II SA/Go 162/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z [...] stycznia 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wymeldowania T.W. s. J. ur. [...].02.1984r. z lokalu mieszkalnego przy [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż głównym najemcą lokalu przy [...] jest wnioskodawczyni, Ł.Z.-M.. Według wyjaśnień wnioskodawczyni jej syn T.W. w w/w lokalu zamieszkiwał od 1991 r. do listopada 2002 r. Wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie. Zabrał ze sobą rzeczy i zamieszkał w lokalu przy [...], gdzie przebywa do chwili obecnej. Do spornego lokalu przychodził aby wszcząć awantury, nie posiada do niego kluczy. Według wyjaśnień Ł.Z.-M. jej syn wielokrotnie opuszczał sporny lokal, do którego ponownie powracał. Organ I instancji wskazał także na wyjaśnienia T.W., który potwierdził fakt opuszczenia mieszkania przy [...]. Wskazał on, iż przedmiotowego lokalu nie opuścił dobrowolnie. Został z niego wyrzucony przez wnioskodawczynię, która wymieniła w drzwiach zamek, uniemożliwiając mu korzystanie z niego. W tej sprawie kilkakrotnie interweniował na Policji. Organ I instancji przytoczył także wyjaśnienia brata T.W., który potwierdził fakt opuszczenia przez brata ich mieszkania. Nadto stwierdził, iż T.W. przychodził do lokalu nie po to, aby w nim zamieszkać, lecz wywołać awantury, podczas których dochodziło do interwencji Policji. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, iż bezspornym pozostaje fakt, że T.W. nie mieszka w lokalu przy [...] od 2002 r. Organ I instancji w uzasadnieniu prawnym decyzji wskazał, iż osoba podejmująca działania prawne w celu przywrócenia stanu faktycznego, będącego pochodną uprawnienia wynikającego z faktu stałego zameldowania jest nadal w pełni umocowana w zakresie swoich praw względem lokalu mieszkalnego, nawet jeśli aktualnie w nim nie zamieszkuje. T.W. nie wystąpił ani do organów prokuratury ani sądów powszechnych z wnioskiem o przywrócenie utraconego posiadania. Jednak wielokrotnie w szerokim zakresie temporalnym podejmował próby powtórnego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania poprzez zgłaszanie organom policji niemożności powtórnego zamieszkania. W konsekwencji organ I instancji za udowodniony uznał fakt uniemożliwiania T.W. zamieszkania w spornym lokalu. Od powyższej decyzji do organu wyższego stopnia odwołanie złożyła Ł.Z.-M.. W wyniku rozpoznania środka odwoławczego Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż z akt sprawy nie wynika, aby T.W. w wyniku bezprawnych działań lub zachowań innych osób był zmuszony do opuszczenia spornego lokalu. Organ II instancji nie dał wiary jego twierdzeniu, że wnioskodawczyni wyrzuciła go z mieszkania wbrew jego woli. Po pierwsze, wcześniej opuszczał sporny lokal na kilka miesięcy dobrowolnie, a po drugie, po opuszczeniu spornego mieszkania nie podjął czynności prawnych celem powrotu do tego lokalu, w tym nie składał w sądzie lub w organach prokuratury zawiadomienia, że wnioskodawczyni uniemożliwia mu korzystanie z lokalu, w którym, był zameldowany na pobyt stały. Zgłoszenie na Policji faktu, iż wnioskodawczyni uniemożliwia mu zamieszkiwanie w spornym lokalu, nie można uznać za czynność prawną jaką powinien podjąć T.W.. W konkluzji organ II instancji doszedł do wniosku, iż skoro T.W. do chwili obecnej nie zamieszkuje w lokalu przy [...], to organ gminy winien dokonać wymeldowania w/w osoby. T.W. wniósł skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję zarzucając: naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na zaskarżaną decyzję, a mianowicie art. 138 § l pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uchylającą decyzją Prezydenta z jednoczesnym brakiem orzeczenia co do istoty sprawy, w sytuacji gdy wymaga w/w norma prawna, 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na zaskarżaną decyzję, a mianowicie art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i wydanie orzeczenia z pominięciem przedstawionych przez skarżącego dowodów, które świadczą o tym, że jego powrót do spornego lokalu nie jest on możliwy z uwagi na zachowanie współlokatorów. W konkluzji skargi jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych a także o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga T.W. zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy naruszył bowiem przepisy postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ II instancji - Wojewoda, uchylając w całości decyzję organu niższej instancji powołał się na treść przepisu art. 138 § I pkt. 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 138 k.p.a. : "Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Przepis art. 138 § l i 2 k.p.a. przyznając organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zawiera jednocześnie zamknięty katalog decyzji tego organu. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 13 8 k.p.a., przy czym w szczególności nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Organ odwoławczy nie tylko zatem nie może w postępowaniu odwoławczym stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z 12 marca 1981 r., SA 472/81, ONSA 1981, nr l, póz. 21), lecz także nie może ograniczyć się do wydania decyzji jedynie uchylającej zaskarżoną decyzję, jak miało to miejsce w przypadku zaskarżonej decyzji Wojewody. W przedmiotowej sprawie w postępowaniu odwoławczym powyższy organ wydał bowiem decyzję, na mocy której jedynie uchylił decyzję organu I instancji i wbrew ustawowemu obowiązkowi, ani nie orzekł co do istoty sprawy ani nie umorzył postępowania pierwszej instancji. Podkreślić należy, iż w wyroku z 10 marca 1993 r. (IV SA 1245/92 i IV SA 1252/92, nie publ.) NSA wyraźnie stwierdził, że "określone w art. 138 § l i 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu - odwoławczego w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa". Obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem decyzji organu I instancji wynika także z zasady dwuinstancyjności, zgodnie z którą, istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia I instancji (wyrok NSA z 22 marcal996 r., SA/Wr 1996/95, OSNA 1997, nr l, poz. 35). Komentowany przepis art. 138 k.p.a. określa wyłączną kompetencję organu odwoławczego do wydawania decyzji w nim określonych, w związku z czym nie jest dopuszczalne jakiekolwiek zakończenie postępowania odwoławczego, które oznaczałoby rezygnację tego organu z przyznanych mu tym przepisem kompetencji (wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87, PiŻ 1987,nr43,s. 15). Osnowa decyzji, o której mowa, powinna składać się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), zaś w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Wprawdzie w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu decyzji stanowisko co do istoty sprawy, jednak nie wyraził rozstrzygnięcia w samej sentencji decyzji. Za niewystarczające należało uznać samo powołanie art. 138 § l pkt 2 kpa - jako podstawy prawnej decyzji. W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów ustawowych. Wskazane naruszenie przepisu postępowania administracyjnego wpłynęło istotnie na wynik postępowania. Mając powyższe na względzie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zaskarżoną decyzję należało, zgodnie z przepisem art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylić i stwierdzić, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 powyższej ustawy). Podstawę zasądzenia skarżącemu zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.