PRL paszport konsularny – wydany w dniu [...] lutego 1989 r. ważny do [...] lutego 1994 r. W tej sytuacji brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania wnioskodawcy w trybie administracyjnym. Na powyższe postanowienie Wojewody B. M-S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem oraz zarzucając naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego, jak również naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego normujących zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego oraz wydawania paszportów, w szczególności ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach, ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak również aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Miasta, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie po pierwsze, żądanie skarżącego zawarte we wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. nie zostało jasno sformułowane. Skarżący zwrócił się o wszczęcie postępowania i usunięcie istniejących w jego ocenie niezgodności danych w rejestrze PESEL, jednakże zarówno z jego wniosku jak i z akt sprawy nie wynika, na czym konkretnie według skarżącego owa niezgodność polega i jakiej treści sprostowania lub uzupełnienia się domaga – szczególnie w kontekście przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, a zwłaszcza jej art. 8, określającego zakres przedmiotowy rejestru PESEL i rejestru mieszkańców (m.in. w pkt od 15 do 21 zawierającego dane takie jak: kraj miejsca zamieszkania, kraj poprzedniego miejsca zamieszkania, data wymeldowania z miejsca pobytu, data wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy, wskazanie kraju wyjazdu, przewidywany okres tego pobytu, data powrotu z tego wyjazdu). Argumentacja skarżącego oraz organów wskazuje jedynie, że chodzi o kwestię pobytu i zamieszkiwania skarżącego w Republice Federalnej Niemiec. Postępowanie sprawdzające w odniesieniu do danych zawartych w tych rejestrach zostało uregulowane w art. 11 ustawy o ewidencji ludności. Organy, o których mowa w art. 10 ust. 1, z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego (art. 11 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy). W przypadku gdy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 1, stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności (art. 11 ust. 2). Usunięcie niezgodności może polegać w szczególności na sprostowaniu danych nieprawidłowych lub uzupełnieniu danych (art. 11 ust. 2b). O sposobie załatwienia sprawy organ, który usunął niezgodność, zawiadamia osobę, której dane były, na jej wniosek, sprawdzane – na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku działania organu z urzędu osobę, której dane były sprawdzane, zawiadamia się, jeżeli usunięte niezgodności danych mają wpływ na ustalenie tożsamości tej osoby (art. 11 ust. 4). Po drugie natomiast, organy w swoich postanowieniach podnoszą szereg okoliczności, które w ogóle nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, takich jak data wymeldowania skarżącego z wcześniejszego miejsca pobytu stałego, podstawa tego wymeldowania czy data jego wyjazdu za granicę, powołują się przy tym na rejestr mieszkańców, przy czym brak jest możliwości weryfikacji tej argumentacji. Ponadto Burmistrz Miasta zaznaczył w uzasadnieniu wydanego postanowienia, że wniosek skarżącego złożony w niniejszej sprawie nie jest pierwszy, skarżący zwracał się już bowiem do tego organu z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia niezgodności danych w rejestrze PESEL dotyczących pobytu stałego i zamieszkania za granicą. Okoliczność ta, w połączeniu ze sposobem formułowania przez organy argumentów w uzasadnieniach wydanych postanowień może wskazywać, że Burmistrz oparł się na założeniu, iż wniosek z dnia [...] grudnia 2021 r. zawiera w istocie żądanie tożsame z wcześniejszymi wnioskami skarżącego. Jednakże jak wyżej wskazano, nie potwierdzają tego załączone do skargi akta sprawy, zaś wniosek strony powinien zawierać jasno sformułowane żądanie. Jak wynika z treści art. 63 § 2 k.p.a., podanie wnoszone do organu administracji publicznej powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei w myśl art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli zaś podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Brak jednoznacznego określenia żądania wnoszącego podanie należy traktować jako brak, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 64 § 2 k.p.a. Wymóg wskazania w podaniu żądania oznacza, iż chodzi o takie sprecyzowanie tego żądania, aby nie było żadnych wątpliwości co do zamiaru i intencji strony. Nie jest bowiem rzeczą organu administracji publicznej dokonywanie swoistej wykładni zgłaszanych żądań i przekładanie zawartych w piśmie twierdzeń i przypuszczeń na konkretne żądanie (R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, art. 64, Nb. 2, s. 393, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015). W rozpatrywanej sprawie, z uwagi na brak we wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 r. jasno sformułowanego żądania, wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania należało uznać za przedwczesne. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2021 r. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., winien wezwać skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku jego wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. poprzez konkretne i jednoznaczne wskazanie, na czym polega kwestionowana przez skarżącego niezgodność danych w rejestrze PESEL i jakiej treści sprostowania lub uzupełnienia skarżący się domaga, w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Następnie, w przypadku sprecyzowania przez skarżącego żądania, organ powinien ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego w świetle treści przepisów prawa (w tym ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności), zaś swoją argumentację zawartą w wydanym rozstrzygnięciu powinien poprzeć materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Zawarte w pkt II wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).