II SA/Go 163/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją [...] Komendant Powiatowy Policji w K. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ) oraz § 5 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, póz. 918, ze zmianami) nakazał P.K. zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w kwocie 1.887 zł brutto za okres od dnia 28 stycznia 2005 r. do 31 lipca 2005 r, w terminie do dnia 28 lutego 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że P.K., będąc funkcjonariuszem w służbie stałej Komisariatu Policji w G. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego na mocy decyzji Komendanta Rejonowego Policji w K. [...], gdyż ani on, ani członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, nie posiadali lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby ani w miejscowości pobliskiej w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy. Treść § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, nakłada na policjantów obowiązek niezwłocznego zawiadomienia, poprzez złożenie nowego oświadczenia mieszkaniowego o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość. P.K. nie wywiązał się z tego obowiązku, nie składając oświadczenia w ogóle, co stanowiło negatywną przesłankę do dalszego pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego lub domu, upoważniającą organ do cofnięcia uprawnień do przedmiotowego świadczenia. W myśl § 7 rozporządzenia -brak poinformowania o wystąpieniu zmian mających wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego stanowi jedną z przesłanek do wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Pobieranie przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego po dacie otrzymania pomocy finansowej na budowę domu i brak poinformowania organu o skorzystaniu z tej pomocy uzasadnia zdaniem organu nakazanie zwrotu tego równoważnika jako świadczenia nienależnie pobranego. Od powyższej decyzji Komendanta Powiatowego Policji w K. odwołanie wniósł P.K. podnosząc, że pomoc finansową otrzymał dwa dni po złożeniu oświadczenia mieszkaniowego, tak więc jego sytuacja była znana organowi pierwszej instancji. Nadto składając oświadczenie majątkowe upewniał się w rozmowie z pracownikami Komendy Powiatowej Policji w K., iż po otrzymaniu pomocy finansowej na kontynuowanie budowy domu nadal będzie mógł otrzymywać świadczenie za brak lokalu mieszkalnego i nie jest konieczne składanie nowego oświadczenia mieszkaniowego. Decyzją [...] Komendant Wojewódzki Policji w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1, art. 92, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ) oraz § 5 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 100, poz. 918, ze zmianami ), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumentację przytoczoną przez organ pierwszej instancji, uznając zarzuty sformułowane w odwołaniu za nieuzasadnione. Komendant Wojewódzki Policji przedstawiając treść przepisów wskazanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. stwierdził, że organ l instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, a także podniósł, że organ nie może ponosić odpowiedzialności za brak wywiązania się przez skarżącego z obowiązku niezwłocznego powiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na pobierane świadczenie. Od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł on, że padł ofiarą swoistej pułapki formalnej, na którą nie zwrócono mu uwagi w momencie składania wniosku o pomoc finansową. Nie został pouczony o obowiązku złożenia stosownego oświadczenia, nadto organ nie poinformował go, że przyznanie tego rodzaju pomocy dopuszczalne jest wówczas, gdy wcześniej nie pobierał równoważnika. Przed wystąpieniem o pomoc finansową zwracał się z pytaniem do kompetentnych pracowników Komendy Powiatowej Policji, którzy informowali go, że taka pomoc nie rodzi dla niego żadnych negatywnych skutków prawnych. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdził, że treść art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy obowiązku udzielania porad prawnych czy doradztwa. Obowiązek informowania stron nie może być także interpretowany jako zastępowanie aktywności stron poprzez instruowanie ich przez organy administracji publicznej o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl którego zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. można postawić organowi jedynie wówczas, gdy pracownik właściwy do załatwienia danej sprawy a nie jakikolwiek inny pracownik tego organu, odmawia lub też udziela błędnych informacji mających znaczenie dla załatwienia sprawy. Ponadto związku z tym, że funkcjonariusz otrzymał pomoc finansową związaną z budową domu, równoważnik pieniężny stał się świadczeniem nienależnym, a skarżący nie wywiązał się niezwłocznie z nałożonego na niego obowiązku powiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na pobierane świadczenie z tytułu braku lokalu. