II SA/Go 161/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. wniosku M.G. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza postanawia: odmówić dopuszczenia M.G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. 1. Adwokat J.S. działając w imieniu M.G. oraz A.C. [...] kwietnia 2009 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody z [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza. 2. Wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu wniosku, iż w toku postępowania jednocześnie swój udział zgłosili, Burmistrz, jego zastępca oraz MKS, jako zainteresowani wynikiem postępowania w sprawie. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawców wskazał, iż bezsporną okolicznością jest, że M.G. pozostaje zainteresowany wynikiem postępowania, zaś skutki skarżonego zarządzenia mają wpływ na jego interes prawny. 3. Postanowieniem z 15 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił dopuszczenia M.G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.G., zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, a mających wpływ na jego treść, polegającą na uznaniu, iż M.G. nie wykazał interesu prawnego stosowanie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, w sytuacji, gdy interes taki de facto istnieje, a skarżący dał temu wyraz we wniosku z 7 kwietnia 2010 r. o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu. Wskazując na powyższy zarzut, żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 czerwca 2010 r. II OZ 474/10 uchylił zaskarżone postanowienie. NSA stwierdził, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w nim przedstawione. Odwołując się do literatury prawniczej Sąd II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie i zaznaczenia wymaga, iż posiedzenie sądowe jest terminem o najszerszym znaczeniu i obejmuje swoim zakresem tak posiedzenia jawne, jak i posiedzenia niejawne, z tym, że co do zasady posiedzenia jawne są rozprawami i tylko wyjątkowo nie muszą one mieć takiej formy. NSA zaakcentował również kwestię porównania przepisu art. 90 p.p.s.a. z jego konstytucyjnym wzorcem tj. art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, ustanawiającego zasadę "prawa do sądu" w aspekcie charakterystyki sposobu działania sądów jako rozpoznających sprawę jawnie. NSA zwrócił uwagę na dwa aspekty jawności - wewnętrzny i zewnętrzny. O ile, jawność wewnętrzna odnosi się tylko do stron (uczestników) postępowania i polega na umożliwieniu im uczestnictwa we wszystkich posiedzeniach sądu, a jej naruszenie może skutkować nieważnością postępowania z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o tyle jawność zewnętrzna oznacza jawność postępowania wobec publiczności, a więc otwarty wstęp osób pełnoletnich na posiedzenia jawne sądu. W tym też zakresie NSA odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który zwracał uwagę też na to, iż o ile wzorcem dla zaistnienia jawności wewnętrznej jest art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, to dla wprowadzenia ograniczeń w tej jawności niezbędnym jest odwołanie się do wyższego standardu, określonego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Dlatego, zgodnie ze wskazanym wyżej art. 90 § 1 p.p.s.a. "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie". W konsekwencji zdaniem NSA, stwierdzić trzeba, iż rozpoznanie określonej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy tak stanowi przepis szczególny. Kierując się powyższym NSA przyjął, że skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, to wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 p.p.s.a.), a więc z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., którą to okoliczność NSA był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. 6. Na rozprawie 7 października 2010 r. pełnomocnik Wojewody wniósł o oddalenie wniosku M.G. z uwagi na to, że interes na który się on powołuje nie jest interesem prawnym a jedynie interesem faktycznym. 7. Pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał wniosek o dopuszczenie M.G. do udziału w sprawie, powołując się na to, że M.G. ma interes prawny z uwagi na to, że w przypadku wygaśnięcia mandatu Burmistrza, niesie to za sobą skutki prawne polegające na utracie funkcji zastępcy Burmistrza. 8. Prezes MKS poparł złożony wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania M.G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 9. Stosownie do treści art. 33 § 1 p.p.s.a osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl § 2 powołanego przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt l SA 1719/92). Podnosi się także, że interes prawny powinien mieć charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny. Stwierdzenie natomiast, że postępowanie dotyczy pośrednio interesu prawnego oznacza w istocie degradację interesu prawnego do rangi interesu faktycznego, który nie jest chroniony prawem. Zaskarżonym zarządzeniem zastępczym z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda stwierdził wygaśnięcie mandatu Burmistrza A.C.. Oczywistym jest zatem, iż zaskarżone w niniejszym postępowaniu zarządzenie zastępcze dotyczy tylko pośrednio interesu prawnego wnioskodawcy – M.G., który w przypadku wygaśnięcia mandatu Burmistrza podlega odwołaniu ze stanowiska zastępcy Burmistrza. Bezpośrednio interesu prawnego wnioskodawcy dotyczy natomiast zarządzenie zastępcze Wojewody w przedmiocie odwołania go ze stanowiska Zastępcy Burmistrza. Podkreślenia przy tym wymaga, że wnioskodawca nie jest pozbawiony ochrony prawnej, bowiem przed tutejszym sądem toczy się pod sygn. akt II SA/Go 162/10 postępowanie ze skargi Gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody w przedmiocie odwołania wnioskodawcy ze stanowiska Zastępcy Burmistrza. Sąd postanowieniem z 15 kwietnia 2010 r. dopuścił M.G. do udziału w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. 10. Wobec tego, że M.G. nie wykazał interesu prawnego, stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.