II SA/Go 160/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi D.B. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Zasiłek celowy Uchylono decyzję I i II instancji Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zmianami ) odmówił D.B. przyznania zasiłku okresowego na bieżące potrzeby, leki, komputer, sprzęt audiowizualny i samochód wskazując w uzasadnieniu, iż z dokumentacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że jest ona osobą samotną, a źródłem utrzymania jest zasiłek stały – wyrównawczy w wysokości 316,75 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,25 zł, co łącznie stanowi kwotę 461 zł. Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy może być przyznany osobie, jeżeli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy tj. 461 zł., a więc różnica między dochodem uzyskiwanym przez D.B. a kryterium dochodowym określonym w art. 4 ustawy jest równa 0 i z uwagi na powyższe nie ma możliwości przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Na zadania – zasiłki i pomoc w naturze Ośrodek otrzymał kwotę 3.377.000 zł, która to zabezpiecza tylko wypłatę świadczeń obligatoryjnych. Jednakże biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną odrębną decyzją przyznano pomoc w formie zasiłku celowego na miesiąc kwiecień 2004 r. w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na bieżące potrzeby, dofinansowanie do naprawy i udrożnienia zlewu i żywności świątecznej. Od decyzji tej odwołanie wniosła D.B. podnosząc, że jej trudna sytuacja życiowa i materialna stanowi o zasadności przyznania wnioskowanej przez nią pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w oparciu o treść art. 138 § 1 k.p.a. i art. 4 ust. 1, art. 31 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zmianami ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję jako zgodna z przepisami prawa, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła D.B. wskazując na zasadność przyznania jej wnioskowanej pomocy z uwagi na trudną sytuację życiową i materialną w jej ocenie uniemożliwiającą poprawę bytowania. Skarżąca podkreśliła, iż pomimo zgłaszanych wniosków, nie otrzymuje adekwatnej do potrzeb pomocy ze środków pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Zawierając w jednym piśmie skargę na cztery różne decyzje, skarżąca nie sformułowała żadnych konkretnych zarzutów co do poszczególnych rozstrzygnięć podjętych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zasadniczo całość ogólnikowych twierdzeń przytoczonych w skardze sprowadza się do krytyki działalności organów pomocy społecznej. Zaznaczyć jednak w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd uznał, że wydana ona została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z treści zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 4 ustawy dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zmianami). W myśl tego przepisu zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, a dochody oraz posiadane przez nią zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Zasadniczą zatem przesłanką uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W oparciu o wymieniony przepis kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, według stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania zaskarżonych decyzji, wynosiło w stosunku do osoby samotnie gospodarującej 461 zł (ust. 2 pkt 2 lit. "a" obwieszczenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. - M.P. Nr 21, poz. 326 ). Poza sporem pozostaje, iż z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, a jej miesięczny dochód z tytułu pobieranych zasiłków stałego i pielęgnacyjnego wynosi 46l,00 zł. W tych okolicznościach organy obu instancji przedwcześnie odmówiły zakwalifikowania D.B. do osób uprawnionych do otrzymania zasiłku celowego. Osiąganie bowiem dochodu równego, a nie przekraczającego kryterium dochodowego, nie stanowi negatywnej przesłanki z art. 31 ust. 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji rzeczą organu było zbadanie dalszych okoliczności warunkujących przyznanie omawianego zasiłku. Wskazywana natomiast przez organ I instancji okoliczność, iż występuje zerowa różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem skarżącej oznacza, że w takim razie przysługiwałby stronie zasiłek w najniższej wysokości przewidzianej ustawą. W dalszym toku postępowania administracyjnego konieczne zatem będzie ustalenie wszystkich okoliczności, które są istotne dla oceny ustawowych warunków, niezbędnych do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie z pomocy społecznej. Ponadto należy mieć na uwadze, że przewidziany w art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy nie ma charakteru obowiązkowego i jego przyznanie uzależnione jest od uznania organu pomocy społecznej. Rozstrzygając przedmiotową sprawę organ będzie musiał mieć na względzie nie tylko sytuację i oczekiwania skarżącej, ale też wielkość posiadanych środków przeznaczonych na świadczenia oraz liczbę osób ubiegających się o objęcie ich pomocą społeczną. Słusznie organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że pomoc społeczna ukierunkowana jest na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych tych osób, które nie są w stanie pokonać trudnych sytuacji życiowych, przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości. Podkreślić też trzeba, że stosownie do art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ uwzględnia potrzeby osoby, jeżeli odpowiadają one możliwościom pomocy społecznej. Zatem rozmiar świadczeń, a przede wszystkim ich przyznanie przez organ zależy nie tylko od potrzeb i żądań wnioskodawcy, ale także od możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb osób i rodzin znajdujących się w podobnie trudnych warunkach materialnych oraz od rozmiaru środków finansowych jakimi organ dysponuje na realizację powierzonych ustawowo zadań. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że organ odwoławczy nie dostrzegł sprzeczności w rozstrzygnięciu organu I instancji, polegającej na tym, że jako podstawę prawną decyzji Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał przepis art., 31 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a w uzasadnieniu zawarł ustalenia i rozważania dotyczące regulacji z art. 31 ust. 1 wymienionej ustawy. Wadliwość ta jest o tyle istotna, gdyż pierwszy z powołanych przepisów dotyczy bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego lub celowego, a drugi przepis stanowi o innym rodzajowo świadczeniu, mianowicie o zasiłku okresowym. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1lit. "a" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Ireneusz Fornalik Marzenna Linska-Wawrzon Joanna Brzezińska