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazaną podstawę prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie z innych powodów niż wskazane przez skarżącego. W myśl dyspozycji art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007r, Nr 43, poz. 277, ze zm. ) policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W art. 92 ust. 2 ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych, do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika pieniężnego. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 100 póz. 918), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 92 ust. 2 ustawy o Policji, w § 1 ust. 1 wymienia przesłanki jakie winien spełnić funkcjonariusz, aby otrzymać prawo do równoważnika pieniężnego. Natomiast w § 1 ust. 2 określone zostały okoliczności powodujące odmowę przyznania równoważnika pieniężnego. Stosownie do treści przepisu § 1 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, równoważnika pieniężnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem policjanta przeniesionego do służby w innej miejscowości. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia wysokość równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wynosi: 1) dla policjanta posiadającego członków rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji - 9,50 zł dziennie, 2) dla policjanta - 4,75 zł dziennie. Kwoty, o których mowa w ust. 1, po dokonaniu corocznej waloryzacji o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok wskaźnik średniorocznego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, podlegają zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy (§ 2 ust. 2). Podstawę waloryzacji stanowi kwota równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego obowiązująca w roku poprzedzającym rok, w którym waloryzacja następuje (§ 2 ust. 3). Na policjanta, któremu przyznane zostało prawo do równoważnika pieniężnego, nałożony został w § 5 rozporządzenia obowiązek złożenia nowego oświadczenia mieszkaniowego, w wypadku zaistnienia każdej zmiany mającej wpływ na uprawnienie do równoważnika lub na jego wysokość. Natomiast stosownie do treści § 6 decyzję o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § 1 ust. 1, lub zmienił się jego stan rodziny, albo też m.in. otrzymał pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie odrębnych przepisów (§ 6 pkt 1). Przepis § 7 rozporządzenia zawiera podstawę do wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w przypadku m.in. nienależnego pobrania na skutek braku poinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji szeroko omówił stan faktyczny sprawy, przytoczył obowiązujące przepisy prawa znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie oraz odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w K.. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, podobnie jak uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, nie zawiera wskazania, w jaki sposób wyliczono dzienną stawkę równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz na podstawie jakiego dowodu organ przyjął dzień 31 lipca 2005r. jako końcową datę nienależnego pobierania przez skarżącego tego równoważnika. Należy podkreślić, że § 2 cytowanego wyżej rozporządzenia określa wysokość równoważnika w kwocie 9,50 zł dziennie, lecz kwota ta jest corocznie waloryzowana o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok wskaźnik średniorocznego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, a następnie podlega zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Organy orzekające w sprawie nie przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji sposobu obliczenia zastosowanej stawki równoważnika w wysokości 10,20 zł, Sąd nie może zatem dokonać prawidłowości wyliczenia tej kwoty. Braki te stanowią naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 107 § 3 k.p.a., nakazującego organowi wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł. W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r, sygn. akt II SA/Go 961/05 wydanego w sprawie skarżącego P. K. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zwracał już uwagę, że ani z uzasadnienia uchylonej wówczas decyzji, ani ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, na jakich podstawach została ustalona końcowa data 31 lipca 2005 r. W sprawie niniejszej, w uzasadnieniu decyzji organy orzekające w sprawie powielają ten błąd i wskazują okres nienależnego pobierania przez skarżącego równoważnika, nie wskazując jednak dowodu, na podstawie którego ustaliły ten okres. Dowodu takiego brak również w aktach administracyjnych sprawy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż bezpośrednio wpływa na wysokość kwoty pieniężnej, której zwrot organ nakazał skarżącemu. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien przedstawić sposób wyliczenia dziennej stawki równoważnika pieniężnego, a nadto przeprowadzić dowód na okoliczność okresu nienależnego pobierania przez skarżącego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego poprzez dołączenie do akt sprawy dokumentów płacowych skarżącego. Ustalenia te powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. C, oraz art. 152 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) , orzekł jak w sentencji w wyroku.